Từ một vụ án...
5 giờ sáng, cơ quan điều tra
thông báo xảy ra vụ án cướp của, giết người, đốt nhà phi tang nhân chứng, vật
chứng tại thị xă. Tôi được yêu cầu giám định cho một nữ nạn nhân chết cháy và
một nam thanh niên người đầy bùn đất, đứt khí quản, ngực và đầu bị chém nhiều
nhát. Kết quả giám định người chết cho thấy thanh quản, phổi không bị ám khói,
nạn nhân bị giết chết trước khi đốt nhà.
Nạn nhân Khải của vụ án được cấp cứu trong pḥng điều trị cách ly với bên ngoài
v́ cơ quan công an lo ngại bọn cướp biết nhân chứng c̣n sống, chúng sẽ t́m mọi
cách giết anh để bịt đầu mối. Tôi là bác sĩ trực tiếp chăm sóc cho Khải. Ngày
ngày, công an vào hỏi cung. Lần nào cũng vậy, mồ hôi trên ngực người bệnh túa ra
đọng thành giọt. Đây không phải là tâm lư b́nh thường của một nạn nhân. Tôi đă
giải thích điều này với các anh công an nhưng mọi người chưa tin. Trong pḥng
bệnh, tôi tỉ tê tṛ chuyện với Khải, hướng dẫn anh ta lấy tay chèn cổ họng để có
thể hút được cà phê và thuốc lá. Xong một chầu thuốc, tôi nói cơ quan công an đă
phát hiện ra những chi tiết không b́nh thường của vụ án. Khải nên khai thật để
hưởng sự khoan hồng. Mặt Khải tái xám. Anh ta kể, một lần ḿnh ốm, cô Ba đă cạo
gió giúp. Cách cạo gió của cô Ba là người giúp việc trong nhà làm Khải trỗi dậy
ham muốn t́nh dục. Họ đă nhiều lần sống với nhau như vợ chồng. Khi Khải đi hỏi
vợ cũng là lúc cô Ba có bầu. Cô ta nằng nặc đ̣i cậu chủ cưới nếu không sẽ tự tử.
Và kết quả là vụ án mạng bi thảm do chính Khải gây nên”. Đó là một trong hàng
ngh́n trường hợp tiến sĩ, bác sĩ Vũ Dương đă giám định.
Đến con đường vào nghề và những gian truân
Khi viết bài này, tôi chợt
nhớ câu nói: “Nghề nghiệp chọn tôi”. Có lần, tôi tṛ chuyện với bác sĩ Đặng Văn
Quế, Phó pḥng tổng hợp Bệnh viện Việt Đức, người gắn bó với ngành y pháp từ 36
năm nay. Ông cho biết, ḿnh vào nghề một phần v́ say mê những giờ giảng của giáo
sư Tôn Thất Tùng. Thầy Tùng có nói với ông, vào y pháp là chọn con đường vất vả,
nhưng nên làm những ǵ mà đất nước cần. Tôi hỏi: “Tại sao bác sĩ lại lạc quan và
yêu nghề như vậy, trong khi các bác sĩ trẻ gần như bần cùng bất đắc dĩ mới vào
khoa này?”. “Mỗi một cái chết mang một câu trả lời. Chúng tôi thấy hạnh phúc v́
có thể mang tiếng nói của người đă khuất gửi tới người đang sống”.
Tiến sĩ, bác sĩ Vũ Dương khẽ cười: “Đôi khi một số đồng nghiệp gọi chúng tôi là
bác sĩ mổ không cần dùng thuốc tê. Chưa có thống kê nào cả, song sau 20 năm
trong nghề tôi thấy, phần lớn bác sĩ pháp y bị người yêu hoặc vợ bỏ. Lương thấp,
phụ cấp ít đă đành một nhẽ. Song những ám ảnh tâm lư mới là gánh nặng. Nhiều lần
phải khám nghiệm cho những tử thi bị chết cháy hoặc trôi sông đă thối rữa, tử
khí thấm vào người, tắm 2-3 lần rồi vẫn thấy ám mùi tử khí. Và cũng từ đó, những
người giám định không dám ăn những món ăn gợi nhớ đến h́nh ảnh ấy. Nhiều anh sau
khi khám nghiệm cho một trường hợp bị hiếp dâm, về nhà 3-4 tháng nằm cạnh vợ như
một người bạn. Đau xót nhất là phải giám định cho các cháu bé bị giết hại. Không
ai nỡ đặt dao rạch lên cơ thể các cháu. Ngoài áp lực tâm lư, bác sĩ pháp y c̣n
mang gánh nặng của quan ṭa công lư. Khi giám định chỉ có thể làm hài ḷng một
bên. Bên gây hại muốn bác sĩ pháp y xác định thương tổn nhẹ hơn để ḿnh tránh
được tù tội. C̣n bên bị hại th́ ngược lại. Nhưng tôi tin khi xă hội càng hiện
đại, pháp luật càng chi li th́ càng cần tới ngành pháp y. Bây giờ các bác sĩ
pháp y trẻ xin chuyển ngành dữ lắm. Chúng tôi chỉ có thể chia sẻ với các bạn ấy
điều này: Làm nghề ǵ cũng phải có tâm và có tầm”.
Vâng! Nếu không yêu nghề làm sao gần 900 bác sĩ pháp y có thể làm được khối
lượng công việc khổng lồ. Theo báo cáo chưa đầy đủ của 57/64 tỉnh, thành phố,
tính đến hết ngày 7/11/2004, các giám định viên của ngành y tế đă giám định được
34.007 trường hợp, trong đó giám định thương tích là 21.772 trường hợp, giám
định tử thi là 11.635 trường hợp. Chúng tôi xin mượn lời của bác sĩ Nguyễn Đức
Nhự - Viện y học tư pháp Trung ương để kết thúc bài viết nhỏ này: “Sau những
nhọc nhằn của nghề nghiệp là niềm hạnh phúc ḿnh đă góp một phần sức lực nhỏ bé
để làm cho cuộc sống công bằng hơn”.
