Tuỷ xương sinh sản ra các tế bào thuộc ba ḍng: hồng cầu, bạch cầu có hạt và tiểu cầu. Ḍng bạch cầu đơn nhân to có nguồn gốc tổ chức liên vơng nội mạc. Các tế bào ḍng này cũng có tạo thành trong tuỷ xương, nhưng chủ yếu là ở lách và hạch.
Đi từ non đến già, ta có:
- Tiền hồng cầu non,
- Hồng cầu non ưa bazơ.
- Hồng cầu non đa sắc.
- Hồng cầu non ưa axit.
- Hồng cầu trưởng thành không nhân.
Giữa loại hồng cầu trưởng thành với hồng cầu non ưa axit có một loạt những loại hồng cầu c̣n di tích của nhân: hồng cầu màng lưới thể Jolly, ṿng Cabot.
Từ non đến giá:
- Tuỷ bào non.
- Tiền tuỷ bào.
- Tuỷ bào.
- Hậu tuỷ bào.
- Stab.
- Bạch cầu đa nhân (giống như bạch cầu ngoại vi, nhưng nhân ít có mùi hơn), loại ưa bazơ, ưa axit, trung tính.
Theo đa số các tác giả, ḍng này có:
- Mẫu tiểu cầu non.
- Tiền mẫu tiểu cầu.
- Mẫu tiểu cầu.
Trong nhiều trường hợp xét nghiệm công thức máu ngoại biên không biết được t́nh trạng tổn thương của các tế bào máu (như trong bệnh bạch cầu thể ẩn). Lúc đó phải lấy máu trong tuỷ xương (tuỷ đồ) để xem. Đa số là chọc ở trong tủy xương chậu hoặc xương ức. Cũng có khi chọc ở xương chày hoặc nơi khác.
Giới hạn sinh lư của tuỷ đồ rất thay đổi. Đây chỉ nêu một tuỷ đồ b́nh thường:
|
Ḍng hồng cầu |
|
|
Tiền hồng cầu non. |
6 |
|
Hồng cầu non ưa bazơ. |
|
|
Hồng cầu non ưa axit. |
10 |
|
Hồng cầu b́nh sắc (già) |
|
Ḍng bạch cầu |
|
|
Ḍng tuỷ |
|
|
Tuỷ bào non |
2,5 |
|
Tiền tuỷ bào |
1,5 |
|
Tuỷ bào trung tính - Ưa Axit - Ưa Bazơ |
17,5 2,5 0 |
|
Hậu tuỷ bào trung tính - Ưa Axit - Ưa Bazơ |
12 0,5 0 |
|
Bạch cầu đa trung tính - Ưa Axit - Ưa Bazơ |
32,5 2 0,04 |
|
Ḍng tân |
|
|
Bạch cầu Lymphô |
9,5 |
|
Bạch cầu đơn nhân to |
2,5 |
|
Ḍng một nhân |
|
|
Tương bào và tế bào Turck |
0,9 |
|
Ḍng tiểu cầu |
|
|
Mẫu tiểu cầu |
0,06 |
|
Tỷ lệ: ḍng bạch cầu có hạt/ Ḍng hồng cầu = 3,4 – 4,5 |
|
Có bốn trường hợp thay đổi bệnh lư:
c̣n gọi là phản ứng tuỷ xương) gặp trong các bệnh thiếu máu do mất máu cấp. Đặc biệt là quá sản ḍng hồng cầu.
Có thể là:
- Qúa sản tế bào ác tính ḍng bạch cầu: các bệnh bạch cầu.
- Qúa sản tế bào ác tính ḍng bạch cầu: bệnh Vaquez (érythremie).
- Qúa sản cả hai ḍng: lúc đó gọi là bệnh hồng bạch cầu cấp (érythroleucemic).
Tế bào tuỷ rất nghèo nàn. Có thể thiểu sản một trong ba ḍng hoặc cả ba ḍng: hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu: bệnh suy tuỷ.
B́nh thường loại này không có trong tuỳ xương. Ngoài sự tăng thể tích rất lớn, người ta c̣n thấy trong hồng cầu này, có sự thay đổi trong cấu trúc của tế bào.
Ngoài các xét nghiệm về công thức máu và tuỷ đồ, trong một số trường hợp người ta c̣n chọc hạch làm hạch đồ, chọc lách làm lách đồ hay làm nghiệm pháp co lách. Những xét nghiệm này ít có tác dụng thực tế.