KHI PHẤN HOA ĐI VÀO ĐƯỜNG MŨI
Vào mùa xuân, nhiều người thường thích dạo chơi, cắm trại trong rừng hoặc ghé thăm những vườn hoa, cây cảnh, đây cũng là dịp để phấn hoa lan tràn trong không khí đi vào mũi gây nên t́nh trạng hắt hơi, chảy nước mắt rồi viêm mũi dị ứng. Ngoài chứng sổ mũi mùa đă được biết đến nhiều, c̣n có viêm mũi dị ứng với nhiều dạng không theo mùa.
Hiện tượng dị ứng
Khi cơ thể bị mẫn cảm do hít phải phấn hoa, mùi lạ, do tiếp xúc, thuốc uống qua đường tiêu hóa, thực phẩm... th́ nối tĩnh điện giữa héparin histamin trong cơ thể bị phá vỡ, histamin được phóng thích tự do sẽ gây nên hiện tượng dị ứng. Cuộc sống càng phát triển văn minh th́ hiện tượng dị ứng xảy ra càng nhiều.
Một nhân viên nhà thuốc cho biết trong khoảng thời gian gần đây, cứ 10 người vào mua thuốc th́ có đến 4 người t́m loại chống dị ứng. Trung b́nh có khoảng 20% người có cơ địa dị ứng, trong đó đa số là dị ứng đường hô hấp. Riêng trong lĩnh vực viêm mũi dị ứng có thể kể đến sổ mũi mùa thường đến hàng năm (vào cùng một mùa) và kết hợp với viêm kết mạc do việc phát tán phấn hoa. Ngoài ra là các trường hợp viêm mũi dị ứng mạn tính diễn ra trong cả năm, thường kết hợp với hen suyễn do các tác nhân gây dị ứng (gọi là dị ứng nguyên), được xem là những kẻ thù vô h́nh trong môi trường sống và gia đ́nh.
Nguyên nhân gây ra dị ứng
Hai nguyên nhân dị ứng thường gặp:
Dị ứng nguyên từ bên ngoài:
Thời tiết, khí hậu, gió mang phấn hoa, bào tử lạ, nấm mốc từ nơi khác đến...
Dị ứng nguyên trong gia đ́nh:
- Mùi hoặc tiếp xúc với lông gia súc, ẩm mốc, bụi bặm... BS. Annik Pons Guiraud, nhà biểu b́ - dị ứng học người Pháp c̣n đưa ra thêm những nguyên nhân mới gây dị ứng như gián, mối hay mùi bay ra từ máy điều ḥa nhiệt độ.
- Sự xâm nhập của các bụi bẩn trong không khí như bụi công nghiệp do các nhà máy sản xuất, bụi phấn viết bảng, bụi phấn hoa bay vào nhà, khói thuốc lá...
Cuộc sống càng văn minh, hiện đại càng có nhiều tác nhân gây dị ứng. Nhằm t́m ra nguyên nhân gây dị ứng, người ta phải nhờ đến sinh học phân tử để xác định.
Ngoài ra c̣n có nhiều nguyên nhân gây dị ứng khác như:
- Thực phẩm:
Nhiều yếu tố gây gia tăng dị ứng trên lĩnh vực thực phẩm: Từ việc thay đổi cấu trúc các vi khuẩn hữu ích cho sự lên men ở đường ruột, tác động của thuốc đến việc sử dụng các protein lạ như là chất tá dược trong đồ ăn đóng gói.
- Thuốc trị bệnh: T́nh trạng dị ứng thuốc xảy ra khá nhiều từ nhẹ (như mẩn đỏ, ngứa) đến nặng có thể dẫn đến tử vong (sốc phản vệ).
- Suyễn và dị ứng - mối quan hệ nguy hiểm
Mối quan hệ giữa suyễn và dị ứng trong cuộc sống hiện đại ngày càng tỏ ra bền chặt do có những cơ chế miễn nhiễm giống nhau. Từ 20 năm nay, các bệnh này đă không ngừng tăng lên. Gần đây người ta c̣n nhận thấy đa số các cơn hen suyễn của trẻ em có nguồn gốc từ dị ứng.
CÁC H̀NH THỨC DỊ ỨNG THƯỜNG GẶP
Khi histamin được phóng thích tự do trong cơ thể, hiện tượng dị ứng sẽ xảy ra và được biểu hiện dưới các h́nh thức:
- Mẩn ngứa, nổi mề đay
- Sổ mũi, mắt ngứa, đỏ
- Tụt huyết áp do mao mạch bị giăn nở
- Hen suyễn, khó thở do khí phế quản bị co thắt
- Kích thích cơ trơn đường tiêu hóa gây co thắt
- Nôn mửa
Trường hợp dị ứng nặng có thể dẫn đến tử vong.
PH̉NG NGỪA DỊ ỨNG
Nguyên tắc đầu tiên để pḥng ngừa dị ứng là tránh tiếp xúc với nguyên nhân gây ra dị ứng. Người có cơ địa dị ứng là người có nối kết héparin - histamin kém bền chặt nên dễ phóng thích histamin, và chính các dị ứng nguyên sẽ thúc đẩy hiện tượng phóng thích histamin trong cơ thể.
- Mùa xuân đến, những người dễ bị dị ứng với bụi phấn hoa nên gội đầu thường xuyên để làm sạch phấn hoa bám trên tóc hoặc rơi trên gối, áo quần, đồng thời hạn chế đến các vườn hoa là nơi dễ phát tán nhiều bụi phấn, bào tử.
- Với thực phẩm cũng như dược phẩm: Cần tránh sử dụng các thức ăn hoặc thuốc đă từng gây dị ứng...
Sữa mẹ cũng được chứng minh có tác dụng pḥng ngừa dị ứng tốt nhất cho con. Theo một công tŕnh nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Journal of the American Academy of Dermatology (Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ), nhờ tác động bảo vệ từ các kháng nguyên chống dị ứng của sữa mẹ nên trẻ có tiền căn gia đ́nh bị dị ứng sẽ giảm thiểu được t́nh trạng eczema. Việc cho con bú sữa mẹ trong 3 tháng đầu giúp giảm được 32% các trường hợp eczema dị ứng.
CÁC LIỆU PHÁP MỚI TRÊN LĨNH VỰC CHỐNG DỊ ỨNG
(Xem tiếp kỳ sau)
Chú thích ảnh: Bọ chét cho một tác nhân gây dị ứng.
Mùa xuân về trăm hoa đua nở, cũng là lúc những người yêu hoa được mặc sức ngắm và thưởng thức hương sắc của đất trời. Thế nhưng trong cảnh đẹp muôn màu muôn vẻ ấy, bệnh dị ứng do hương cỏ, nhụy hoa và các yếu tố môi trường khác cũng theo về
