Liệu pháp nội tiết ; chất tương tự hormone làm
giải phóng gonadotropin (GnRH). Leuproréline là một nonapeptide tổng hợp, là
chất tương tự của GnRH tự nhiên.
Các nghiên cứu được thực hiện trên người cũng
như trên thú vật đã cho thấy rằng sau khi có một sự kích thích ban đầu, dùng kéo
dài leuproréline sẽ ức chế sự bài tiết của tuyến sinh dục, làm giảm sự bài tiết
testostérone của tuyến sinh dục nam và estradiol của tuyến sinh dục nữ.
Thuốc gây thoái biến các mô chịu ảnh hưởng của
nội tiết tố, kể cả các mô của khối u trong ung thư tuyến tiền liệt và ung thư
vú, cũng như trong lạc nội mạc tử cung. Tác dụng này có thể hồi phục lại khi
ngưng điều trị.
Sau một số nghiên cứu trên thú vật, người ta
cho rằng thuốc còn tác động theo cơ chế khác như sau : thuốc tác động trực tiếp
lên các tuyến sinh dục bằng cách làm giảm sự nhạy cảm của các thụ thể hướng sinh
dục.
Ở người, sau khi dùng liều đầu tiên, sẽ có một
sự tăng thoáng qua sự phóng thích của LH và FSH, điều này dẫn đến hệ quả là đầu
tiên sẽ làm tăng nồng độ các stéroide sinh dục (như testostérone và
dihydrotestostérone ở nam giới và estradiol ở phụ nữ) và sau đó nồng độ của LH
và FSH sẽ giảm dẫn đến nồng độ của testostérone thấp hơn mức độ khi cắt bỏ tinh
hoàn ở nam giới và nồng độ estradiol giảm thấp hơn mức độ sau mãn kinh ở nữ
giới, trong từ 3 đến 4 tuần.
Ở trẻ em, tác dụng ức chế các hoạt động sinh
dục của tuyến yên được biểu hiện, ở cả hai giới tính, qua việc ức chế sự bài
tiết estradiol hay testostérone, làm giảm nồng độ đỉnh của LH và cải thiện tương
quan giữa chiều cao và trọng lượng xương. Việc kích thích tuyến sinh dục vào lúc
đầu có thể gây xuất huyết sinh dục nhẹ.
DƯỢC ĐỘNG HỌC
- Điều trị ung thư tuyến tiền liệt có di căn.
- Điều trị dậy thì sớm (trước 8 tuổi ở trẻ nữ
và trước 10 tuổi ở trẻ nam).
- Lạc nội mạc tử cung ở cơ quan sinh dục và
ngoài cơ quan sinh dục (từ giai đoạn I đến giai đoạn IV).
Kinh nghiệm lâm sàng về điều trị lạc nội mạc tử
cung được giới hạn ở phụ nữ từ 18 tuổi trở lên.
Thời gian điều trị được giới hạn trong vòng 6
tháng (xem phần Tác dụng ngoại ý).
Không nên lặp lại một đợt điều trị thứ hai với
Enantone hay với một thuốc tương tự GnRH khác.
- Điều trị ung thư vú có di căn lệ thuộc vào
nội tiết tố ở phụ nữ trước giai đoạn mãn kinh khi cần phải ngưng chức năng của
buồng trứng.
CHỐNG CHỈ ĐỊNH
Chú ý đề phòng :
- Ung thư tuyến tiền liệt :
Khi bắt đầu điều trị : một vài trường hợp cá
biệt được ghi nhận là có nặng lên, thường chỉ tạm thời, các triệu chứng lâm sàng
(nhất là đau xương) được ghi nhận khi bắt đầu điều trị. Do đó cần phải theo dõi
chặt chẽ trong các tuần lễ đầu điều trị, nhất là ở những bệnh nhân bị tắc các
đường bài tiết và ở những bệnh nhân bị di căn cột sống (xem phần Tác dụng ngoại
ý). Tương tự, cần phải cân nhắc kỹ khi điều trị cho những bệnh nhân có các dấu
hiệu báo hiệu bị chèn ép tủy.
Trong thời gian đầu điều trị đã ghi nhận thấy
có tăng tạm thời các phosphatase acide.
- Lạc nội mạc tử cung và ung thư vú có di căn :
Trước khi kê toa cần phải kiểm tra chắc chắn là
bệnh nhân không có thai.
Như với tất cả các chất tương tự GnRH khác, nên
theo dõi những bệnh nhân có dấu hiệu bị loãng xương khi điều trị kéo dài.
- Ung thư vú có di căn :
Trong thời gian đầu điều trị ung thư vú, cũng
như với các chất tương tự GnRH khác, các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh có thể
tạm thời tăng lên, có thể cần được điều trị triệu chứng.
Thận trọng lúc dùng :
Ung thư tuyến tiền liệt :
- Nên theo dõi định kỳ nồng độ testostérone
trong máu và phải không được vượt quá 1 ng/ml.
- Việc đáp ứng với điều trị có thể được đánh
giá trên xương bằng xét nghiệm chụp lấp lánh và (hoặc) chụp X quang trực động ;
ở tuyến tiền liệt, việc đáp ứng sẽ được đánh giá (ngoài các kiểm tra lâm sàng và
khám qua trực tràng) bằng siêu âm và/hoặc phương pháp chụp X quang trực động.
Lạc nội mạc tử cung :
Dùng đều đặn mỗi 4 tuần Enantone 3,75 mg tác
dụng kéo dài sẽ gây vô kinh do thiểu năng sinh dục. Nếu xảy ra băng huyết trong
thời gian điều trị là có bất thường, cần phải kiểm tra nồng độ estradiol trong
huyết tương và nếu nồng độ này dưới 50 pg/ml, cần kiểm tra xem có một sang
thương thực thể nào hay không.
Trường hợp dùng kéo dài, nên theo dõi khối
lượng xương để ngừa trường hợp bị loãng xương (xem phần Tác dụng ngoại ý).
LÚC CÓ THAI và LÚC NUÔI CON
BÚ
Lúc có thai :
Không dùng thuốc khi có thai. Trước khi bắt đầu
điều trị cần phải khám chắc chắn rằng bệnh nhân không có thai.
Các thông tin có liên quan đến các chất tương
tự GnRH khi dùng trong thai kỳ như sau :
- Ở thú vật, các thử nghiệm không cho thấy
thuốc có tác dụng gây quái thai. Do không có tác dụng gây quái thai trên thú
vật, người ta không nghĩ rằng thuốc có thể có nguy cơ gây dị dạng trên người.
Thực tế cho đến nay, các chất thuốc gây dị dạng trên người đều có gây quái thai
trên thú vật trên các nghiên cứu được thực hiện trên cả thú vật và người.
- Trên lâm sàng, dùng các chất giống GnRH trên
những dân số có giới hạn phụ nữ có thai không thấy có tác dụng gây dị dạng nào
hay độc tính đặc biệt trên phôi được ghi nhận cho đến nay. Tuy nhiên, cần phải
thực hiện thêm nhiều nghiên cứu bổ sung để theo dõi các hậu quả có thể xảy ra
khi dùng thuốc trên phụ nữ có thai.
Do đó nếu phụ nữ đang được điều trị mà phát
hiện có thai thì phải ngưng thuốc ngay.
Lúc nuôi con bú :
Do còn thiếu dữ liệu về sự bài tiết của thuốc
qua sữa mẹ và các tác dụng có thể xảy ra khi trẻ bú mẹ, không được sử dụng thuốc
này nếu cho con bú.
TÁC DỤNG NGOẠI Ý
- Ung thư tuyến tiền liệt :
Khởi đầu điều trị (xem phần Chú ý đề phòng và
Thận trọng lúc dùng) : đôi khi có thể làm nặng lên các dấu hiệu lâm sàng và các
triệu chứng (đặc biệt là đau xương). Một vài trường hợp làm nặng lên chứng huyết
niệu đã bị trước đó, hoặc gây tắc đường tiểu, cảm giác yếu ớt hoặc gây dị cảm
các chi dưới đã được ghi nhận đối với một số chất tương tự GnRH khác.
Các biểu hiện này thường là tạm thời, sẽ tự
khỏi sau 1 đến 2 tuần vẫn tiếp tục điều trị. Tuy nhiên, khả năng xảy ra cơn kịch
phát tạm thời các triệu chứng kéo dài trong các tuần lễ điều trị đầu, cần phải
được thận trọng lưu ý ở những bệnh nhân bị đe dọa xảy ra rối loạn thần kinh hay
ở những người bị tắc nghẽn đường tiểu.
Trong thời gian điều trị, tác dụng ngoại ý
thường gặp là bừng mặt. Ngoài ra, còn ghi nhận : bất lực, giảm kích thước của
tinh hoàn, nôn, mửa, phù các chi, đau toàn thân.
Với các chất tương tự GnRH khác, một số tác
dụng ngoại ý sau được ghi nhận : sốt, nôn, mửa, phát ban ở da, ngứa (khoảng 3
đến 4%) ; yếu ớt ở các chi dưới, chóng mặt, khó thở (dưới 2%) ; nhức đầu, đánh
trống ngực, tiêu chảy, táo bón, rối loạn thị giác, trầm cảm, chán ăn, ra mồ hôi
ban đêm, mồ hôi lạnh, rụng tóc, ngủ gật (dưới 1%).
- Dậy thì sớm :
Có thể xảy ra các xuất huyết nhẹ ở đường sinh
dục sau mũi tiêm đầu tiên ở trẻ gái, chỉ khi nào triệu chứng kéo dài trên 1
tháng mới phải dùng đến các thuốc cầm lại.
- Lạc nội mạc tử cung :
Các tác dụng ngoại ý như bừng mặt, nhức đầu,
thay đổi dục năng, khô âm đạo, tính khí không ổn định, đau cơ, giảm thể tích vú,
thay đổi mật độ xương (dùng thuốc kéo dài có thể làm mất xương, là nguyên nhân
dẫn đến loãng xương).
- Ung thư vú có di căn :
Các tác dụng ngoại ý thường gặp có liên quan
đến tác động dược lý của thuốc : bừng mặt, ra nhiều mồ hôi.
Hiếm khi gây tăng calci huyết cũng như đối với
các thuốc tương tự GnRH khác trong thời gian điều trị cho những bệnh nhân có di
căn ở xương.
LIỀU LƯỢNG và CÁCH DÙNG
- Ung thư tuyến tiền liệt có di căn :
Tiêm dưới da hay tiêm bắp một mũi, lặp lại mỗi
4 tuần.
- Dậy thì sớm :
Tiêm dưới da hay tiêm bắp 3,75 mg lặp lại mỗi 4
tuần. Đối với trẻ em có trọng lượng dưới 20 kg, liều dùng là 1,88 mg, hay là
phân nửa thể tích của hỗn dịch sau khi pha một lọ thuốc bột trong 2 ml dung môi.
- Lạc nội mạc tử cung :
Bắt đầu điều trị vào ngày thứ năm của chu kỳ.
Tiêm dưới da hoặc tiêm bắp một mũi, lặp lại mỗi
4 tuần.
Thời gian điều trị : lạc nội mạc tử cung dù ở
mức độ như thế nào cũng được điều trị tối đa trong 6 tháng.
- Ung thư vú có di căn :
Tiêm dưới da hoặc tiêm bắp một mũi, lặp lại mỗi
4 tuần.
THỂ THỨC THAO TÁC
- Đặt ngón cái lên vạch xanh của ống dung môi
và bẻ ống.
- Dùng bơm tiêm để rút dung môi trong ống ra và
bơm vào trong lọ bột để pha thành hỗn dịch.
Dung môi này được bào chế riêng cho Enantone LP
3,75 mg, không được thay bằng một dung môi khác.
- Lắc kỹ hỗn dịch, tránh tạo bọt.
- Rút toàn bộ hỗn dịch sau khi pha vào bơm
tiêm.
- Hỗn dịch sau khi pha được tiêm ngay, sử dụng
loại kim tiêm dưới da hoặc bắp.
