THUỐC GIẢM ĐAU
-
Loại không gây
ngủ: acetaminophen, asa, diflunisal, fenoprofen, ibuprofen, mefenamic acid,
salsalate, sodium salicylate.
-
Loại gây ngủ:
buprenorphine, codeine, dihydrocodeine, meperidine, morphine, pentazocine,
propoxyphene.
Thuốc để giảm đau. Hai loại
chính là: loại không gây ngủ và loại gây ngủ. Thuốc giảm đau không có thuốc ngủ
gồm acetaminophen, asa, thuốc kháng viêm steroid (nsaids) như ibuprofen. Thuốc
giảm đau gây ngủ gồm morphine và các chất dẫn xuất từ morphine.
Thuốc giảm đau không gây ngủ
có hiệu quả trong điều trị đau nhẹ và vừa (như nhức đầu hay đau răng). Đối với
những loại đau nặng hơn thì dùng những thuốc kết hợp với loại giảm đau gây ngủ
nhẹ (như codeine) với thuốc giảm đau không gây ngủ (asa). Khi kết hợp hai loại
này với nhau thì tác dụng sẽ mạnh hơn dùng từng loại riêng. Khi những loại này
không có tác dụng thì dùng thuốc giảm đau gây ngủ mạnh.
Cơ
chế tác dụng
Khi mô cơ thể bị tổn thương
(do chấn thương, nhiễm trùng hay viêm) sẽ phóng thích protaglandin (chất hoá học
kích thích sự dẫn truyền cảm giác đau lên não)
Thuốc giảm đau không gây ngủ
(ngoại trừ acetaminophen) ngăn cản sự tạo ra protaglandin. Acetaminophen hoạt
động bằng cách ngăn cản luồng thần kinh đau ngay trong não do đó giảm cảm giác
đau.
Thuốc giảm đau gây ngủ hoạt
động giống như edorrphin (chất do cơ thể sinh ra để giảm đau). Nó ức chế luồng
thần kinh đau tại vị trí đặc biệt (gọi là thụ thể thuốc phiện ở não và tuỷ sống)
Tác
dụng phụ
Acetaminophen ít có tác dụng
phụ. Asa và nsaids có thể kích thích viêm mạc dạ dày và gây buồn nôn, đau bụng
và đôi khi loét dạ dày. Thuốc giảm đau gây ngủ có thể gây buồn nôn, ói, buồn
ngủ, bón, khó thở. Những loại giảm đau gây ngu mạnh còn có thể gây cảm giác mơ
mơ màng màng. Cảm giác này có thể dẫn đến tình trạng nghiện thuốc. Nếu dùng lâu
dài thì hầu hết trường hợp sẽ gây ra sự dung nạp và lệ thuộc thuốc (xem thuốc
nghiện).
|
