đặt vấn đề

U tuyến bọc trong gan là bướu hiếm gặp,⁽¹⁾ nang có nhiều ngăn ở trong gan. Biểu hiện lâm sàng thường ở giai đoạn trễ khi bướu lớn tạo nên triệu chứng chèn ép. Sau đây là một trường hợp u tuyến bọc trong gan gặp tại bệnh viện Ðồng Tháp.

Bệnh án

Bệnh nhân nữ Văn T S, 29 tuổi, làm ruộng, cư ngụ tại thị trấn Thanh Bình, huyện Thanh Bình, tỉnh Ðồng Tháp, nhập viện lần 1 tại bệnh viện Ða Khoa Ðồng Tháp 10h 15 ngày 24/04/2001 do có u trong ổ bụng.

Bệnh sử: Cách nhập viện 1 tuần, bệnh nhân đau âm ỉ, kèm căng tức ở vùng? thượng vị và hạ sườn phải, lan ra sau lưng, không sốt, không vàng da vàng mắt. Tiêu tiểu bình thường. Cơn đau tăng dần kèm buồn nôn nên xin nhập viện.

Tiền căn: Gần 1 năm nay, sau khi sinh, bệnh nhân cảm giác có một khối u ở hạ sườn phải nhưng không gây đau đớn gì cả.

Khám lâm sàng:

Dấu hiệu sinh tồn: Mạch= 60 l/phút, thân nhiệt 37^o5, HA= 110/80 mmHg, cân nặng 52 kg

Khám thấy có một khối u to chiếm hơn ? bụng trên và bên (P). Sờ mềm, chắc, không di động. Gõ: đục. Gan lách không sờ đụng

Cận lâm sàng?

Siêu âm: Vùng trước tụy có một khối với echo kém có vách ngăn nhiều cặn lắng, vách mỏng (Hình 1). Chẩn đoán: Nang giả tụy.

UIV: đài bể thận hiện hình tốt??????????

Xét nghiệm: Máu: Hct = 36%, BC = 8000 mm³,Trung tính 68%, Amylase/máu = 106 v/l

Ngày 11/5, làm CT scan cho thấy tổn thương dạng nang nằm ở bụng bên phải có khả năng là nang gan (Kích thước 17 cm x 25cm). Chuyển phim lên Medic, được chẩn đoán là u nang của gan xuất phát từ đường mật.

Ngày 16/5, bệnh nhân xin về nhưng đến ngày 23/05/2001 nhập viện lần 2 vì đi điều trị thuốc Nam không giảm).

Ngày 25/05: Chọc hút dịch nang dưới siêu âm ở hai vị trí (ngăn dịch loãng và ngăn dịch nhiều cặn lắng màu vàng rơm). Sau đó bơm thuốc cản quang vào nang và chụp X quang thấy hình ảnh khối u ngấm thuốc đẩy đại tràng sang bên và xuống dưới (Hình 4)

Kết quả xét nghiệm tế bào:

Ổ 1 (dịch loãng ): GR: 1240/mm³ ????????? N = 38%

??????????????????????????? GB: 120/mm³ ??????????????? L = 62%

Hình 1: CT scan: nang trong gan có nhiều vách ngăn

Hình 2: CT scan: Nang phát triển ngoài gan

Hình 3: X quang sau khi bơm thuốc vào nang. Nang lớn đến bờ xương thiêng, đẩy các quai ruột xuống dưới và sang bên

Ổ 2 (dịch nhiều cặn lắng): GR = 1130/mm³ N = 39%

???????????????????????????????????????? GB = 110/mm3 L = 61%

Kết quả sinh hóa:

Ổ dịch 1: Ðạm 10g/l, Ðường 0,5mmol/l, Muối 748 mg%, Bilirubin toàn phần 2,4 mmol/l, trực tiếp = 0,2 mmol/l, gián tiếp = 2,2 mmol/l.

Ổ dịch 2: Ðạm 36g/l, Ðường 0,9mmol/l, Muối 614mg%, Bilirubin toàn phần = 3,6 mmol/l, trực tiếp = 0,6 mmol/l, gián tiếp = 2? mmol/l

Phẫu thuật ngày 28/5: Cho thấy nang gan dính mặt dưới hạ phân thùy IV. Kích thước # 22cm x 25cm. Có nhiều vách ngăn, một ngăn ở cực dưới chứa dịch lợn cợn nhiều, các ngăn khác chứa dịch vàng chanh có ít cặn lắng. Có khoảng 7 lít dịch. Cắt bỏ nang. Chẩn đoán sau phẫu thuật là nang gan.

Ngày 06/06: siêu âm kiểm tra: Bình thường, bệnh nhân khoẻ, vết mổ lành tốt, xuất viện.

Giải phẫu bệnh: U tuyến bọc ống mật trong gan (Cystadenoma of the intrahepatic bile duct).

Bàn luận:

Nang gan thường phát hiện ở mổ tử thi có từ 0,15% - 0,5% được báo cáo.⁽³⁾ Do bẩm sinh hay mắc phải nang thường được lót bằng một lớp mỏng tế bào thượng bì ống mật.

Tuổi từ 40 - 60 (ở đây bệnh nhân 29 tuổi). Bệnh nang đơn độc nhiều vách ngăn xảy ra ở nữ gấp 4 lần ở nam (Bệnh nhân đây là nữ). Những ống mật lạc chỗ có từ lúc bào thai phát triển lớn lên và tăng sinh do viêm nhiễm đã tạo thành nang hoặc do tắt nghẽn ống làm ứ động dịch

Nang thường ở mặt dưới thùy (P) gan kích thước thay đổi từ 1cm - 5cm ( Nang của bệnh nhân này kích thước # 22cm x 25 cm ). Thành mỏng, hơi đục, có mạch máu giãn. Trong có dịch trong hoặc vàng rơm có khi có màu mật, thường chứa 100ml -200ml dịch (ở đây chứa đến 7000 ml). Khoảng ? trường hợp nang thông với đường mật. Chẩn đoán phân biệt với Hydatid cyst: dựa vào eosinophile, Casonitest (+) và có tích tụ calci ở thành nang.

Vấn đề điều trị thường hút qua catheter rồi bơm chất làm xơ cứng thành nang. Nếu quá lớn nên phẫu thuật.

Ðây là một trường hợp hiếm thấy trong y văn, nang đơn độc có nhiều ngăn (Non parasitic cyst) được chẩn đoán.

Summary

A case of cystadenoma of intrahepatic bile duct

Cystadenoma of the intrahepatic bile duct is a rare condition that is usually diagnosed after a long time of evolution, when signs and symptoms of compression are obviously noted.

This paper reports a case of cystadenoma of the intrahepatic bile duct in a 22-year old female patient. The preoperative diagnosis is made by CT scans and confirmed post-operatively by histologic examination. Features of pathology, different diagnosis and therapeutic intervention are discussed.

Tài liệu tham khảo

1. Maingot?s Abdominal operative, Cysts & Benign Tumors, Vol. II, Tenth edition 1997, page 1547 - 1549

2. Patricia Lipford Abbitt, Ultrasound, Mc Graw-Hill.Inc,1995, p18

3. Sabiston, textbook of surgery, fifteenth edition 1997, vol I, nonparasitic cysts, page 1081