Trang chủ YKHOANET

Đặt tên cho bệnh

Ykhoanet.com

Báo Dân Trí trích phát biểu của Cục trưởng Cục Y tế dự phòng và môi trường Nguyễn Huy Nga rằng gọi  "Tiêu chảy cấp nguy hiểm" là chuẩn xác vì Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) sử dụng để nói về dịch tiêu chảy có sự xuất hiện của khuẩn phẩy tả (xem box dưới đây).

Cho đến thời điểm hiện hành, thuật ngữ chuyên môn tiếng Anh và cả WHO đều không có cụm từ “tiêu chảy cấp nguy hiểm”.  Do đó, chúng tôi phải đặt dấu hỏi là nguồn thông tin của ông Cục trưởng ở đâu.  

Thực ra, các cụm từ “Tiêu chảy phân nước cấp tính” (acute watery diarrhea) là một thuật ngữ dùng để mô tả hội chứng đi tiêu chảy ra nước chung trong một trường hợp bệnh và “dịch bùng phát tiêu chảy phân nước cấp tính” (acute watery diarrhea outbreak) là để mô tả cho nhiều bị tiêu chảy có cùng triệu chứng trong một vùng địa dư, hoặc có liên quan về mặt yếu tố dịch tễ. Đó là những thuật ngữ được sử dụng trong giai đoạn đầu của các đợt dịch tiêu chảy khi chưa xác định được nguyên nhân.

Phân biệt với tiêu chảy phân nước cấp tính, trong chuyên môn còn có một nhóm khác là dịch “tiêu chảy phân có máu cấp tính” (acute bloody diarrhea). Hai bệnh điển hình, đại diện cho hai nhóm tiêu chảy này mà có thể phát triển thành dịch đó là Bệnh Tả (cholera) và bệnh Lỵ (do vi khuẩn Lỵ, shighella gây ra nên tên bệnh là shigellosis).

Trong thời điểm đầu của vụ dịch tiêu chảy cấp, việc xác định nguyên nhân là chuyện khó khăn, nên chỉ tạm thời gọi theo hội chứng. Sau đó, cần phải xác định nguyên nhân chính của vụ dịch tiêu chảy đó. Trừ trường hợp nguyên nhân chính không xác định được, thì các cụm tử “Dịch tiêu chảy phân nước cấp tính” hoặc “Dịch tiêu chảy phân có máu cấp tính” được sử dụng.

 Đối với “tiêu chảy phân nước cấp tính”, nguyên nhân ưu tiên xác định là vi khuẩn tả (vibrio cholerae), vì tính chất của loại bệnh này là có thể gây nguy hiểm đến tính mạng bệnh nhân nếu không được chữa trị kịp thời và đúng và có thể lây lan thành dịch nhanh trong cộng đồng do bệnh lây qua nguồn nước.

Một khi có một bệnh nhân được xác định là có nhiễm vi khuẩn tả phân nhóm huyết thanh là O1 thì vụ “dịch tiêu chảy phân nước cấp tính” đó cần được xác định là “Dịch Tả”, theo quy định của WHO (1) và  Bộ Y tế Việt Nam (2). Ngay khi một ca bệnh tả đã được xác định, thì tất cả các bệnh nhân có triệu chứng tiêu chảy phân nước cấp tính trong cùng một thời điểm và trong cùng địa dư đều phải được điều trị như bệnh tả và không nhất thiết phải làm xét nghiệm cho tất cả các bệnh nhân nữa (1). Việc báo cáo số ca bệnh dịch, tất cả các bệnh nhân bị tiêu chảy phân nước cấp tính, dù có được xét nghiệm hay không xét nghiệm, đều được phải báo cáo là bệnh Tả; kể cả xét nghiệm không tìm thấy vi khuẩn tả (1). Những quy định này của WHO vẫn không có gì thay đổi trong ấn bản sau đó, vào năm 1999 (3).

Cho nên các đợt dịch tiêu chảy phân nước cấp tính ở Hà nội và các tỉnh lân cận trong thời gian qua cần được định danh là Dịch Tả chứ không thể gọi khác được.

Ykhoanet.com

Tài liệu tham khảo:

(1) WHO guidance on formulation of national policy on the control of cholera, WHO/CDD/SER/92.16 REV.1

(2) Quy định ban hành kèm theo Quyết định 4233/QĐ-BYT ngày 3/11/2007 của Bộ Trưởng Bộ Y Tế, trong mục 2.1. Xác định tình trạng dịch có ghi rõ “Một "vụ dịch tả" được xác định khi có ít nhất 1 ca bệnh tả được xác định”.

(3) WHO Recommended Surveillance Standards 2^nd edition, October 1999, WHO/CDS/CSR/ISR/99.2