ĐÀO TẠO LIÊN KẾT ĐIỀU DƯỠNG VIÊN VỚI VAI TRÒ THAY ĐỔI HIỆN NAY  Ở CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á

Nguyễn Văn Thanh

ĐẶT VẤN ĐỀ

• Chăm sóc sức khoẻ toàn diện (CSSKTD) hiện nay là một vấn đề lớn không những tại các nước Đông Nam Á (ĐNA) mà cả trên thế giới nữa. Hệ thống chăm sóc y tế hoàn chỉnh phải đạt được cả về chất và lượng.
• Muốn vậy phải nâng cao chất lượng phục vụ bệnh nhân/ thân chủ, hệ thống hoá các chuẩn mực kỹ thuật chăm sóc theo các qui định quốc tế .
• Lực lượng ĐDV (kể cả Nữ Hộ sinh) giữ vai trò nồng cốt trong hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu với mục tiêu chẩn đoán, điều trị, chăm sóc các nhu cầu thiết yếu của nhân dân trong việc nâng cao sức khỏe, duy trì, phục hồi và dự phòng bệnh tật ở ba tuyến: tuyến đầu, tuyến sau, và tuyến cuối kết hợp với các chuyên ngành khác trong toán chăm sóc sức khỏe. (WHO, 2002)
• Một trong những chuẩn mực đó là trình độ chuyên môn của điều dưỡng viên (ĐDV) trong hệ thống y tế quốc dân, một lực lượng không thể thiếu trong Chăm sóc Sức khỏe toàn diên (CSSKTD )/ WHO.
• Muốn đạt được các chuẩn kỷ thuật mong muốn cần có nền tảng giáo dục đổi mới để thu hút học viên theo học và tạo điều kiện để họ phát triển tri thức một cách toàn diện.

 MÔ HÌNH ĐÀO TẠO ĐIỀU DƯỠNG VIÊN HIỆN NAY Ở CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á

• Thái Lan là một điển hình, vì cách đây không lâu hệ thống y tế của họ vốn còn lạc hậu, nhưng nhờ đổi mới không ngừng nên đã đạt chuẩn  chất lượng đào tạo được nhiều nước trên thế giới công nhận (Sơ đồ).
• Hệ thống giáo dục các nước ĐNA mở rộng cho mọi đối tượng không phân biệt tuổi tác, giới tính, sắc tộc. Chế độ học tự chọn; toàn thời gian (full time) hoặc bán thời gian (part time), bằng cấp đều có giá trị ngang nhau, vì các cấp học đều có chung một chuẩn mực thống nhất miễn là học viên đạt được yêu cầu tối thiểu của chuyên ngành mình học.
• Các nước ĐNA đưa ra mô hình đào tạo liên tục không gián đoạn, kết nối bằng hệ thống tín chỉ (credit) nhằm giảm thời gian không cần thiết cho người học đã qua kinh nghiệm tự rèn luyện nâng cao với bằng cấp ngang nhau vì cùng chuẩn đào tạo và kết thúc qua một kỳ thi nghiêm nhặt cả về vấn đáp lẫn thực hành.
• Thái Lan, Philippine có rất nhiều trường đào tạo ĐDV từ tá viên, cán sự/ cao đẳng  ( học 1 - 2 năm; còn gọi là điều dưỡng viên kỹ thuật ) đến tiến sĩ; trên 100 trường CĐ, ĐH, mỗi cấp học có tính năng đặc thù riêng và họ có luật hành nghề ĐD rất nghiêm ngặt, được kiểm soát bởi Hội đồng ĐD Quốc gia thuộc Bộ Y tế Công cộng hoặc chính quyền địa phương

CÁC CẤP BẬC ĐÀO TẠO  

Có nhiều cấp học và học vị được đào tạo tại Thái Lan cũng như ở các nước ĐNA, cụ thể là:

• Nhân viên sức khỏe cộng đồng ( community health worker ); hỗ trợ cho tá viên điều dưỡng (12 + < 1 năm)
• Tá viên ĐD/ Nursing Assistant Diploma/ LVN/LPN (12 + < 2 năm); hỗ trợ cho cán sự / cao đẳng ĐD.
• Cán sự / cao đẳng ĐD/ Associate in Applied Science Degree/ Technique Nurse (12 + 2-3 năm, hỗ trợ cho các chuyên viên, chuyên gia ĐD và các chuyên ngành khác trong toán chăm sóc sức khỏe.
• Chuyên viên Điều dưỡng (Nurse Practitioner/ Clinical Nurse Specialist) phải có trình độ từ đại học + kinh nghiệm/ sau đại học trở lên; còn gọi là Điều dưỡng viên thực hành nâng cao (Advanced Practice Nurse)         
• Từ bậc cử nhân / cao đẳng ( học từ 2 năm trở lên được gọi là ĐDV quốc gia/  ĐDV có đăng ký hành nghề (Registered Nurse/ RN) …
• Kinh nghiệm bản thân cũng được ưu tiên trong đề cử học nâng cao.
• ĐDV tuỳ theo cấp bậc và học vị có thể giử các vị trí từ phụ thuộc đến phối hợp hoặc độc lập công tác như các chuyên gia điều dưỡng lâm sàng ( clinical nurse specialist );  chuyên viên điều dưỡng thực hành ( nurse practitioner ); các chuyên ngành : sức khỏe gia đình, gây mê, nhi, lão khoa, sức khỏe phụ nữ và người lớn, …, tương đương các chuyên khoa khác của ngành y

CÁC CHUYÊN NGÀNH ĐIỀU DƯỠNG SAU ĐẠI HỌC 

Có nhiều chuyên ngành ĐD trong hệ thống chăm sóc y tế nhưng hiện nay nhiều nước áp dụng cách phân chia thống nhất như sau: tốt nghiệp cử nhân điều dưỡng (cấp bậc chuyên viên điều dưỡng tổng quát/ generalist) học thêm 1 - 2 năm chuyên ngành để trở thành các chuyên viên điều dưỡng thực hành (nurse practitioner ) hoặc chuyên viên điều dưỡng lâm sàng; hướng về bệnh viện ( clinical nurse specialist ).

-         Điều dưỡng tổng quát.

-         Điều dưỡng hộ sản

-         Điều dưỡng gây mê.

-         Điều dưỡng nhi.

-         Điều dưỡng phục hồi chức năng.

-         Điều dưỡng lão khoa.

-         Điều dưỡng cấp cứu.

-         Điều dưỡng nha khoa.

-         Điều dưỡng gia đình.

-         Điều dưỡng sức khoẻ nghề nghiệp.

-         Điều dưỡng học đường.

-         Điều dưỡng sức khỏe  cộng đồng.

-         Điều dưỡng du lịch.

-         Quản trị điều dưỡng…

NHIỆM VỤ VÀ VAI TRÒ ĐỔI MỚI CỦA ĐDV NGÀY NAY:

¨     ĐDV ngày nay đã thay đổi vai trò để trở thành các nhà cung cấp chăm sóc sức khỏe (healthcare provider) ngang tầm với các ngành nghề khác nếu đạt cùng chuẩn qui định.

¨     Vì vậy định nghĩa về ĐDV trong các từ điển y khoa và quốc tế cũng được xác định lại cho phù hợp với vai trò ĐDV thế kỷ 21:

 “ĐDV (bao gồm cả nam và nữ) là những người có nền tảng khoa học cơ bản về điều dưỡng, đáp ứng các tiêu chuẩn được kê toa tùy theo sự giáo dục và sự hoàn thiện lâm sàng.”; Dorland’s Medical Dictionary, edition 30^th , 2006.

¨     Tuỳ theo khả năng, kinh nghiệm và học vị, ngành ĐD đã cung cấp cho xã hội các chăm sóc viên, chuyên gia, chuyên viên, giáo sư tiến sĩ, các nhà lãnh đạo tài năng trong các lỉnh vực chăm sóc sức khỏe ban đầu góp phần không nhỏ trong việc phục vụ sức khỏe nhân loại.

Hình ảnh điều dưỡng viên ngày nay

SƠ ĐỒ GIÁO DỤC ĐIỀU DƯỠNG Ở THAILAND

Các biểu tượng ngành điều dưỡng qua các thời đại

TRIỂN VỌNG NGHỀ NGHIỆP ĐDV TƯƠNG LAI!

Tại các nước phát triển Anh, Mỹ, Canada,... cũng như các nước đang phát triển như Thái Lan, Philippine. Malaysia, ...  ĐDV đã được nâng cao vai trò trong việc quản lý các cơ sở y tế ban đầu, bệnh viện, toán chăm sóc sức khỏe, tham gia khám và điều trị – chăm sóc các bệnh cấp và mãn tính theo chuyên ngành của điều dưỡng và có mặt trong hầu hết các lãnh vực khác và là nghề đang được kính trọng nhất hiện nay./.

* Tài liệu tham khảo:

- Ministry of Public Health, Thailand, 2006.

- Council of Nursing, Thailand/ China/ Indonesia, 2006.

- Health system organization of Phillipine, Sngapore, Malaysia, 2006.

Nguyễn Văn Thanh

Chuyên viên Điều dưỡng

Ban Nghiên cứu và Phát triển

Bộ môn Điều dưỡng

Trung tâm Đào tạo – Bồi dưỡng cán bộ y tế 

TP. HCM

Mobilđ: 0958 000 612

E-mail: thanh_ngvbsn@yahoo.com.vn