Các bí quyết để có tuổi già khỏe mạnh Tốc độ hóa già của cơ thể chủ yếu được xác định bởi kiểu gene. Chính v́ vậy mà mỗi loài động vật đều có tuổi thọ đặc trưng. Tuy nhiên, lối sống và môi trường sống cũng có thể là yếu tố ḱm hăm hay tăng tốc quá tŕnh hóa già của cơ thể.Lăo hóa là một quá tŕnh tất yếu; nhưng nếu trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta duy tŕ thường xuyên một số nguyên tắc th́ có thể làm chậm đáng kể quá tŕnh này. Kiểm soát stress. Sự không thành đạt trong nghề nghiệp, sự ra đi của người thân, mâu thuẫn trong gia đ́nh hoặc nơi làm việc, vấn đề về con cái... là những yếu tố thường xuyên tồn tại trong cuộc sống và gây nên trạng thái stress (căng thẳng thần kinh, tâm lư). Đây là một tác nhân mạnh mẽ của sự lăo hóa. Muốn làm chậm lại quá tŕnh lăo hóa sinh học th́ phải biết kiểm soát stress, không để cơ thể rơi vào trạng thái stress trong thời gian dài. Những người sống thọ và khỏe mạnh thường có tính cách sống ôn ḥa, lạc quan, quan tâm đến mọi người và tương lai. Dinh dưỡng hợp lư. Mối tương quan giữa cân nặng và tuổi thọ vẫn c̣n chưa được làm sáng tỏ; nhưng chúng ta đă biết thừa cân và béo ph́ là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh như tiểu đường, tim mạch, ung thư...; đó là những căn bệnh gây tử vong hàng đầu. Chế độ ăn để pḥng ngừa các bệnh này đ̣i hỏi hạn chế chất béo, chất đường và muối ăn; ăn đủ chất đạm, giảm lượng calo trong ngày và cung cấp thỏa đáng các vitamin và muối khoáng. Chế độ dinh dưỡng không hợp lư làm giảm trung b́nh 6-10 năm tuổi thọ.
Hạn chế các thói quen có hại. Nhiều nghiên cứu đă chứng minh rằng việc uống rượu, bia, hút thuốc, sử dụng các chất ma túy... làm tăng tốc độ già hóa các cơ quan trong cơ thể, mặc dù hậu quả không biểu hiện ngay lập tức và chúng ta ít khi cảm nhận được. Theo tính toán, những người nghiện thuốc lá bị giảm tuổi thọ 8-9 năm; nghiện rượu giảm 10-15 năm.
Rèn luyện thể lực. Trong khoảng giữa 30 và 70 tuổi, cơ thể chúng ta mất khoảng 30 đến 40% khối lượng cơ bắp. Lúc này, hiệu quả cung cấp máu của tim cũng giảm không dưới 30%. Việc tập luyện thể dục thể thao thường xuyên sẽ làm chậm lại những thay đổi này khoảng 20 năm. Nhiều loại h́nh tập phù hợp với tuổi trung niên và tuổi già như: đi bộ nhanh, chạy bước nhỏ, đạp xe đạp (tối thiểu 3 buổi trong một tuần, mỗi buổi 30-40 phút)
Hoạt động trí óc. Duy tŕ hoạt động trí óc là ch́a khóa để giảm tốc độ lăo hóa. Nếu đă nghỉ hưu bạn nên đọc sách, học, chơi cờ... vào thời gian rỗi để kích thích sự tư duy, phát triển trí tuệ.
Hoạt động xă hội. Những người tính t́nh cởi mở, có quan hệ xă hội rộng, nhiều bạn bè thường ít bị ốm hơn người sống cô đơn, khép kín. Những ai có nhiều người thân, bạn bè sẽ ít bị tác động bởi stress và có nhiều khả năng chịu đựng với các yếu tố gây stress hơn.
Đến bác sĩ thường xuyên. Nên đi thăm khám bác sĩ ít nhất một lần trong một năm (người già nên thường xuyên hơn). Ngoài khám lâm sàng, nên làm một số xét nghiệm như: điện tim, siêu âm tổng quát, xét nghiệm đường máu, mỡ máu... để có thông tin đầy đủ về t́nh trạng sức khỏe của ḿnh và áp dụng các biện pháp điều chỉnh kịp thời.
Chăm sóc da. 70% những nếp nhăn trên da là do tác hại của tia cực tím của ánh nắng mặt trời gây ra; những tác hại của nó sẽ bộc lộ sau 15-20 năm. Các nhà da liễu đă khuyên mọi người hăy hạn chế tối đa tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, dùng các biện pháp che chắn, đội mũ nón.
Dựa trên các giả thiết về tốc độ già hóa của tế bào, các nhà di truyền học cho rằng, con người có thể sống đến 110-120 tuổi. Để sống thọ và sống khỏe mạnh th́ ngay từ khi c̣n trẻ, mỗi người cần xây dựng cho ḿnh một cuộc sống lành mạnh để có sức khỏe thể lực và tâm thần tốt, ḱm hăm tốc độ lăo hóa của các cơ quan trong cơ thể. TS Đặng Quốc Bảo, Sức Khỏe & Đời Sống |
