ĐÊM QUA LÀ CÁI ĐÊM G̀?
MỘT CÂU HỎI TRONG TÁC PHẪM BÍCH CÂU KỲ NGỘ
BS HỒ ĐẮC DUY
Bích Câu Kỳ Ngộ là một áng thơ tuyệt tác trong kho tàng văn
học Việt Nam
Bích Câu Kỳ Ngộ gồm có ...... câu thuộc thể thơ lục bát, là
một tác phẩm lớn có giá trị văn chương , nghệ thuật thuộc vào hàng kiệt tác qúi
hiếm , tác giả là ai ? có phải làdo nhà sư họ Bùi trù tŕ chùa An Quốc chép lại
? chuyện kể về chàng Tú Uyên là một thư sinh ở vào đời Lê Thánh Tôn. Cha mẹ đều
mất sớm. Tú Uyên dựng nhà học giữa hồ Bích Câu. Một hôm trong nhân đi hội chùa
Ngọc Hồ, Tú Uyên lượm được một bài thơ bảo có tiên nữ xuống xem hội. Tú Uyên
thấy có một cô gái đẹp từ chùa bước ra. Chàng bèn theo tán chuyện ướm t́nh, đến
Quảng Văn Đ́nh trước cửa Nam thành Thăng Long, th́ nàng biến mất.
Uyên cố t́m hỏi mà không ra tông tích. Càng trở nên buồn rầu
ốm nặng. May có bạn, họ Hà, khuyên can, cho nên chàng gượng đi cầu mộng ở đền
Bạch Mă tại phố Hàng Bạc. Thần báo ngày mai hăy đợi ở bên cầu Đông trên sông Tô
Lịch, sẽ gặp
Chàng theo đúng như lời Tú Uyên gặp một ông già tay cầm một
bức họa từ xa bước lại. Người trong tranh là nàng mỹ nữ ḿnh gặp hôm kia. Mua
tranh về Tú Uyên hàng ngày ngắm nghía chuyện tṛ. Đến bữa, dọn bát đũa mời ăn
như người thật. Bổng một hôm, nguời trong tranh dường như mĩm cười.
Một hôm Uyên từ trường về, thấy có cơm nước sẵn sàng, mà toàn
những cao lương mỹ vị. Sau đó hôm nào cũng vậy, chàng nghi rằng đă có người tiên
đến giúp ḿnh, cho nên t́m cách gặp mặt. Một ngày kia, chàng giả đ̣ đi học, nửa
đường quay trở về ŕnh ngoài phên, quả nhiên chàng thấy có mỹ nhân trong tranh
bước ra. Chàng liền đẩy cửa chạy vào. Mỹ nữ đành không tránh nữa. Nàng tự nhận
là tiên nữ Hà Giáng. Vốn có duyên cùng chàng.
Sau đêm động pḥng hoa chúc . Vợ chồng bên xướng họa sáu mươi
vần để ghi riêng đầu đuôi câu chuyện t́nh.
Tú Uyên dần dần sinh ra nghiện rượu t́nh vợ chồng nghe như đă
nhạt mùi ân ái . Đă không nghe lời vợ chồng khuyên can, thường lại c̣n đánh đập
nàng. Giáng Kiều bỏ nhà trở về cỏi tiên. Có lúc tỉnh rượu, chàng biết lổi tại
ḿnh, cố đi t́m vợ mà không thấy nữa. Luyến tiếc, sinh ra sầu năo đau ốm.
Tú Uyên toan tự vẫn th́ đúng vào lúc đó Giáng Kiều lại hiện
ra. Chàng bèn từ tạ, xin nối lại duyên xưa.
Ngoài những bài phê b́nh văn học của nhiều học giả từ xưa cho
đến bây giờ thường chỉ chú tâm quan sát cách kết cấu bố cục của tác phẫm , tâm
lư nhân vật , tư tưởng Phật giáo và triết lư lăo giáo thoát tục.... , văn chương
với những câu thơ bóng bẩy chải chuốc cực kỳ điêu luyện , với những cảm xúc sâu
sắc tinh tế của tác giả...
Ỡ đây chúng tôi lại nh́n tác phẫm và các nhân vật như Giáng
Kiều là một phụ nữ đăm đang nội trợ , gợi cảm và Tú Uyên là môt nghệ sĩ tài hoa
nhưng lại là một người đàn ông đam mê sắc dục và nghiện rượu mà Tú Uyên đă từng
tuyên bố :
Trăm năm thân ấy ra ǵ
Nay c̣n son trẻ ta th́ cứ say
Giải sầu ba chén làm khuây
Mua vui một bát.....
Dưới khía cạnh liên quan đến đời sống thực của một con ngưởi
bao gồm t́nh yêu , nỗi nhớ nhung , mong đợi và đời sống về t́nh dục , chúng ta
thử xem trong tác phẫm Bích Câu Kỳ Ngộ tác giả đă nêu vấn đề đó ra sao ? nó có
khác ǵ với Nguyễn Du qua lời Tú bà dạy nàng Kiều
Này con thuộc lấy nằm ḷng
Vành ngoài bảy chữ, vành trong tám nghề
Hay như Nguyễn Gia Thiều :
Khi ấp mận ôm đào gác nguyệt
Lúc cười sương cợt tuyết đền phong
Cái cách mô tả Giáng Kiều trong Bích Câu Kỳ Ngộ hoàn toàn
khác hẵn với cung cách của Nguyễn Gia Thiều và Nguyễn Du khi giới thiệu nàng
cung nữ hay nàng Kiều
Bóng hoa cốt giễu bóng người
Dầy dầy da tuyết trắng ngời, thích sao !
Ba canh ngược thấu nguồn đào
Gió Chằm Nhất Dạ thổi tiêu lót phàm
Rỏ ràng tác giả rất cố ư khi dùng chữ
thích sao trong câu thơ để xác định cái cảm nhận của ḿnh
trước cái sắc đẹp gợi t́nh của Giang Kiều và cái điên tích Chằm Nhật dạ đă gợi
lên trong trí tưởng người đọc một bức tranh mà trong Lĩnh Nam Chích Quái mô tả
cảnh công chúa Tiên Dung và Chữ Đồng Tữ hai người trần truồng không một mảnh vải
che thân , cảnh ấy c̣n trử t́nh và khêu gợi hơn cả ông Adam và bà Eve trong vườn
địa đàn
Không như Cung Oán Ngâm Khúc nàng cung nữ hồi tưởng lại giây
phút thất thân với hoàng đế :
Cái đêm hôm ấy đêm ǵ
Bóng dương
lồng
bóng đồ mi trập trùng
mà ở đây Giáng Kiều và Tú Uyên cùng đem câu chuyện vùa mới
xảy ra, c̣n nóng hổi , c̣n vươn mùi vị ái ân nồng nàn đêm qua để nói với nhau ,
trong nghệ thuật sống và trong t́nh dục học th́ đó là là một cách trao đổi rất
cần thiết dể giúp nhau đạt đến hạnh phúc trong cuộc sống chăn gối , bởi v́ có
những cặp sống với nhau đến măn đời vẫn không biết người hôn phối có đạt được
cái rung cảm của thân xác hay không , qua cái nh́n và mô tả hành động này mới
thấy hết được sự sâu sắc , và tư tưởng cấp tiến trong quan niệm t́nh dục vốn rất
tối kỵ ở thời điễm đó
Đêm qua là cái
đêm ǵ ?
Chúa xuân hé cửa màn the dộng pḥng
Cầu ô đă bắt ngang sông
Mảnh gương trắng bạ xế trông mày ngài
Trong đời sống lứa đôi th́ bức tranh của Giáng Kiều và Tú
Uyên quả thật là đáng được nhiều người noi theo không chỉ là tâm đầu ư hợp mà cả
cái say mê hưỡng lạc thú vui nhục dục họ cũng đồng điệu
Đủa ngà chén
ngọc lạ lùng ai hay.
Rượu kèo chén cạn
lại đầy,
Giọng thanh khúc hát khi chầy khi mau
Mặt cười hoa nở kề nhau
Vẻ trong huyền ảo ai hầu đoán ra?
Nhạc du dương khách la đà
Nhịp giày quay múa, nh́n mà say mê?
Tiệc riêng trên nệm cùng ngồi kề nhau
Vui đùa trong
khói trầm bay,
Nồng nàn luyến ngọc, thày lay ghẹo vàng.
Ḷng càng đắm, hứng càng cao,
Nồng nàn sắc dục,
ngọt ngào t́nh yêu
Một cảm xúc về t́nh dục trong cuộc giao hoan mà giường chiếu
nệm màn khăn gối được sửa soạn thật tỉ mĩ không thua ǵ một bài giáo khoa trong
nghệ thuật chăn gối dưới ngọn bút của tác giả dă trở nên thần thánh hóa và thi
vị
Dời đèn, rũ bức màn thêu
Ḷ nghê
thêm xạ, thêm khêu gợi t́nh
Cầm đôi tay ngọc trắng xinh
Vui vào trướng gấm thêu h́nh năm hoa
Thân mền yểu điệu thật là
Gió t́nh đẩy động, thổi đà xiêu xiêu
Thẹn thùng cúi mặt yêu kiều
Aùnh hồng ửng má, áo điều ĺa tay
Ngọc ngà trong trắng nào tày
Nhà vàng, giường báu, thân này xứng nên
Mấy đời sánh mặt người tiên
Vóc này đâu thấy ở miền trần ai.
Và trận mây mưa đạt đến đĩnh cao của sự hoan lạc khi trầm lúc
bổng khi nhặc lúc khoan theo nhịp dập của con tim ân ái , ở đây tác giả chỉ cần
dùng một chữ mồ hôi không thôi cũng đủ cho người đọc liên tưởng những ǵ đă xăy
ra trong cơn cực khoái của con người
Nệm canh
sóng hứng
vỗ xê
Gió xuân thổi dập màn the phập phồng
Tóc mây trâm lỏng
buông tung
Nét son, lớp phấn
ướt cùng mồ hôi
Nói sao được chuyện trong chăn
Thú vui trên gối, tâm thần biết thôi
Và cuộc mây mưa hứa hẹn măi măi suốt đời
Suốt đời sẽ náo pḥng khuê
Cùng nhau sẽ lấy cầm thi vui vầy .
Và câu hỏi " Đêm qua là cái đêm ǵ ? " đă dược trả
lời như sau :
Trong giường c̣n mảng mưa mây,
Ngoài song thơ lặn, trời tây c̣n hồng
Vẫn c̣n trằn trọc pḥng trong
Miệt mài vui cuộc t́nh chung chưa tàn
Mỏng manh mảnh áo dính thân
Đầu này cuối mắt nh́n gần mà no!
Thang lan mát mẻ thơm tho
Phấn giồi, chấm điểm, son tô, hương lồng
Chuyện đêm qua những thẹn thùng
Càng tăng vụ mới, càng nồng đẹp xưa
Nếu đem so sánh với các t́nh tiết kiểu như thế này với một
vài tác phẫm khác như Nhị Độ Mai hay Phạm Công Cúc Hoa th́ Bích Câu Kỳ Ngộ vượt
xa rất nhiều trong lănh vực cấm kị này
Riêng về khía cạnh t́nh dục được mô tả , nhắc nhở đến trong
tác phẫm Bích Câu Kỳ Ngộ th́ đây có thể xem như một bài học căn bản để giử ǵn
hạnh phúc trong đời sống vợ chồng
BS HỒ ĐẮC DUY
|