Động kinh ở người lớn tuổi, những điều cần biết
17-04-2006 02:48:05 GMT +7
Động kinh ảnh hưởng khoảng 1% dân số những người lớn tuổi.
Như thế, số người bệnh sẽ ngày càng tăng khi tuổi thọ con người
tăng cao và dân số ngày một già đi
Nhiều người lớn tuổi bị động kinh (ĐK) cũng có những bệnh lư
khác đi kèm như bệnh thoái hóa về thần kinh, bệnh mạch máu năo
hay ung thư. Các thuốc chống ĐK ảnh hưởng đến chức năng nhận
thức cũng như gây ra các biến chứng thường gặp ở người lớn tuổi.
Các cơn ĐK gây ra chấn thương cơ thể, làm mất sự tự tin và làm
giảm sự độc lập của bệnh nhân, do vậy người lớn tuổi thường phải
được nhập viện hay săn sóc ở những trung tâm đặc biệt. Tỉ lệ tử
vong ở người lớn tuổi bị ĐK cũng cao. Để điều trị tối ưu ĐK ở
người lớn tuổi, cần phải xác định nguyên nhân, chẩn đoán chính
xác, điều trị hiệu quả và điều trị nâng đỡ.
Bệnh mạch máu năo, nguyên nhân hàng đầu
Đa số cơn ĐK mới xảy ra ở người lớn tuổi là cơn ĐK cục bộ, có
thể có hay không có toàn thể hóa thứ phát. Khoảng 10%-13% bệnh
nhân khởi bệnh bằng chứng ĐK co cứng-co giật toàn thể. Cơn ĐK ở
người lớn tuổi thường là cơn triệu chứng cấp xảy ra trong một
tuần sau một nguyên nhân cấp hay các triệu chứng xa, mặc dù một
số trường hợp có thể có những nguyên nhân gây ra 2 trường hợp
trên. Bệnh mạch máu năo chiếm khoảng 44% các trường hợp và là
nguyên nhân hàng đầu gây ĐK ở người lớn tuổi. Những nguyên nhân
tiếp theo là sa sút trí tuệ (9%-17%), u năo (8%-45%), chấn
thương đầu (2%-21%) và rượu hay thuốc lá (10%).
Chẩn đoán
Chẩn đoán ĐK có thể gặp khó khăn, v́ thế một số bệnh nhân bị
ĐK nhiều năm mà không được chẩn đoán chính xác.
Điều trị
Thuốc chống ĐK vẫn là phương thức điều trị chính. Trên 70%
người lớn tuổi không c̣n cơn ĐK khi được dùng thuốc chống ĐK.
Đặc điểm dược lư học của thuốc chống ĐK ở người lớn tuổi khác
biệt hẳn so với thuốc chống ĐK ở người trẻ tuổi; trong khi đó
bệnh nhân lớn tuổi thường uống nhiều thứ thuốc khác, v́ thế
tương tác thuốc dễ xảy ra. Thuốc chống ĐK lư tưởng ở người lớn
tuổi là thuốc được hấp thu đầy đủ và sự đào thải không bị ảnh
hưởng bởi suy thận. Thuốc cũng không gây ra ức chế men gan,
tương tác với các thuốc khác, dẫn đến tác dụng phụ về thần kinh
và các tác dụng phụ khác như loăng xương. H́nh thức của viên
thuốc nên dễ nh́n, dễ nhận biết và dễ nuốt. Carbamazepine
(Tegretol) và phenytoin (Dihydan) khó dùng ở người lớn tuổi do
tương tác với thuốc khác. Phenytoin thường được dùng chỉ một lần
trong ngày nhưng khi dùng ở liều cao sẽ gây độc thần kinh.
Sodium valproate (Depakine) là thuốc có phổ tác dụng rộng đối
với các loại cơn ĐK và thường dung nạp tốt ở người lớn tuổi.
Phenobarbital (Gardenal) thường gây buồn ngủ và ảnh hưởng đến
hành vi ở nhóm bệnh nhân thuộc lứa tuổi cao. Các thuốc chống ĐK
mới như lamotrigine, gabapentin (Neurontine) và oxcarbazepine
(Trileptal) thường ít được dùng ở người lớn tuổi mặc dù chúng ít
tác dụng phụ và ít tương tác thuốc hơn các thuốc cũ. Do vậy việc
chọn lựa thuốc chống ĐK nên tùy thuộc vào loại cơn ĐK, các thuốc
khác được dùng cùng lúc và bệnh lư đi kèm khác.
Mục đích của việc săn sóc ĐK ở người lớn tuổi là kiểm soát
hoàn toàn các cơn ĐK nhưng tránh được tối đa tác dụng phụ do
thuốc gây ra đồng thời mang lại chất lượng sống tốt hơn cho bệnh
nhân.
ThS-BS LÊ VĂN TUẤN (Bộ môn Thần kinh Đại
học Y Dược TPHCM) |
