THUỐC
NGỪA THAI UỐNG
Thuốc
thông dụng
Estrogens, Ethynil estrodiol,
Mestranol, Progestogens, Ethynodiol diacetate, Norethindrone.
Nhóm thuốc chứa một loại
progestogen và thường kết hợp với một estrogen, được phụ nữ uống để ngừa thai.
Một loại thuốc ngừa thai- thuốc viên kết hợp, thuốc viên chia thành pha, thuốc
viên nhỏ- đều gọi chung là thuốc viên. thuốc viên kết hợp (gồm thuốc viên chia
thành pha) chứa một estrogen và một progestogen. Thuốc viên nhỏ chỉ chứa
progestogen.
Cách sử
dụng
Thuốc ngừa thai uống được sử
dụng theo chu kỳ hàng tháng trong thời gian người phụ nữ muốn ngừa thai. Chu kỳ
đầu tiên của viên thuốc được bắt đầu vào ngày thứ nhất của chu kỳ hay ngày thứ
năm sau khi có kinh. Nên sử dụng biện pháp ngừa thai khác trong 14 ngày đầu nếu
mới sử dụng thuốc vào ngày thứ năm hay sử dụng loại viên nhỏ.
Trình tự sử dụng thường được
in sẵn trên vỉ thuốc. Một số loại thuốc còn có 7 viên thuốc không có nội tiết tố
mà chứa sắt để người uống không phải ngưng thuốc ngày nào. Cũng có thể uống
thuốc chừa nội tiết tố liên tục hàng ngày và như vậy sẽ không có kinh, nhưng hầu
hết thầy thuốc đều không khuyến khích cách dùng này. Ở một số phụ nữ uống thuốc
ngừa thai có thể không có kinh.
Quên
uống một viên thuốc
Để có tác dụng ngừa thai tốt
nhất thì nên uống thuốc vào đúng một thời điểm trong ngày, nhất là đối với loại
thuốc viên nhỏ. Nếu quên uống một viên thì nên uống bù ngay khi vừa nhớ ra, cho
dù như vậy phải uống hai viên vào ngày hôm sau. Những ngày sau vẫn uống thuốc
đùng giờ. Nên dùng thêm một cách ngừa thai khác trong vòng 14 ngày sau khi quên
uống thuốc.
Nếu uống thuốc viên nhỏ mà
uống trễ hơn trong vòng 3 giờ đối với giờ thường uống thì nên dùng thêm một cách
ngừa thai khác.
Tác
dụng
Nếu dùng đúng cách thì tỉ lệ
thất bại của dùng thuốc ngừa thai ít hơn 1 thai kỳ trên 100 phụ nữ – năm (số phụ
nữ có thai trong 100 phụ nữ dùng thuốc trong một năm thì ít hơn một). Nếu tính
luôn cả khả năng dùng không đúng cách thì tỉ lệ thất bại là 2 đến 3 thai kỳ trên
100 phụ nữ – năm đối với thuốc kết hợp hay thuốc pha; và 2,5 đến 4 đối với thuốc
viên nhỏ.
Một số thuốc (như thuốc
barbituric, thuốc chống co giật, hay thuốc kháng sinh) có thể làm giảm tác dụng
của thuốc ngừa thai, vì vậy cần báo cho bác sĩ biết nếu đang dùng thuốc ngừa
thai.
Ngoài đặc tính ngừa thai rất
tốt, thuốc ngừa thai uống còn có ưu điểm là không làm ảnh hưởng đến tính tự
nhiên của giới tính.
Thuốc chứa estrogen giúp
tránh bệnh ung thư tử cung và buồng trứng, bọc buồng trứng, lạc nội mạc tử cung,
thiếu máu, thiếu sắt. Thuốc còn có xu hường làm kinh nguyệt đều hơn, ít chảy máu
hơn và ít đau hơn.
Bất lợi chính của thuốc là có
một vài phụ nữ không dùng được vì lý do y khoa hay có thể gây ra một số tác dụng
phụ khác.
Không
nên uống nếu chống chỉ định
Thuôc viên chức estrogen làm
tăng nguy cơ của một số bệnh và không nên dùng cho phụ nữ bị cao huyết áp, tăng
mỡ trong máu, bệnh gan, bệnh đau nửa đầu, bệnh xơ nhĩ (một bệnh của tai), hay
trước kia đã bị bệnh huyết khối (cục máu đông bất thường).
Khả năng của bệnh huyết khối
sẽ tăng nếu người phụ nữ hút thuốc lá hay có tuổi hơn 35. thuốc viên chứa
estrogen không nên dùng trong những tuần đầu sau sinhhay 4 tuần sau khi phẫu
thuật lớn vì nguy cơ làm tăng huyết khối. Béo phì cũng làm cho phụ nữ uống thuốc
ngừa thai dễ bị huyết khối.
Thuốc ngừa thai uống cũng
tránh dùng cho người có tiền căn cá nhân hay gia đình bị bệnh tim mạch hay
người có xuất huyết âm đạo bất thường.
Thuốc viên kết hợp hay
pha có thể làm cản trở việc tạo sữa nên không nên dùng khi cho con bú. Thuốc
viên nhỏ không nên dùng cho phụ nữ đã bị thai ngoài tử cung.
Tác
dụng phụ
Thuốc viên chứa estrogen đôi
khi có thể gây buồn nô và ói, tăng cân, trầm cảm, sưng vú, tăng cảm giác ngon
miệng, chuột rút ở chân và bụng, nhức đầu, chóng mặt. Tác dụng phụ nguy hiểm hơn
cả là nguy cơ gây huyết khối gây đột quị hay nhồi máu phổi. Thuốc viên chưa
estrogen có thể làm tăng thêm bệnh tim hay gây cao huyết áp, sỏi mật, vàng da và
ung thư gan.
Có bằng chứng gợi ý là
ung thư cổ tử cung thường gặp hơn ở những người dùng thuốc chứa estrogen. Đã có
những công trình nghiên cứu trong những năm cuối thập niên 80 cho thấy có mối
liên hệ giữa việc dùng kéo dài thuốc ngừa thai uống và ung thư vú ở phụ nữ
dưới 35 tuổi. Tuy nhiên điều này được bù lại thuốc giúp giảm nguy cơ các ung thư
khác của hệ sinh dục. Mọi loại thuốc ngừa thai uống đều có thể gây xuất huyết
giữa chu kỳ kinh, nhưng nhiều nhất là thuốc viên nhỏ. Những tá dụng phụ
khác của thuốc viên nhỏ là kinh nguyệt không đều, thai ngòai tử cung, bọc buồng
trứng.
Không có bằng chứng cho thấy
việc sử dụng thuốc ngừa thai làm giảm khả năng sinh sản của người phụ nữ
một cách vĩnh viễn (mặc dù kinh nguyệt không đều hay mất trong vài tháng khi
ngưng dùng thuốc). Cũng tương tự không có bằng chứng thai bị ảnh hưởng khi người
mẹ đang dùng thuốc ngừa thai hay mới chấm dứt dùng thuốc.
Các tác dụng phụ thường mất
đi sau vài ngày dùng thuốc. Nếu chúng vẫn còn thì nên đổi sang một loại thuốc
viên khác hay dùng phương pháp ngừa thai khác. Vì các tác dụng phụ hay xảy
ra khi dùng estrogen liều cao nên nếu có thể thì nên dùng loại thuốc có
chứa ít estrogen. Thuốc viên nhỏ có thể dùng cho những người đã bị tác dụng phụ
khi dùng thuốc chứa estrogen hay không thể dùng thuốc estrogen được vì lý do y
khoa. Những người đang dùng thuốc ngừa thai nên đựơc kiểm tra sức khoẻ định kỳ
gồm: đo huyết áp, cân nặng và thử thí nghiệm phết mỏng cổ tử cung. (xem
thêm thai, ngừa thai)
Chú ý:
nếu bị ói hay tiêu chảy trong khi dùng thuốc ngừa thai uống thì làm theo lời
khuyên như khi uống thiếu một viên thuốc. Nếu đã quên uống hai lần liên tiếp thì
nên dùng thử nghiệm thai.
|
