|
BẠN BIẾT G̀ VỀ BỆNH
VIÊM GAN SIÊU VI VÀ INTERFERON?
(Tiếp theo và hết)
BS. DƯƠNG MINH HOÀNG
6. Người có HBsAg(+)
đơn thuần, không triệu chứng ǵ cần điều trị không? Tại sao không điều trị?
Những người chỉ có
HBsAg(+ ) thường là t́nh cờ phát hiện sau khi thử máu, coi cần phải chích
ngừa không? Những người này không thể chích ngừa v́ vô ích, không tác dụng,
phí tiền. Những người này hoàn toàn khỏe mạnh, không có ǵ là người bệnh nếu
không thử máu gọi là người lành mang mầm bệnh. Bạn vẫn có thể sống b́nh
thường với siêu vi B đến suốt đời không sao cả. Có điều thỉnh thoảng nên thử
men gan xem có viêm gan mạn mới cần điều trị. Siêu vi B sẽ ra khỏi cơ thể
bạn một ngày nào đó khi bạn có sức đề kháng tốt. Bạn không cần phải ăn kiêng
v́ gan bạn không thương tổn, có điều nên chích ngừa cho những người thân
tránh nhiễm thêm. Bạn không cần phải điều trị với bất cứ thuốc ǵ v́ đến nay
y học vẫn chưa khám phá ra thuốc nào diệt được siêu vi B thật sự ngay cả
Interferon. Người ta đă thấy Interferon trị tốt viêm gan mạn đến 40-50%
nhưng người lành mang mầm bệnh thuốc lại ít tác dụng. Bạn không bao giờ uống
Liv 52, Legalon, Carsil nghĩ là thuốc ấy làm âm tính được mầm bệnh. Chỉ phí
tiền và uống 5,6 tháng cũng không thay đổi ǵ t́nh trạng bạn được.
7. Interferon là ǵ?
Năm 1930, người ta thấy
các sinh vật nhiễm siêu vi đề kháng với một t́nh trạng cùng nhiễm bệnh với
siêu vi thứ 2: hiện tượng này gọi là giao thoa siêu vi. Đến năm 1957, Isaacs
và Lindermann chứng tỏ hiện tượng đó là do một chất ḥa tan mà họ gọi là
Interferon, có khả năng giúp sinh vật chống lại siêu vi.
8. Kỹ thuật bào chế ra
Interferon phức tạp ra sao?
Hăng Roche đă sản xuất
được Interferon bằng công nghệ di truyền từ năm 1984 và tung ra thị trường
từ năm 1986 dưới tên Roferon A. Để có thuốc tinh khiết, biết bao nhà vi
khuẩn học, sinh học phân tử, hóa protein, kỹ thuật gia lên men, các kỹ sư
chế biến... phải qua 4 công đoạn chính với mỗi công đoạn vô cùng phức tạp:
lấy ra gene sản xuất interferon ở tế bào người, gắn gen ấy vào vi khuẩn vô
hại là Escherichia coli, quá tŕnh ủ men để sản xuất tối đa, phân lập, tinh
khiết, t́m ra công thức của Interferon.
9. Cơ chế hoạt động
chống siêu vi của Interferon?
Interferon gắn chặt vào
những thụ thể các tế bào chuyên biệt, kích hoạt tổng hợp một số protein.
Trong đó men oligoadenylate synthetase kích hoạt men endoribonuclease phá
hủy RNA của siêu vi và làm men mRNA không bền, khiến sinh sản của siêu vi
ngừng lại. Interferon c̣n kích hoạt proteine kinase tăng gấp 10 lần, ức chế
tổng hợp protein như thế các siêu vi mới không thành lập được. Interferon
c̣n kích hoạt các đại thực bào, gia tăng hoạt tính các tế bào diệt, gia tăng
sinh sản lymphô bào B và tổng hợp kháng thể IgG.
10. Giá thành của
Roferon A ra sao?
Do kỹ thuật bào chế phức
tạp nên giá thành của một lọ 4,5M khá mắc, trên nửa triệu đồng. Mỗi tuần
phải tiêm 3 lọ như thế, một đợt điều trị viêm gan măn từ 4-6 tháng tốn từ
30-50 triệu đồng. Một số tiền đúng là khó có bệnh nhân nào kham nổi lâu dài.
11. Điều trị viêm gan
siêu vi B mạn tính bằng Interferon
Viêm gan mạn tính: chỉ
định dùng Interferon trước khi có dấu hiệu xơ gan, ung thư gan. Diệt trừ mầm
bệnh siêu vi B chỉ có được trong một số nhỏ bệnh nhân. Sự biến mất HBcAg và
HBeAg coi như có đáp ứng v́ kèm theo giảm thương tổn hủy hoại viêm tế bào
gan và giảm lây nhiễm. Sự tồn tại HBc Ag nhưng sự biến mất HBsAg và HBeAg
không có nghĩa là bệnh c̣n tiến triển.
Interferon alpha hay
Roferon A chứng tỏ ức chế sinh sản siêu vi B và điều trị lâu dài có thể làm
thuyên giảm bệnh, mặc dù cơ chế hoạt động thật sự của Interferon c̣n chưa
hiểu rơ tường tận. Điều không may cho chúng ta, việc điều trị Interferon có
hiệu quả không đầy một nửa số ca viêm gan mạn 40%, tương đối đắt tiền không
phải ai cũng kham nổi, phải tiêm không uống được và không phải không có tác
dụng phụ. Liều lượng dùng c̣n chưa định rơ, do BS điều trị quyết định từ
5-10MU, 3 lần tiêm mỗi tuần và phải tiêm từ 4-6 tháng, có theo dơi sát.
Roferon A không nên dùng
cho những người lành mang mầm bệnh hay chỉ có HBsAg+ v́ Interferon đă chứng
tỏ kém hiệu quả riêng trên mầm bệnh siêu vi B.
Nhiều tác dụng phụ của
Interferon ghi nhận như hội chứng cảm cúm đôi khi sốt rất cao, rét run, nhức
đầu tay chân, ăn không ngon, giảm cân, khó ngủ, kích thích, lo lắng, tóc
rụng, giảm tiểu cầu. Bệnh nhân tuyệt đối không nên tự mua dùng thuốc, phải
có BS chuyên khoa theo dơi chức năng gan, tế bào máu các kháng nguyên siêu
vi B. Lưu ư là hai đến bốn tháng đầu điều trị các men gan có thể tăng nhưng
sau đó giảm dần.
12. Chống chỉ định
dùng Roferon
Dị ứng thuốc Interferon,
bệnh tự miễn, suy tim, gan, thận nặng, cường hay suy tuyến giáp, bệnh động
kinh, tâm thần.
13. Viêm gan siêu vi C
ra sao?
Là viêm gan chủ yếu lây
bằng truyền máu đến 90% . Có khoảng 1/2 là bị viêm gan mạn diễn tiến đến xơ
gan, ung thư gan. Interferon chứng tỏ có tác dụng nhưng ít hơn với siêu vi B
khoảng 20-30% hiệu quả.
Để kết luận, Interferon
là thuốc mới chứng tỏ có hiệu quả trị viêm gan mạn do siêu vi B, C là hai
loại nặng nhất. Nhưng hiệu quả chưa được mong muốn, không hoàn toàn dưới
50%. Giá thành cho một đợt điều trị từ 4-6 tháng tốn vài chục triệu đồng.
Interferon không có chỉ định cho người lành mang mầm bệnh, hiệu quả thấp,
phí tiền. Thuốc c̣n nhiều tác dụng phụ, đôi khi khá nguy hiểm nên cần điều
trị trong BV có sự theo dơi sát của các BS chuyên khoa.
|
