Giảm đau :
- paracétamol : giảm đau, hạ sốt ;
- codéine phosphate : giảm đau trung ương.
Phối hợp paracétamol và codéine phosphate cho
tác dụng giảm đau mạnh hơn rất nhiều so với từng hoạt chất riêng biệt, và thời
gian tác dụng cũng dài hơn.
DƯỢC ĐỘNG HỌC
Sự hấp thu và động học của paracétamol và
codéine không bị ảnh hưởng lẫn nhau khi dùng phối hợp.
Paracétamol :
- hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn ở ruột ;
- phân phối nhanh trong môi trường lỏng ;
- liên kết yếu với protéine huyết tương ;
- nồng độ tối đa trong huyết tương đạt được sau
30 đến 60 phút ;
- thời gian bán hủy đào thải trong huyết tương
khoảng 2 giờ ;
- chuyển hóa ở gan : paracétamol được chuyển
hóa theo 2 đường và được đào thải trong nước tiểu dưới dạng liên hợp glucuronic
(60-80%) và liên hợp sulfonic (20-30%), và dưới 5% dưới dạng không đổi. Một phần
nhỏ (< 4%) được chuyển hóa dưới tác dụng của cytochrome P450 thành chất chuyển
hóa, chất này sau đó được khử độc nhanh chóng bởi glutathion. Trường hợp ngộ độc
do dùng liều cao, lượng chất chuyển hóa này tăng lên.
Codéine :
- codéine được hấp thu khá nhanh ở ruột ; nồng
độ tối đa đạt được sau 60 phút. Thời gian bán hủy trong huyết tương khoảng 3 giờ
ở người lớn ;
- codéine và các muối được chuyển hóa ở gan và
được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng liên hợp glucuronic không có hoạt tính.
Dạng liên hợp này ít có ái lực với các thụ thể của opium.
- codéine và các muối qua được hàng rào nhau
thai ; ít bài tiết qua sữa mẹ khi dùng liều duy nhất, không có số liệu khi dùng
lặp đi lặp lại.
CHỈ ĐỊNH
- Ở trẻ em dùng liều 60 mg/kg/ngày, paracetamol
chỉ dùng phối hợp một thuốc hạ sốt khi thuốc không có hiệu quả này.
- Trong trường hợp phải theo chế độ ăn nhạt,
cần lưu ý đến lượng Na có trong thuốc.
Liên quan đến codéine :
- Không uống rượu khi đang dùng thuốc.
- Trường hợp tăng áp lực sọ não, dùng codéine
có thể làm nặng thêm tình trạng này.
- Cần lưu ý các vận động viên thể thao rằng
thuốc có chứa hoạt chất có thể cho kết quả dương tính xét nghiệm sử dụng chất
kích thích.
Lái xe và điều khiển máy móc : cần thận
trọng vì thuốc có thể gây buồn ngủ.
LÚC CÓ THAI
Không nên phối hợp :
- Alcool : rượu làm tăng tác dụng an thần của
codéine. Việc giảm sự tập trung có thể gây hậu quả nguy hiểm nhất là ở người lái
xe và đang điều khiển máy móc.
- Đ ồng vận - đối kháng morphine (nalbuphine,
bupremorphine, pentazocine) : giảm tác dụng giảm đau do sự chẹn cạnh tranh các
thụ thể, với nguy cơ xuất hiện hội chứng cai nghiện.
Lưu ý khi phối hợp :
- Thuốc ức chế thần kinh trung ương (giảm đau
họ morphine, một vài thuốc chống trầm cảm, kháng histamine H1 có tác
dụng an thần, barbiturate, benzodiazépine, clonidine và các thuốc cùng họ, thuốc
ngủ, thuốc an thần kinh, thuốc giải lo âu không thuộc nhóm benzodiazépine) :
tăng ức chế thần kinh trung ương có thể gây hậu quả nguy hiểm nhất là ở người
lái xe và đang điều khiển máy móc.
- Các dẫn xuất khác của morphine (giảm đau hoặc
chống ho) : ức chế hô hấp do hiệp đồng tác dụng, đặc biệt hay xảy ra ở người
già.
TÁC DỤNG NGOẠI Ý
Liên quan đến paracétamol :
- Vài trường hợp dị ứng biểu hiện bởi các phát
ban ngoài da với hồng ban hoặc mề đay, cần phải ngưng thuốc.
- Rất hiếm khi giảm tiểu cầu.
Liên quan đến codéine :
- Ở liều điều trị : có thể gây táo bón, buồn
ngủ, chóng mặt, buồn nôn, nôn, co thắt phế quản, dị ứng da, ức chế hô hấp.
- Quá liều điều trị : có nguy cơ gây lệ thuộc
thuốc và xuất hiện hội chứng cai nghiện khi ngưng thuốc đột ngột.
LIỀU LƯỢNG và CÁCH DÙNG
Người lớn (trên 15 tuổi) : 1 đến 2 viên
tùy theo mức độ đau, 1-3 lần/ngày với một ly nước lớn.
Trẻ em từ 15 kg trở lên (từ 3 tuổi trở lên)
: 3 mg/kg/ngày chia làm 4-6 lần. Tối đa 1 mg/kg/lần tương đương với 6
mg/kg/ngày.
Các lần dùng thuốc nên cách nhau ít nhất 4 giờ.
Suy thận nặng (thanh thải créatinine dưới 10
ml/phút) : cách khoảng các lần dùng thuốc ít nhất 8 giờ.
QUÁ LIỀU
Quá liều paracétamol :
- Triệu chứng : buồn nôn, nôn, chán ăn, xanh
xao, đau bụng.
Dùng liều quá cao, trên 10 g ở người lớn (liều
thấp hơn ở người nghiện rượu) và trên 150 mg/kg ở trẻ em, dùng một lần, có thể
gây phân hủy tế bào gan đưa đến hoại tử hoàn toàn và không hồi phục, nhiễm toan
chuyển hóa, bệnh não dẫn đến hôn mê hoặc tử vong.
- Xử trí cấp cứu :
Chuyển ngay đến bệnh viện.
Rửa dạ dày để loại trừ ngay thuốc đã uống.
Dùng càng sớm càng tốt chất giải độc N-
acétylcystéine uống hoặc tiêm tĩnh mạch.
Quá liều codéine :
- Dấu hiệu ở người lớn : ức chế cấp các trung
khu hô hấp (tím tái, thở chậm), buồn ngủ, phát ban, nôn ói, ngứa, mất điều hòa,
phù phổi cấp.
- Dấu hiệu ở trẻ em (ngưỡng gây độc 2 mg/kg, 1
lần dùng) : giảm tần số hô hấp, các cơn ngừng thở, co đồng tử, co giật, dấu hiệu
"phóng thích histamine", phù mặt, ban ngứa, trụy mạch, bí tiểu.
- Xử trí cấp cứu :
Trợ hô hấp.
Dùng naloxone.
