Pháp lệnh hành nghề Y dược ngoài công lập đáp ứng sự mong mỏi của các thầy thuốc Việt Nam đang cần, có một văn kiện hoàn chỉnh làm cơ sở vững chắc cho hoạt động hàng ngày. Trong bức thư này, tôi mạn phép trình bày cặn kẽ một số vấn đề rất mong được sự lưu tâm của các vị lãnh đạo ngành.

I -TÍNH CHẤT CỦA NGÀNH Y:

Bản dự thảo chưa làm toát ra được hai tính chất cơ bản của ngành Y là cao quý và tự do.

1/ Tính cao quý tức nhân bản và nhân đạo:

Ðã cao quý, thì không thể là kinh doanh, lấy lợi nhuận làm mục tiêu tối hậu. Sử dụng "luật kinh doanh" vào cơ sở y tế tư phủ nhận tính chất này.

Kiến nghị:

1. Hệ thống hóa và công khai hóa viện phí và thù lao cho mọi hoạt động của thầy thuốc, từ nhỏ tới lớn, và đem áp dụng bắt buộc trong cả nước. Làm như vậy còn xóa bỏ được tiêu cực, và thể hiện sự công bằng trong bảo vệ sức khỏe.

2. Thành lập mức thang thù lao hợp lý theo chuyên khoa sâu, học hàm, học vị

Ðể khuyến khích sự đi lên trong nghề nghiệp.

2/ Tính tự do với tinh thần trách nhiệm cao:

1. Tự do trong chẩn đoán điều trị, không bị áp lực nào chi phối.

2. Tự do lựa chọn nơi hành nghề, không lệ thuộc vàp hộ khẩu.

3. Tự do hoạt động nghề nghiệp ngoài giờ hành chánh nếu là công chức, mà không phải xin phép thủ trưởng cơ quan.

II - MỘT SỐ QUYỀN LỢI CƠ BẢN CỦA THẦY THUỐC:

1/ Quyền hành nghề một khi có bằng bác sĩ:

Ðể xóa bỏ điều kiện phải có từ 2 đến 5 năm tập sự tại các sở y tế sau khi tốt nghiệp, tôi kiến nghị trả lại cho bằng bác sĩ giá trị thật sự của nó bằng cách:

- Kéo dài thời gian đào tạo bác sĩ là 8 - 9 năm với 2 năm nội trú bắt buộc, và ra trường phải trình luận án, như đa số các nước đang áp dụng.

Mục tiêu:

a) Bằng bác sĩ Việt Nam có giá trị tương đương với MD các nước khác.

b) Một khi tốt nghiệp sẽ có đầy đủ khả năng hành nghề.

c) Xóa bỏ được hiện tượng bất hợp lý: bác sĩ Việt Nam mà thất nghiệp hoặc bỏ nghề vì không tìm được nơi thực tập do hết biên chế.

Ghi chú: Chứng chỉ hành nghề, nếu có, chỉ áp dụng cho các bác sĩ trẻ. Những thầy thuốc đã có 20 - 30 năm thâm niên hành nghề mà phải dự kỳ thi khảo sát "hình thức" để cấp chứng chỉ là không hợp lý, và phần náo xâm phạm tới danh dự của họ. Ðây là hành chánh hóa nghề Y.

2/ Quyền được bảo vệ trong lúc hành nghề:

Nghề Y vinh ít, cực nhiều; không có thầy thuốc nào? dám tự hào là không hề sai xót. Khi bị xử lý lại không có cơ sở vững chắc để thể hiện sự công bằng.

Danh từ "Ðạo đức nghề nghiệp" quá mơ hồ. Do đó một bản "Luật Nghĩa Vụ " là một nhu cầu cấp bách. Nó là cơ sở cho hoạt động của thầy thuốc và cho sự xét xử công minh.

Ðồng thời, nếu sớm thành lập tại các cơ sở y tế Hội Ðồng Y Ðức bên cạnh Hội Ðồng Khoa Học.

III - MỘT SỐ NHIỆM VỤ CỦA THẦY THUỐC TƯ, VAI TRÒ CỦA CÁC HỘI Y HỌC.

?Thầy thuốc công và tư đều có một số nhiệm vụ như nhau, trên cương vị một người bảo vệ sức khỏe cho dân và một nhà khoa học như:

1. Tham gia vào mạng lưới địa phương, cụ thể như lãnh phiên trực trong những ngày nghỉ.

2. Cập nhật hóa kiến thức và nâng cao tay nghề qua tham dự các: khóa bồi dưỡng chuyên môn (bắt buộc) và các hội nghị khoa học trong và ngoài nước (khuyến khích).

3. Tham gia vào các? Hội Y Học với các mục tiêu:

a) Ðược bảo vệ khi có sự việc,

b) Ðược bồi dưỡng liên tục và công việc này sẽ do các Hội Chuyên Khoa đảm nhận,

c) Ðược giới thiệu đi tham dự các hội nghị khoa học ngoài nước.

Như vậy, các? Hội Y Học có 3 nhiệm vụ:

a) Thúc đẩy sự phát triển khoa học,

b) Quản lý hội viên về mặt đạo đức nghề nghiệp,

c) Giúp đỡ hội viên trong trường hợp khó khăn về nghiệp vụ.

IV - BẢO VỆ CHỦ QUYỀN DÂN TỘC VÀ QUYỀN LỢI THẦY THUỐC VIỆT NAM:

Chính sách mở cửa đón nhận các cơ sở y tế tư với vốn đầu tư hoàn toàn từ nước ngoài là đúng đắn. Nhưng với điều kiện:

1. Bằng cấp của các bác sĩ ngoại quốc không phải đương nhiên được công nhận:

- Hoa Kỳ đòi hỏi phải qua kỳ sát hạch rất gắt gao.

- Thái Lan đòi hỏi thời gian tập sự 6 tháng, và sát hạch lại.

Kiến nghị:

Trong pháp lệnh hành nghề cần có nhóm điều khoản riêng cho các cơ sở y tế ngoại quốc để giữ chủ quyền dân tộc và bênh vực quyền lợi của thầy thuốc Việt Nam.

Không thể chấp nhận, một nước có hai chế độ: một chế độ ưu đãi người nước ngoài. Ðiều kiện hành nghề cho thầy thuốc bản xứ thì khắt khe, còn cho người nước ngoài lại dễ dãi. Tương tự như về đào tạo Ðại Học, Ðại Học Dân Lập do người Việt Nam xây dựng bị quản lý chặt chẽ qua một quy chế, Ðại Học tư nước ngoài hoàn toàn độc lập về mọi mặt: chương trình đào tạo, điều hành, phát triển, tổ chức, cụ thể là: không có chi bộ Ðảng cơ sở, không có Công Ðoàn, đoàn Thanh Niên Cộng Sản, hội công nhân viên chức, không hạn chế tuổi tác ủy viên Hội Ðồng Quản Trị (ủy viên Hội Ðồng Quản Trị Ðại Học Dân Lập Việt Nam không được quá 70 tuổi).

V - MỘT SỐ ÐỀ NGHỊ KHÁC:

Pháp lệnh Y Dược ngoài công lập nên đổi là Pháp lệnh hành nghề Y Nha Dược ngoài công lập, vì ngành Nha - theo truyền thống - có tính độc lập riêng. Trong pháp lệnh, ngoài một số điều khoản chung, cần có các điều khoản riêng thích hợp với tính chất của mỗi ngành: ?Y, Nha, Dược

2. Trong danh mục các ngành Y học: về Ngoại khoa, sẽ ghi các ngành trong hệ Ngoại khoa (như trong hệ Nội khoa).

KẾT LUẬN

NHẬN ÐỊNH CHUNG

1. Bản dự thảo Pháp lệnh được soạn thảo trên tinh thần một Thông tư, không phải một đạo luật - Dự thảo chỉ đề cập tới bổn phận của người thầy thuốc, mà coi nhẹ những quyền chính đáng của họ.

2. Pháp lệnh mà thiếu " Luật Nghĩa Vụ" sẽ không có cơ sở để kiểm tra một cách khách quan, công việc hành nghề Y tư nhân.

KIẾN NGHỊ SAU CÙNG

Vì ít ngày giờ nghiên cứu, từ khi nhận được văn bản đến lúc phải đề đạt ý kiến, mà đây lại là một văn bản quan trọng liên quan trực tiếp tới hàng vạn người hành nghề Y Nha Dược, cũng như gián tiếp tới toàn thể dân chúng, nên tôi kiến nghị:

- Hoãn việc kết thúc thâu thập ý kiến.

- Dành thời gian để cuộc trao đổi ý kiến được sâu rộng hơn.

Ngày 9/11/2001, tại BV Nhi Ðồng I tổ chức hội nghị "Hội Nghị Sử Dụng Thuốc Hợp Lý Trong bệnh viện"

Theo BS Trần Tấn Trâm, Giám đốc BV Nhi đồng 1, thuốc trong BV có tầm quan trọng rất lớn về mặt chăm sóc bệnh nhân, về mặt kinh tế và về mặt xã hội. Thuốc chiếm một tỉ lệ từ 20% đến 60% của tổng kinh phí và là yếu tố chính làm mất cán cân thu - chi.

Vấn đề chìa khóa là làm thế nào trong tổng kinh phí BV phân bổ chi phí thuốc cho hợp lý và sát thực tế theo hướng qui định tỉ lệ trần và từ đó có chiến lược quản lý nghiêm túc sử dụng hợp lý thuốc. Hội đồng thuốc phải làm việc khách quan, dựa vào Y học chứng cớ và thảo luận có định kỳ, nghiêm túc nhằm có thay đổi sử dụng thích hợp với thực tế. Phải có thống kê sử dụng thuốc mỗi 6 tháng để nắm bắt được các vấn đề về thuốc nhằm điều chỉnh kịp thời các khoa hay cá nhân chưa thực hiện đúng qui định đề ra.

BV Nhi Ðồng I đã thực hiện qui luật dưới 50%: Trong tổng kinh phí chung, nhóm chuyên môn không quá 50%, trong nhóm chuyên môn thuốc không quá 50%, hao hụt về thuốc không quá 50%.

Về quản lý thuốc tại khoa dược, DS Lê Xuân Thân cho biết mặt thuận lợi là thuốc được quản lý bằng chương trình vi tính, ngoài ra Khoa Dược luôn luôn được Ban Giám Ðốc và Hội Ðồng Thuốc hỗ trợ, theo sát và chỉ đạo trực tiếp mọi lĩnh vực liên quan đến việc cung ứng - quản lý - cấp phát thuốc cũng như các chiến lược về sử dụng thuốc đặc biệt là kháng sinh trong BV, nên công tác quản lý thuốc tại Khoa Dược đã đạt được những thành quả tốt liên tục qua nhiều năm. Tuy nhiên cũng còn một số khó khăn như: Do giá thành thuốc Việt Nam tương đối thấp nên tỉ lệ quy ra tiền không cao. Ðề nghị chỉ nên tính theo tỷ lệ mặt hàng sử dụng. Thuốc cấp cứu tuy số lượng ít nhưng rất cần, chưa được cung cấp như: Bleu de Methylene chích, muối EDTA trị ngộ độc chì, Phenobarbital chích tĩnh mạch. Ða số thuốc tim mạch đều phải mua ở thị trường tự do với giá cả không ổn định và nguồn gốc không rõ ràng.

Tại khoa Khám Bệnh, BV Nhi Ðồng I với nhiều biện pháp của BV nhằm giảm việc sử dụng kháng sinh trong viêm hô hấp cấp, tuy nhiên kết quả vẫn chưa được khả quan. Quản lý việc kê đơn thuốc để nhắc nhở bác sĩ cân nhắc kỹ lưỡng trước khi kê đơn sẽ không có hiệu quả nếu bác sĩ chưa thấu cảm người bệnh để thực thi chỉ thị số 09/2001 của Bộ trưởng Y Tế về tăng cường y đức và chất lượng chăm sóc người bệnh: "Chỉ được kê đơn cho mua các thuốc theo chỉ định chuyên môn phù hợp với điều kiện kinh tế của người bệnh.không gây tốn kém cho người bệnh, đặc biệt là đối với người nghèo".

Qua hơn 4 năm thực hiện chánh sách dùng thuốc trong BV theo phương châm "Hợp lý, an toàn và tiất kiệm" của chỉ thị 04 về thuốc của Bộ Y Tế , BV Nhi Ðồng I đã có những thành công nhất định trong công tác quản lý thuốc trong BV góp phần nâng cao chất lượng dùng thuốc, giảm sự gia tăng chi phí dùng thuốc, chất lượng điều trị bệnh ngày càng tăng cao, ít tai biến khi dùng thuốc. Thành công này là nhờ váo các chỉ thị đúng đắn và hợp lý của Bộ Y Tế, và sự áp dụng một cách thích hợp các chỉ thị này vào quản lý thuốc trong BV, trong đó việc giám sát và phản hồi sử dụng thuốc đóng vai trò qutr trong việc nâng cao chất lượng dùng thuốc trong BV. Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn một số tồn tại về sử dụng thuốc như việc tiến hành các biện pháp nâng cao chất lượng chưa đồng bộ, chưa sâu và chưa có tác dụng lâu dài lên việc thay đổi thái độ của người bác sĩ trong việc ghi toa cho bệnh nhân. Ðây là điều mà BV quyết tâm cải thiện và thực hiện tốt để ngày càng nâng cao chất lượng quản lý thuốc trong BV nhắm tới mục tiêu sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và tiết kiệm theo đúng tinh thần của chỉ thị 04.

BS Lê Anh Bá