|
Bàn về trả lời Quốc hội
của Bộ trưởng Bộ Y tế
updated 20/11/2007
|
http://vietnamnet.vn/chinhtri/2007/11/755603/
Xin người sản xuất mắm tôm
"thông cảm"
Đã hết giờ chất vấn nhưng phần
trả lời của Bộ trưởng Triệu vẫn "nóng" sau chất vấn của
GS Nguyễn Lân Dũng. Chuyên gia vi sinh này yêu cầu Bộ
trưởng Y tế trả lời về tổn thất đối với người sản xuất
mắm tôm, cơ sở khoa học nào đã phân lập vi khuẩn tả
trong loại nước chấm "bị" Bộ Y tế cho là "thủ phạm" gây
tiêu chảy cấp.
Ông Dũng cũng yêu cầu Bộ
trưởng giải thích, vì sao hôm nay ông dùng thuật ngữ
"tiêu chảy cấp có nguồn gốc vi khuẩn tả", mà không công
bố ngay từ đầu ra công luận, vậy trách nhiệm của Việt
Nam với cộng đồng quốc tế như thế nào, nếu người nước
ngoài mang bệnh về nước họ.
"Mắm tôm có độ mặn 6% thì vi
khuẩn tả đã có thể sống được 5 tiếng. Với tốc độ đi lại
như hiện nay, 5 tiếng thì vi khuẩn có thể lên tận Tuyên
Quang rồi, bà con sản xuất thông cảm tạm dừng trong giai
đoạn này", ông Triệu đáp.
Bộ trưởng cũng thừa nhận, vẫn
còn nhiều ý kiến khác nhau về "thủ phạm mắm tôm" nhưng
Hội đồng chuyên môn căn cứ vào lâm sàng 93% người bệnh
ăn mắm tôm cũng như "tiền sử" thứ nước chấm này đã từng
gây ra dịch những lần trước.
"Hội đồng chuyên môn kiến nghị
trong thời gian dịch, không dùng mắm tôm sống, kết thúc
dịch rồi thì lại ăn như với thịt gà sau dịch cúm gà
thôi".
Vế thứ 2 trong câu hỏi của Đại
biểu Dũng không được ông Triệu trả lời.
|
Trên đây là phần trả lời của Bộ trưởng
Bộ Y tế hôm 19/11 liên quan đến vấn đề “nóng” hiện nay: đó là
vấn đề dịch tả và cấm mắm tôm. Cần nói thêm rằng khoảng một
tuần trước đây, YKHOANET có gửi hai bài của tác giả Nguyễn Văn
Tuấn cho ông Nguyễn Lân Dũng để tham khảo và hôm nay thấy những
vấn đề chúng tôi nêu lên đã được ông chính thức nêu lên trong
nghị trường quốc gia. Hoan nghênh đại biểu Nguyễn Lân Dũng!
Về câu trả lời của ông Bộ trưởng,
chúng tôi muốn có vài dòng bình luận ngắn như sau:
1. Rất hiếm thấy, nếu không muốn
nói là không có, mắm tôm nào có độ muối (không phải “độ mặn”) 6%
cả. Chúng tôi đã xem qua các mẫu mắm tôm trên thị trường từ
Việt Nam và một số nước Á châu thì thấy mắm tôm Việt Nam thường
có độ muối cao hơn mắm tôm Phi Luật Tân và Mã Lai. Cụ thể là
nồng độ muối trong mắm tôm sản xuất ở Việt Nam dao động từ 15%
(pha loãng) đến 25-30% (đặc và khô). Còn mắm tôm Phi Luật Tân
có nồng độ muối dao động trong khoảng 20-25%, cao hơn mắm tôm Mã
Lai 13-15%). Do đó, chúng tôi e rằng câu trả lời của ông Bộ
trưởng không dựa vào cơ sở thực tế.
2.
Thật kinh ngạc khi biết “Hội đồng
chuyên môn” chỉ căn cứ vào “lâm sàng 93% người bệnh ăn mắm
tôm” rồi qui kết rằng mắm tôm là thủ phạm! Sử dụng logic
này, ai cũng có thể nói 100% người dân từng ăn cơm, suy ra gạo
là “thủ phạm” gây bệnh tả! Không có một logic dịch tễ học nào
cho phép một sinh viên y khoa, chứ chưa nói đến một hội đồng
chuyên môn, suy luận như thế. Hoạch định chính sách y tế công
cộng mà dựa vào suy luận như thế này thì thật là nguy hiểm!
Thật ra, cụm từ “lâm
sàng 93% người bệnh ăn mắm tôm” cũng rất tối nghĩa. Ở đây,
“ăn mắm tôm” có nghĩa gì? Có phải bệnh nhân ăn 1 gram mắm tôm
12 tháng trước khi mắc bệnh cũng được xem là ăn mắm tôm? Không
có yếu tố thời gian và liều lượng thì làm sao phân tích hay kết
luận được. Làm khoa học không thể phát biểu chung chung như thế
được.
3.
Còn cho rằng mắm tôm từng gây ra
dịch những lần trước (lần này thì Bộ trưởng dùng danh từ
“dịch”!) cũng không phù hợp với bằng chứng khoa học. Ở Việt Nam
chỉ có 1 nghiên cứu duy nhất tìm hiểu các yếu tố nguy cơ gây
bệnh tả: đó là nghiên cứu do Kelly-Hope và đồng nghiệp
mới công bố vào năm 2007 (Geographical distribution and risk
factors associated with enteric diseases in Vietnam. Am J Trop
Med Hyg 2007;76:706-12). Nghiên cứu
này cho thấy trong thời gian 1991-2001, cả nước ghi nhận
có 17.385 trường hợp bệnh tiêu chảy và tả; trong số này, 28% xảy
ra ở phía nam miền Trung, 27% ở các bờ biển phía bắc miền
Trung. Các yếu tố nguy cơ được ghi nhận qua các trường hợp này
liên quan đến nguồn nước: lượng mưa nhiều, nước uống thiếu vệ
sinh hay bị nhiễm trùng, và thiếu cầu tiêu, cầu tiểu. Không có
nghiên cứu nào từ Việt Nam (công bố trên các tập san y học quốc
tế) cho rằng mắm tôm là thủ phạm cả. Chúng tôi có thể khẳng
định như thế.
4. Còn khuyến cáo này (“Hội
đồng chuyên môn kiến nghị trong thời gian dịch, không dùng mắm
tôm sống, kết thúc dịch rồi thì lại ăn như với thịt gà sau dịch
cúm gà thôi”) thì … khó bình luận quá. Nói cách khác, qua phát
biểu này, chúng ta có thể suy luận rằng mắm tôm không phải là
thủ phạm gây bệnh tả (vì nếu là thủ phạm thì tại sao cho phép ăn
trong tương lai), nhưng nay mắm tôm bị cấm là vì … Bộ Y tế đã ra
quyết định cấm.
Chúng ta cần một
chiến lược y tế công cộng phòng bệnh lâu dài, chứ không thể
“chữa cháy” như hiện nay.
Ykhoanet.com |
.gif)
