NGƯỜI CAO TUỔI TẬP ĐI BỘ: LỢI BẤT CẬP HẠI!!!Tác giả : BS. HUỲNH BÁ LĨNH (Bệnh viện Chấn thương Chỉnh h́nh) Trong chúng ta, nhiều người thường nhầm lẫn vấn đề pḥng bệnh với chữa bệnh. Pḥng bệnh là các phương pháp được áp dụng cho những người khỏe mạnh hoặc có yếu tố nguy cơ của một bệnh nào đó. C̣n chữa bệnh là những phương pháp được áp dụng để chữa khỏi các căn bệnh đă thể hiện ra. Ví dụ, người ta pḥng ngừa loăng xương bằng cách uống sữa từ khi c̣n trẻ, chứ không phải đợi đến lúc bị loăng xương rồi mới t́m sữa để uống.Đi bộ được xem là một phương pháp pḥng bệnh hơn là chữa bệnh. Nó tiện lợi v́ bất cứ ai cũng có thể luyện tập được, không cần trang bị dụng cụ ǵ ngoài một đôi giày; không cần thể lực cường tráng cũng như năng khiếu. V́ thế được những người cao tuổi rất ưa chuộng. NGƯỜI CAO TUỔI CÓ NÊN TẬP ĐI BỘ?Giống như mọi môn thể thao khác, đi bộ giúp tăng cường sức khỏe cho cơ thể. Nó thích hợp cho những bệnh nhân tim mạch v́ không cần tốn nhiều sức lực, động tác đơn giản, có thể tự điều chỉnh cường độ và thời gian luyện tập. Tuy nhiên không phải ai tập đi bộ cũng cho kết quả tốt. Có nhiều người càng đi lại càng bị đau nhiều hơn, đặc biệt là những bệnh nhân đau khớp. Với những khớp gối b́nh thường, khi duỗi gối, lực ép lên khớp chè đùi gần bằng 0. Khi đi bộ, lực ép này bằng 1/2 trọng lượng cơ thể, tức vào khoảng 25-40kg. Người càng béo th́ tải trọng này càng lớn và lực càng tăng khi thời gian đi càng dài. Điều này giải thích nguyên nhân v́ sao một số người cảm thấy đau gối sau khi tập đi bộ. Cơn đau này không giảm đi mà ngày một tăng dần, tỷ lệ thuận với thời gian đi bộ, trọng lượng cơ thể và mặt dốc, độ gập ghềnh của đường tập. Trên thực tế, nhiều bệnh nhân đau khớp dù thấy đau cũng cố gắng tiếp tục tập đi bộ, v́ vậy có thể dẫn đến hậu quả là khớp ngày càng tổn thương nhiều hơn. Mà đau chính là dấu hiệu báo động của cơ thể, khi đó cần phải giúp cơ quan bị bệnh được nghỉ ngơi để hồi phục trở lại. Khớp xương cũng vậy, khi đau nhức là do bị viêm khớp, sự nghỉ ngơi lúc này rất cần thiết và cũng là phương pháp giúp giảm đau. Nếu cứ đi bộ trong khi viêm khớp gối, chắc chắn bệnh nhân sẽ bị đau hơn. Đa số người cao tuổi ai cũng bị thoái hóa khớp gối (osteoarthritis). Thực chất của bệnh là t́nh trạng lăo hóa của khớp gối qua nhiều năm; Các lớp sụn khớp bị hư hỏng, trục xương cong vào trong. Càng đi nhiều sẽ càng làm khớp hư thêm. Lư do là khi đi đứng, sẽ tạo một sức đè ép lên các mặt sụn khớp đă bị thoái hóa. Lớp sụn đó có tác dụng hấp thu lực đè ép. Nay tác dụng này giảm đi hoặc không c̣n nên sẽ tạo những sang chấn trên hai đầu xương, gây ra hiện tượng viêm khớp. Từ đó dẫn đến cơn đau khớp khi bệnh nhân đứng hay đi. V́ thế với những bệnh nhân này, người ta khuyến cáo phải hạn chế đi lại; Khi đi bộ, cần phải có nạng hay gậy nâng đỡ để giúp giảm tải trọng lên bề mặt khớp hư. Với những lư do trên, các chuyên gia về xương khớp đă đánh giá đi bộ không phải là môn thể thao tốt đối với người cao tuổi. TẬP LUYỆN MÔN G̀ THÍCH HỢP CHO NGƯỜI CAO TUỔI? Những người cao tuổi không có triệu chứng đau gối vẫn có thể tập đi bộ, nhưng cần lưu ư đến cường độ và thời gian tập luyện sao cho phù hợp với cơ thể. Khi có triệu chứng đau nhức, cần giảm bớt mức độ tập luyện hay nghỉ ngơi một thời gian rồi mới tập lại. Có nhiều người tập đi bộ từ thời c̣n trẻ không có vấn đề ǵ, nhưng một ngày nào đó khi tuổi đă cao bỗng thấy có vấn đề ở đầu gối. Đó là v́ họ không biết giảm bớt sự vận động cho phù hợp với tuổi tác. Chỉ cần đi ít lại, chậm hơn một chút sẽ giúp cơ thể dễ chịu ngay. Người cao tuổi rất cần có sự vận động nhưng phải phù hợp với thể trạng. Nguyên tắc vận động ở người cao tuổi là nhẹ nhàng, chậm và liên tục. Tại sao phải như vậy? V́ cơ thể người cao tuổi như một cái máy cũ kỹ, quá tŕnh lăo hóa khiến các hệ thống cơ bắp, dây chằng không c̣n tính đàn hồi tốt nữa. Những cử động vừa nhanh, vừa mạnh có thể làm tổn thương các cơ bắp và dây chằng vốn dĩ đă chai cứng, tính giăn nở đă yếu nhiều. Sự cử động chậm và nhẹ sẽ giúp co giăn từ từ các dây chằng và cơ bắp. Nếu luyện tập liên tục và đều đặn, nó sẽ giúp cải thiện rất nhiều sự dẻo dai của các khớp xương. Với người cao tuổi, đi xe đạp tốt hơn đi bộ. Tốt nhất là tập vơ dưỡng sinh. Đặc điểm của các động tác trong bài quyền được thực hiện thật chậm răi, phong thái nhẹ nhàng, đặt ư nghĩ và hơi thở đi theo động tác của tay chân. Nguyên lư này hoàn toàn phù hợp với thể chất của người cao tuổi. Thực tế cho thấy nhiều người tập đă cảm thấy cơ thể ngày càng khỏe hơn, ít bệnh tật đau ốm vặt. Tuy nhiên cần lưu ư môn vơ dưỡng sinh hiện nay đă bị người ta cải biến rất nhiều. Mỗi người thêm thắt một chút khiến nó không c̣n giữ được cái thần khí nguyên thủy của người xưa. Ví dụ người ta cho các cụ ông, cụ bà tập những bài tập khởi động của các môn thể dục thể thao phương Tây như xoay gối, cúi gập người, bẻ lưng, thậm chí chạy nhảy tại chỗ. Những động tác này rất hại cho các khớp, đặc biệt là cột sống thắt lưng và khớp gối. Chúng chỉ thích hợp cho thanh niên luyện tập các môn thể thao mạnh mẽ, chứ không phù hợp với cơ thể người cao tuổi. BỆNH NHÂN TIM MẠCH CÓ NÊN TẬP ĐI BỘ?Với những bệnh nhân trẻ tuổi, hệ thống khớp xương gân cơ c̣n tốt, th́ đi bộ là môn vận động hàng đầu được chọn lựa để luyện tập, có thể giúp nâng cao sức chịu đựng và sức làm việc của tim. Tuy nhiên, sự vận động quá mức cũng sẽ làm xấu thêm t́nh trạng suy tim và bệnh thiếu máu cơ tim. Đă có những bệnh nhân tử vong trong khi đi bộ do cố gắng tập quá sức. Thời gian đi bộ và quăng đường đi cần được theo dơi và giám sát bởi bác sĩ. Với người cao tuổi bị bệnh tim mạch th́ sao? Sở dĩ bác sĩ khuyên những bệnh nhân tim mạch nên đi bộ v́ đây là một môn vận động nhẹ nhàng, không tốn nhiều sức. Ai tập cũng được v́ nó đơn giản, không cần sân tập và trang thiết bị kèm theo. Nhưng một khi đă có vấn đề xương khớp, tại sao bạn không chọn lựa những môn khác tốt hơn như tập vơ dưỡng sinh, thể dục tay không, đạp xe đạp, bơi lội? Khi tập đi bộ, cần cân nhắc cường độ theo tuổi tác; Thời gian tập và quăng đường đi cần phải giảm dần theo thời gian (là điều căn bản khác với khi c̣n trẻ). Đi tập vào buổi sáng cần giữ ấm và mang giày thích hợp với bàn chân. Khi có triệu chứng đau gối hay đau lưng th́ lập tức phải nghỉ ngơi hoặc giảm ngay thời gian đi. |
