|
BỆNH NHIỄM TRÙNG Ở DA
BS. HUỲNH HUY HOÀNG
Chuyên khoa Da liễu
Ở Việt Nam nhất là các tỉnh miền Nam, quanh năm hầu như nắng nóng và ẩm, môi
trường luôn luôn bị ô nhiễm nhất là ở những thành phố lớn. Do đó ở trên da
của chúng ta thường gặp một số vi trùng trong đó tụ cầu trùng
(STAPHYLOCOCCUS) và liên cầu trùng (STREPTOCOCCUS) là thường dễ gặp nhất.
B́nh thường loại vi trùng trên không gây bệnh ở da, tuy nhiên khi gặp điều
kiện thuận lợi như cơ thể bị suy yếu, vệ sinh da kém, môi trường nóng nực,
ngứa găi, bị chấn thương ở da, bị bệnh đái đường v.v... th́ vi trùng tăng
độc tính và gây ra t́nh trạng nhiễm trùng da. Có hai loại nhiễm trùng da gây
ra do tụ cầu và do liên cầu riêng lẻ hoặc cùng phối hợp cả hai loại vi
trùng.
Dưới đây là một số bệnh
nhiễm trùng da thường gặp.
I. NHIỄM TRÙNG DA DO
TỤ CẨU
1. Nhọt: Nhọt là t́nh trạng viêm toàn bộ
nang lông và tổ chức chung quanh làm hoại tử cả một vùng. Nhọt thường trải
qua các giai đoạn như cứng, sưng, nóng, đỏ, đau; dần dần nhọt mềm nhũn vỡ ra
chảy nước và trở thành sẹo. Khi nổi nhọt th́ thường kèm theo sốt cao, có thể
kèm viêm hạch ở vùng kế cận. Vị trí hay gặp nhọt là ở vùng sau gáy, lưng,
mông. Một người có thể nổi một nhọt hoặc nhiều nhọt cùng một lúc, nguy hiểm
nhất là tụ cầu trùng có thể xâm nhập vào máu gây nhiễm trùng máu rất dễ gây
tử vong.
- Hậu bối: Là một cụm nhọt gặp ở vùng sau gáy, sau lưng, xương cùng.
- Nhọt bầy: Là nhiều nhọt mọc rải rác liên tiếp
hết đợt này đến đợt khác dai dẳng và hay tái phát.
- Nhọt ổ gà: Là t́nh trạng viêm nang lông kèm
theo viêm tuyến mồ hôi, thường gặp ở nách tạo thành những nhọt nhỏ, lúc đầu
cứng sau đó mềm, vỡ ra. Bệnh kéo dài dai dẳng hay tái phát, tạo thành nhiều
u và sẹo xấu.
2. Đinh râu: Khi nhọt mọc ở vùng lông quanh
miệng th́ gọi là đinh râu. Đinh râu có thể do cạo râu, nhổ râu, nặn mụn, côn
trùng đốt v.v... làm vùng da ở đó dễ bị nhiễm tụ cầu trùng có saün trên da
gây bệnh. Nguy hiểm nhất của đinh râu là tụ cầu trùng có thể xâm nhập vào
mạch máu gây viêm tắc tĩnh mạch xoang dễ đưa đến tử vong.
3. Viêm nang lông: Viêm nang lông là t́nh trạng viêm
cạn hoặc sâu ở từng nang lông riêng biệt. Biểu hiện triệu chứng là những sẩn
ngứa đỏ nhỏ hoặc mụn mủ, kèm theo ngứa hoặc không. Vị trí thường hay bị bệnh
là những vùng có nhiều lông tóc như ở da đầu, nách, mắt, lông mày, lông bộ
phận sinh dục.
II. NHIỄM TRÙNG DA DO
LIÊN CẨU
1. Chốc: Chốc là bệnh nhiễm trùng da nguyên
phát thường gây ra do liên cầu trùng, sau đó có thể phối hợp với tụ cầu
trùng, chốc thường gặp ở trẻ em và hay xuất hiện ở đầu, mặt, cổ.
Bệnh khởi phát bằng một
bóng nước trong hơi dẹp, tṛn đều, chung quanh có quầng viêm hoặc khởi phát
bằng một dát hồng trên đó sẽ nổi một bóng nước. Sau vài giờ, bóng nước đục
dần có mủ rồi sẽ vỡ, đóng mày màu vàng giống màu mật ong; dưới lớp mày là
một vết trợt đỏ, rớm dịch, thương tổn nằm cạn ở dưới lớp sừng. Bệnh có thể
lây lan qua các vùng kế cận, có thể gây viêm hạch bạch huyết và viêm cầu
thận. Bệnh chốc sau khi lành thường để lại dát thâm kéo dài.
2. Chốc hóa:
Chốc hóa là t́nh trạng bội nhiễm
thêm liên cầu trùng thứ phát sau khi bị một số bệnh ngoài da nào đó như:
viêm da tiếp xúc, tổ đỉa, sẩn ngứa, chí tóc, lác sữa ở trẻ con, chàm, ghẻ,
nấm da, bệnh luput đỏ v.v... thường không thấy có bóng nước, chỉ thấy rịn
dịch, rịn mủ và sau đó đóng mày vàng màu mật ong.
3. Chốc loét:
Thương tổn giống như chốc nhưng ăn
sâu xuống lớp trung b́ và gây loét rộng. Yếu tố thuận lợi để bị chốc loét
là: giăn tĩnh mạch, viêm mao mạch, ngứa găi, bệnh tiểu đường, suy nhược cơ
thể, vệ sinh kém. Thương tổn bắt đầu bằng bóng nước hay mụn mủ sau đó vỡ
đóng mày to màu vàng hay nâu đen. Chốc loét thường gặp ở 1/3 chi dưới ở
mông, vùng sinh dục ở nữ kém vệ sinh.
4. Viêm quầng:
Do liên cầu trùng có độc tính mạnh
xảy ra tự nhiên hoặc do một sự xây sát da. Bắt đầu bằng triệu chứng mệt mỏi,
sốt cao sau đó có vùng bị viêm đỏ càng ngày càng lan to, sưng, nóng, đỏ,
đau. Bệnh kéo dài từ 1 tuần đến 2 tuần, sau đó có thể giảm dần để lại chỗ
sẫm màu và bong da. Ở người già bệnh có thể tiến triển nặng hơn, gây hoại tử
cả một vùng và gây tử vong.
III. ĐIỀU TRỊ VÀ PH̉NG
NGỪA
- Cần luôn luôn giữ da
thoáng mát, tránh mặc quần áo chật chội, nên làm việc trong môi trường ít
nóng bức.
- Không lạm dụng nhiều
chất ngọt.
- Tắm hàng ngày với thuốc
tím pha loăng hoặc với xà bông có tính sát trùng có bán saün trên thị
trường.
- Khi bị bất cứ một
thương tích da th́ cần rửa sạch ngay, sau đó bôi thuốc chống nhiễm trùng
như: Eosine, Milian, Bactroban, Fucidin, Neosporin v.v...
- Dùng kháng sinh ít bị
đề kháng với tụ cầu, liên cầu như Bristopen, Pyostacin.
- Ở người già cần kiểm
tra đường máu thường xuyên nếu bị đường máu cần chữa trị và theo dơi liên
tục, cần lưu ư đến những vết thương trầy xước nhỏ.
|
