Chọn giày phù hợp với chân
Loại giày dép có nhú gai xuất phát từ quan điểm của
Đông y về việc kích thích tuần hoàn tại chỗ và hệ thống kinh lạc ở ḷng bàn
chân; nó cũng giúp bàn chân thoáng khí. Tuy nhiên, việc mang nó nhiều giờ trong
ngày, nhất là khi làm việc ở tư thế đứng hay khi bị tiểu đường, có thể gây tổn
hại cho bàn chân.
Giày dép đă được định nghĩa rất cụ thể trong tự
điển Robert (Pháp) là phần trang phục bao bọc và bảo vệ bàn chân. Không như da
trên thân, bàn chân cần được bảo vệ đặc biệt trước những tác nhân bên ngoài như
nhiệt độ, nắng, gió, mặt đất gồ ghề, đá sỏi, gai góc… Cùng với sự phát triển
kinh tế xă hội, tính thời trang đang được đặt nặng đến mức người ta quên đi chức
năng ban đầu của nó. Nhiều nhà tạo mẫu đôi khi xem nhẹ hay bỏ quên một số quy
tắc bắt buộc và đặc điểm sinh lư của bàn chân con người, làm cho giày dép không
những mất đi chức năng bảo vệ mà thậm chí c̣n trở thành tác nhân gây hại cho
người sử dụng.
Mỗi người cần dựa vào đặc điểm bàn chân của ḿnh để chọn loại giày dép thích
hợp. Các nước tiên tiến có hẳn các nhà sản xuất giày tất chuyên dụng cho những
bàn chân “có vấn đề” (như h́nh dạng bất thường, da quá nhạy cảm, có bệnh lư ở
bàn chân, mang chi giả...).
Phân loại bàn chân
Chia theo h́nh dáng:
- Bàn chân Ai Cập: Ngón cái dài nhất (chiếm 56%).
- Bàn chân Hy Lạp: Ngón 2 dài nhất (16%).
- Bàn chân vuông: Ngón 2 và ngón 3 bằng nhau.
- Bàn chân hỗn hợp: Ngón út và ngón cái x̣e ra
như nan quạt.
- Bàn chân người tiền sử: Hai ngón cái x̣e và
chĩa vào nhau (bàn chân Giao Chỉ).
Chia theo đặc điểm ḷng bàn chân:
- Bàn chân b́nh thường: Có phần hơm tương ứng với
ṿm chân ở trên; phần tiếp xúc với mặt đất nằm ở ŕa ngoài, chiếm khoảng 2/3
diện tích ḷng bàn chân.
- Bàn chân lơm: Diện tích phần hơm có thể chiếm gần 50% diện tích ḷng
bàn chân.
- Bàn chân bằng (hay bàn chân bẹt): Gần như toàn bộ diện tích ḷng bàn
chân áp sát mặt đất khi ta đứng thẳng.
Ngoài ra, c̣n có một số đặc điểm khác cần lưu ư
để chọn loại giày phù hợp như phần ṿm hay gót chân quá nhô, các mấu khớp lồi
dọc theo hai cung trong và ngoài của bàn chân...
Khung xương bàn chân được sắp xếp thành hai tam giác, tam giác lớn ở phía sau
gọi là tam giác tĩnh và tam giác nhỏ ở khu vực các ngón chân gọi là tam giác
động, do tính chất chuyển động của bàn chân khi chúng ta di chuyển. B́nh thường
khi đi, mặt phẳng của ḷng bàn chân sẽ uốn theo bước chân, tạo thành một góc
giữa bàn chân và các ngón chân - thay v́ là một mặt phẳng khi ta đứng yên. Đây
chính là lư do gây đau khi đi bộ nếu bạn mang giày có phần đế phía trước hoặc da
vùng mũi giày quá cứng, không đủ độ mềm dẻo để uốn theo bàn chân.
Phân loại giày
 |
| Giày Ba-lê. |
Giày gồm các phần: đế, khung đế, điểm hếch mũi
giày tạo thuận lợi cho bước chân, đầu cứng ở mũi giày bảo vệ các ngón chân, trụ
áp gót và gót. Giày phụ nữ rất đa dạng về chiều cao, độ rộng của gót (diện tiếp
xúc gót chân với mặt đất), độ chéo trước của gót (độ dốc). Các loại giày cơ bản
gồm:
- Giày Ba-lê (Ballerine ): Phù hợp với
người có ḷng bàn chân chắc và bàn chân mềm dẻo.
 |
| Giày mọi. |
- Giày mọi (Mocassin): Dễ mang, nên dùng
cho người có vấn đề về bàn tay hay cột sống (không cần cúi xuống hay cột dây).
- Giày cao gót (Escarpin): Phù hợp bàn
chân Hy Lạp và không thích hợp với cử động mạnh (chạy, nhảy).
- Giày Charles 9 (cao gót, có thêm quai ngang): Giúp giữ chắc bàn chân
và giảm ma sát vùng sau, đi lại dễ dàng, cho phép di chuyển mạnh và nhanh hơn.
- Giày Salomé: Là giày Charles 9 có thêm quai dọc.
 |
| Giày Derby. |
- Giày đế thấp thông thường (Derby): Phù
hợp với hầu hết các loại bàn chân.
- Giày cao cổ (Bottine, boot): Cổ giày vượt qua mắt cá chân, gót thấp,
có tác dụng giữ chắc cổ chân và bảo vệ da, tiện cho người mang chi giả.
- Giày thể thao: Bền chắc nhưng mềm mại và co giăn tốt, ôm sát bàn
chân, đặc biệt là cổ chân, có thể giảm xóc khi vận động mạnh. Thích hợp với hầu
hết các hoạt động.
- Giày cổ cao, gót cao (Escabeau): Hoàn toàn mang tính thời trang, ít
phù hợp với sinh lư bàn chân v́ không giữ cho cổ chân, khớp gối vững chắc khi di
chuyển).
- Giày có nhú gai: Không nên đi nhiều
giờ trong ngày.
BS Thái Thị Hồng Ánh, Sức
Khoẻ & Đời Sống
|
