Cơ
hội mới chữa thoát vị đĩa đệm
11:07:00, 06/01/2007
 |
|
Ảnh: Google |
Đau lưng luôn là nỗi ám ảnh của
người lớn tuổi hoặc người lao động nặng. Đau lưng có nhiều
nguyên nhân, trong đó đáng ngại nhất là t́nh trạng thoát vị đĩa
đệm (TVĐĐ), chủ yếu gây đau vùng thắt lưng, cản trở hầu như mọi
sinh hoạt thường nhật của bệnh nhân. Điều trị TVĐĐ có nhiều
phương cách.
Thời gian gần đây, y học hiện đại đă mang đến cho bệnh nhân
nhiều cơ hội mới.
Nguyên nhân thoát vị đĩa đệm
Đĩa đệm (ĐĐ) là chiếc gối đệm đàn hồi có dạng như một thấu
kính lồi chêm vào giữa 2 đốt sống nhằm tạo sự uyển chuyển cho
cột sống trong các động tác xoay, nghiêng, ưỡn, cúi... Đồng
thời, ĐĐ c̣n là vật hộ thân giúp cột sống phân tán trọng lực và
lực đè ép từ bên trên do khiêng vác vật nặng và chống rung lắc
cho cơ thể. Để thực hiện được các chức năng trên, ĐĐ có một cấu
tạo đặc biệt gồm nhân nhầy, bao quanh là các ṿng sợi và dây
chằng, TVĐĐ h́nh thành khi v́ một lư do nào đó (lăo hóa, thoái
hóa, chấn thương...) các cấu trúc ṿng ngoài xuất hiện “lỗ mọt”
hay rách hẳn, mở đường cho nhân nhầy thoát ra chảy vào ống sống
hay lỗ tiếp hợp, chèn vào búi thần kinh, gây ra hiện tượng đau
thắt lưng dai dẳng. TVĐĐ hay xảy ra ở vùng thắt lưng lan xuống
mông, chân, thường được gọi là đau thần kinh tọa.
Phương pháp chẩn đoán
Một thầy thuốc kinh nghiệm có thể xác định TVĐĐ qua thăm khám
lâm sàng, nhưng để chẩn đoán chính xác cần nh́n qua phim X-quang
hay bổ sung chụp cản quang, ghi điện cơ... Hiện nay, người ta
c̣n sử dụng CT scan hay MRI (cộng hưởng từ) khá hiệu quả trong
việc chẩn đoán.
Điều trị TVĐĐ thắt lưng
Tùy thuộc mức độ nặng - nhẹ (chủ yếu căn cứ vào lượng nhân
nhầy thoát ra nhiều hay ít và mức độ chèn ép thần kinh), các
thầy thuốc sẽ dành cho bệnh nhân những can thiệp vừa phải trước,
sau đó tùy t́nh h́nh sẽ lựa chọn biện pháp triệt để hơn. Lần
lượt gồm có:
- Kéo giăn cột sống thắt lưng bằng giường kéo:
Mục đích làm giảm áp lực đè lên các đốt sống thắt lưng mở
đường cho nhân nhầy quay trở lại vị trí cũ. Giường kéo là một
thiết bị chuyên dụng nhưng không phức tạp lắm, áp dụng nguyên lư
đơn giản là cố định phần trên thân thể, phần dưới nối với hệ
thống ṛng rọc có treo quả cân nặng để duy tŕ lực kéo thường
xuyên và từ từ. Trọng lượng quả cân sẽ tăng dần theo thời gian,
đôi khi người ta dùng chính sức nặng của bệnh nhân làm lực kéo
(nằm trên giường dốc xuống).
Ngoài ra, các thầy thuốc c̣n thêm vài trợ giúp như xông hơi
thuốc, áp nhiệt, chiếu tia hồng ngoại, xung điện... nhằm mục
đích giăn cơ, giảm đau. Mọi chi tiết về chỉ định, kỹ thuật, thời
gian kéo sẽ được áp dụng cụ thể cho từng bệnh nhân. Những trường
hợp thoát vị bán cấp hay mạn tính thường là lựa chọn của biện
pháp này.
- Tiêm nội đĩa đệm:
Tác động vào chính ĐĐ với mong muốn thu nhỏ hay tiêu hẳn khối
thoát vị để giảm áp lực căng phồng, giải phóng sự chèn ép của nó
vào thần kinh. Biết được thành tố chính của nhân nhầy là một
loại protein, nhiều chất tiêu đạm thịnh hành được mang ra dùng
như chymopain (trích xuất từ một giống đu đủ), collagenase (men
tiêu collagen)... Tuy có vẻ khả thi nhưng cho đến nay, nhiều
thầy thuốc thường e dè biện pháp này v́ những tai biến sốc phản
vệ nguy hiểm. Gần đây, người ta đă tính đến việc tiêm máu tự
thân của chính bệnh nhân vào ĐĐ với cùng mục đích trên nhưng có
thể tránh được hiện tượng phản vệ.
- Phẫu thuật đĩa đệm:
Lựa chọn sau cùng có tính triệt để, nhất là sau khi các biện
pháp bảo tồn thất bại, mở đường vào thẳng ĐĐ và lấy đi khối
thoái vị.
- Laser điều trị:
Rất may là “cánh tay” ngày càng dài ra của laser đă vươn tới
lĩnh vực điều trị TVĐĐ, triển khai vào thập niên 80 và ngày càng
thâu tóm mọi ưu điểm mà các thầy thuốc mong muốn. Không ngoài
cung cách phá hủy cấu trúc nhân nhầy giải phóng chèn ép (laser
điều trị giảm áp đĩa đệm cột sống xuyên da - Percutaneous Laser
Disc Decompresion - PLDD), các bác sĩ dùng kim chuyên dụng chọc
vào ĐĐ và gửi theo nó một sợi quang học dẫn đường năng lượng bức
xạ từ máy phát laser (loại Nd-YAR) vào khởi hoạt hiện tượng
quang động làm bốc cháy và bay hơi một phần nhân nhầy.
Ít tai biến, không “động dao, động kéo” nhiều, thời gian hồi
phục nhanh, PLDD thường được chỉ định trong khá nhiều trường
hợp, trừ khi kèm theo thoát vị là nhiều tổn thương nặng nề khác
như rách dây chằng ĐĐ, khối thoát vị quá to hay có các bất
thường của cột sống liên quan... th́ không c̣n cách nào khác là
phẫu thuật để giải quyết trọn gói.
Sau cùng, biện pháp nội khoa hỗ trợ như giảm đau, giảm cứng
cơ, vật lư trị liệu... luôn được áp dụng song song. Với các cứu
cánh trên cùng với sự hợp tác tích cực của bệnh nhân, đa số các
trường hợp đau thắt lưng do TVĐĐ đều đạt kết quả khả quan. Vấn
đề c̣n lại là thời gian, tổn phí nằm viện... có thể trở thành
trở ngại lớn với bệnh nhân nghèo là một trong những đối tượng
mà bệnh đau thắt lưng hay “viếng thăm” nhất.
Anh Tuấn
(ĐH Y khoa Hà Nội)
http://www.thanhnien.com.vn/Suckhoe/2007/1/6/176992.tno |
