115 trưỜng hỢp DÒ LUÂN NHĨ TRONG NĂM 1999 TẠI KHOA TAI MŨI HỌNG BỆNH VIỆN NHI ÐỒNG 1

--------------- Nhan Trừng Sơn*

Hình 1: Dò luân nhĩ nhiễm trùng

NHẬP ÐỀ

Dò luân nhĩ là đường nối từ chỗ lõm ở vành tai với phía trên gờ ống tai ngoài. Ðây là bệnh bẩm sinh do sự kết hợp không hoàn chỉnh giữa cung mang thứ nhất và thứ hai trong khi thành lập tai ngoài. Thông thường thì không cần phải can thiệp phẫu thuật trừ khi bị nhiễm trùng. Tần suất mắc bệnh hiện chưa được rõ. Báo cáo này nhằm hồi cứu 115 trường hợp dò luân nhĩ trên 87 bệnh nhi cần phải can thiệp phẫu thuật, nhập viện tại khoa Tai Mũi Họng bệnh viện Nhi Ðồng 1, năm 1999.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Phương pháp hồi cứu, mô tả.

Phương pháp phẫu thuật:

Ðây là phẫu thuật tương đối nhỏ, tuy nhiên nếu không cẩn thận sẽ bị bỏ sót đường dò và gây tái phát. Có thể bơm thuốc màu xanh methylen vào lỗ dò để đánh dấu đường dò.

Dụng cụ: Bộ tiểu phẫu gồm có: cán dao (1), lưỡi dao số 11 (1), kẹp cầm máu (4), kéo đầu nhọn (1).

Phương pháp vô cảm: Ðối với trẻ nhỏ phải áp dụng gây mê nội khí quản halothan, có thể gây tê ở trẻ lớn.

Các bước tiến hành: Rạch da quanh lỗ dò, bóc tách tìm đường dò (bước 1). Ði theo đường dò tìm các nhánh. Ðường dò thường theo sát sụn vành tai (bước 2). Lấy trọn đường dò, cần tránh động mạch thái dương nông, kiểm tra và cầm máu (bước 3). May lại 2 lớp có dẫn lưu (bước 4).

KẾT QUẢ.

Có tất cả 87 bệnh nhi từ 1 đến 15 tuổi, cần phẫu thuật. Trong đó có 28 bệnh nhi có 2 tai bị dò luân nhĩ cần phẫu thuật cùng 1 lúc, tổng cộng là 115 trường hợp dò.

Phái: Nam 48 trường hợp (55,2%)

--------- Nữ: 38 trường hợp (44,8%)

--------- Nam chiếm nhiều hơn nữ.

Tuổi: 1 tháng - 5 tuổi: 36 bệnh nhi (41,4%)

--------- 5 tuổi - <10 tuổi: 39 bệnh nhi (44,8%)

--------- 10 tuổi- - 15tuổi : 12 bệnh nhi (13,8%)

Dưới 10 tuổi chiếm đa số (75 bệnh nhi). Có 1 trường hợp 5 tháng tuổi.

Bên phải: 30 bệnh nhi; trái: 29 bệnh nhi và 28 bệnh nhi bị 2 bên.

 

Phương pháp phẫu thuật:

Rạch nạo ápxe (trước phẫu thuật): 7 trường hợp

Phẫu thuật bóc tách có xanh methylen: 23 trường hợp (20%)

Phẫu thuật bóc tách đơn thuần: 92 trường hợp (80%)

Có 2 trường hợp phải nạo mủ trước 3 lần. Một- trường hợp phải nạo mủ trước 1 lần.

Phương pháp tiêm xanh methylen trước khi phẫu thuật được sử dụng trong 20% các trường hợp phẫu thuật, vì có nhược điểm là nếu chất màu thoát ra ngoài đường dò, cuộc mổ khó khăn hơn. Bóc tách là phương pháp phẫu thuật phổ biến, thường đem kết quả tốt.

Thời gian phẫu thuật:

< 15 phút: 23 trường hợp (20%)

Từ 15phút - 30 phút: 57 trường hợp (49,6%)

Trên 30 phút: 35 trường hợp (30,4%)

Có 4 trường hợp thời gian mổ kéo dài trên 30 phút, cá biệt có 2 trường hợp thời gian mổ dưới 8 phút.

Thời gian điều trị:

-         Dưới 3 ngày: 17 trường hợp (19,5%)

-         Từ 3 - 7 ngày: 36 trường hợp (41,4%)

-         Trên- 7 ngày: 39 trường hợp (39,1%)

Phần lớn các trường hợp ra viện khoảng 7 ngày sau vì các em phải được cắt chỉ mới ra viện. Cá biệt có 2 trường hợp ra viện sau mổ 2 ngày.

Kháng sinh sử dụng sau mổ:

Amoxillin uống: 26 trường hợp (29,9%)

Ampicillin tiêm: 55 trường hợp (63,2%)

Khác: 6 trường hợp (6,9%)

Phần lớn các em được sử dụng Ampicillin tiêm (55 trường hợp) hoặc amoxicillin uống (26 trường hợp) vì đây là cuộc phẫu thuật trên trường hợp nhiễm trùng. Cá biệt có Céfaclor uống 4 trường hợp và 1 trường hợp tiêm bắp Bristopen.

Cận lâm sàng:

Số trường hợp làm xét nghiệm giải phẫu bệnh (21 trường hợp) và tìm vi khuẩn (8 trường hợp) tương đối ít- vì đây là bệnh thông thường, khi nghi có gì khác lạ mới cho xét nghiệm.

Xét nghiệm giải phẫu bệnh lý trên 21 trường hợp cho thấy 17 trường hợp dò, 1 trường hợp tuyến nước bọt, 1 trường hợp mô viêm cấp, 1 trường hợp dò xương gò má và 1 trường hợp không thấy dò. Tỉ lệ phù hợp với dò khá cao.

Tìm vi khuẩn trên 8 trường hợp cho thấy 3 trường hợp Strepto.coag-; 1 trường hợp Klebsiella và 4 trường hợp không mọc.

Kết quả điều trị:

Khỏi bệnh: 111 trường hợp (96,5%), 4 trường hợp tái phát (3,5%). Không thấy có biến chứng.

BÀN LUẬN.

Tuy hiện nay chưa có số liệu thống kê về tần suất của dò luân nhĩ, nhưng trong 1 năm mà có đến 87 bệnh nhi phẫu thuật do đường dò bị nhiễm trùng cho thấy tần suất tương đối phổ biến của bệnh. Bình quân mỗi tuần có 1,7 em được phẫu thuật vì bệnh này.

Về tuổi, nhận thấy phần lớn các em trước 10 tuổi. Có khả năng ở lứa tuổi này, các em chưa vệ sinh tốt nên dễ nhiễm trùng, nhất là vùng có lỗ dò.

28 em có 2 tai bị dò, và được thực hiện phẫu thuật cả 2 tai cùng một lúc, vì đây là phẫu thuật nhỏ, thời gian ngắn, không ảnh hưởng gì đến sức khỏe của em. Tuy có thể mổ 2 tai trên cùng một bệnh nhi cách nhau từ 7 đến 10 ngày, nhưng phải nằm viện lâu hơn, và đặc biệt là em bị gây mê 2 lần trong vòng không quá 1 tháng. Ðây là điều cần phải tránh.

Có 7 trường hợp cần phải nạo ổ mủ trước, và khi vùng mổ đã lên mô hạt (thường 7 ngày sau) mới thực hiện phẫu thuật lấy bỏ đường dò để tránh bị nhiễm trùng nhiều hơn và tránh bỏ sót dường dò do hố mổ còn phù nề.

Về thời gian phẫu thuật, trung bình là từ 15 đến 30 phút mỗi tai.

Tìm vi khuẩn, lập kháng sinh đồ được thực hiện chỉ có 8 trường hợp. Nên thực hiện đại trà, vì vi khuẩn và kháng sinh đồ giúp ích rất nhiều trong điều trị hậu phẫu.

Về kết quả, có 4 trường hợp tái phát, tỉ lệ 3,5% không cao. Các em được phẫu thuật lại và thường thì được mổ rộng để lấy toàn bộ các nhánh của đường dò. Theo Ellies M.⁽³⁾ phẫu thuật lấy dò luân nhĩ trên 62 bệnh nhân có tuổi trung bình là 16, tỉ lệ tái phát cho mổ lần đầu là 14% và là 42% cho mổ lần hai (sau tái phát).

KẾT LUẬN.

Dò luân nhĩ là một bệnh thường gặp ở trẻ em. Khi bị nhiễm trùng hoặc apxe, bệnh nhân cần được phẫu thuật. Phẫu thuật đơn giản, mất ít thời gian và tái phát thấp.

TÓM TẮT.

Dò luân nhĩ là bệnh bẩm sinh phổ biến ở trẻ em. Trong năm 1999 khoa TMH. BV. Nhi Ðồng 1 có đến 87 em bị bệnh và được phẫu thuật. Trẻ dưới 10 tuổi bị bệnh nhiều nhất. Có 28 trường hợp bị bệnh cả 2 tai. Phẫu thuật đơn giản lấy đường dò. Thời gian phẫu thuật bình quân từ 15 phút đến 30 phút. Kết quả khỏi 96,5% và tái phát 3,5%.

SUMMARY.

Preauricular fistulas are congenital diseases, its frequency is unknown. In 1999, 87 children with preauricular fistulas were admitted to the ENT service of Pediatric Hospital N^o1 because of local infection. Most of them are under 10 years old. Patients were operated to remove fistula. 28 children needed to be bilaterally operated at the same time. The fistula was removed easily. The duration operation time ranged from 15 to 30 minutes. Good result is obtained in 87% and recurrent cases are 3,5%.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.- Pech A., Cannoni M. Gitenet P., Palleri JC. Kystes et fistules congénitaux du cou. Cahiers oto-rhinolaryngol 1976, 11: 663 - 693.

2.- Pech A Cannoni M, Thomassin JM. et al. Cahiers Otorhino-laryngol 1982, 17: 779-786.

3- Ellies M, Laskawi R, Arglebe C, Altrogge C. Clinical evaluation and surgical management of congenital preauricular fistulas. J Oral Maxillofac Surg 1998 Jul; 56(7):827-30

4- Nofsinger YC, Tom LW, LaRossa D, Wetmore RF, Handler SD. Periauricular cysts and sinuses. Laryngoscope 1997 Jul;107(7):883-7