Những người làm sáng tỏ
sự thật
Cục Quân y, Tổng cục Hậu cần có một đơn vị mà đội ngũ cán bộ,
nhân viên mặc áo blu trắng nhưng lại làm công việc rất đặc biệt,
đó chính là Viện Pháp y Quân đội. Tiền thân là Pḥng Pháp y Quân
đội (ra đời năm 1962), từ yêu cầu nhiệm vụ của quân đội và nhu
cầu của xă hội, Viện Pháp y Quân đội hiện nay đă trở thành đơn
vị pháp y có uy tín của nước nhà.
Viện Pháp y Quân đội thực hiện chức năng giám định pháp y theo
quy định của pháp luật tố tụng và Pháp lệnh giám định tư pháp;
nghiên cứu khoa học chuyên ngành, tham gia đào tạo, bồi dưỡng
nghiệp vụ pháp y và hoạt động hợp tác quốc tế về pháp y... Câu
chữ th́ vậy nhưng hiểu nôm na, những bác sĩ, kỹ thuật viên, giám
định viên ở đây làm công việc mổ xẻ, khai quật, xét nghiệm, phân
tích, giám định... để có một kết luận khoa học, chính xác nhất
về một nguyên nhân, một sự việc gắn với từng số phận con người
cụ thể. Tôi đă từng t́m hiểu công việc của những người lính ở
đây khi xảy ra thảm họa trong cơn băo Chan Chu năm 2006. Hàng
chục thi thể đồng bào ở miền Trung không c̣n điều kiện để thân
nhân nhận dạng, các giám định viên của Viện Pháp y Quân đội đă
không quản gian khó, ba tháng liên tục làm hàng ngh́n mẫu xét
nghiệm, giúp xác định chính xác danh tính của từng thi thể. Hàng
trăm trường hợp giám định từ tử thi, người sống, tang vật... đă
giúp các cơ quan tố tụng, điều tra làm sáng tỏ sự thật. Có những
vụ việc (h́nh sự) chỉ c̣n sót lại một ít dấu vết, các anh cũng
đă t́m ra chứng cứ duy nhất, giúp cơ quan điều tra xác định và
bắt được đối tượng gây án. Đặc biệt, quá tŕnh nghiên cứu, ứng
dụng kỹ thuật khoa học bằng giám định dựa trên kỹ thuật sinh học
phân tử, thông qua xác định ADN trên xương để nhận dạng được hài
cốt liệt sĩ. Kỹ thuật này cũng được áp dụng để nhận dạng hài cốt
lính Mỹ mất tích trong chiến tranh (giám định MIA), góp phần
tích cực vào nhiệm vụ đối ngoại của Quân đội và Nhà nước, đóng
góp tích cực vào việc b́nh thường hóa quan hệ Việt-Mỹ.
Công việc chuyên môn của những cán bộ, nhân viên ở đây được thực
hiện với cường độ làm việc rất cao: 360 ca/năm, nghĩa là b́nh
quân ngày một ca (mỗi ca cần nhiều kỹ thuật xét nghiệm). Thời
gian, địa bàn th́ bất kể: nửa đêm cũng lên đường, gần th́ xe
máy, ô tô, xa th́ tàu hỏa... bàn chân của các anh có mặt ở khắp
mọi miền Tổ quốc. Có thể h́nh dung thế này, một vụ việc nào đó
(đa phần liên quan đến vụ án) vừa xảy ra, cũng có thể đă được
chôn cất hàng tháng trời... giám định viên pháp y đến để khai
quật, mổ xẻ, lấy mẫu vật xét nghiệm theo phương châm “kịp thời,
chính xác, khoa học, khách quan và bí mật”. Trao đổi với chúng
tôi, đại tá, PGS, TS Nguyễn Trọng Toàn, Viện trưởng cho biết:
Những chứng cứ, kết luận của giám định viên pháp y là cơ sở đặc
biệt quan trọng để cơ quan điều tra có kết luận bản chất của một
vụ việc, hoặc khi giám định hài cốt liệt sĩ Quân đội ta hy sinh
nhiều chục năm qua, là điều kiện để minh chứng rơ ràng, xác định
đúng những bí mật nằm sâu trong ḷng đất. PGS Nguyễn Trọng Toàn
bộc bạch:
- Công việc của giám định pháp y là t́m ra sự thật nên chúng tôi
thường gọi là “nghề nói thật”. Để “nói thật” được, cán bộ, nhân
viên phải làm chủ được khoa học, kỹ thuật nhưng đồng thời có tâm
đức trong sáng và ḷng nhiệt thành, yêu công việc.
Ḷng nhiệt thành của các giám định viên pháp y khó có nghề nào
so sánh bởi sự vất vả của nó. Ví dụ một ca khai quật tử thi,
tiền thù lao từ 80 đến 150.000 đồng nhưng độc hại th́… khó kể,
nhất là nguy cơ phơi nhiễm các vi sinh vật độc hại. Không ít lần
các anh đi với nhau một chuyến xe, cười nói vui vẻ nhưng lúc về,
cũng chuyến xe ấy, bạn đi cùng ai cũng ngại ngồi gần các giám
định viên. Mùi tử thi ám ảnh, ngăn cách... gây nên chứng “bệnh”
độc hại về tâm lư c̣n khó xử hơn. Có bác sĩ, giám định viên của
Viện, gần ba chục năm công tác rồi, vợ con, hàng xóm cũng chỉ
biết anh là bác sĩ quân y chứ không dám hé lộ phần công việc khó
khăn ấy.
Nhu cầu của xă hội về giám định huyết thống, t́m cha mẹ, con
cái, anh em, ḍng tộc... ngày càng nhiều, Viện Pháp y Quân đội
đang tích cực nghiên cứu, ứng dụng hiệu quả nhiều đề tài khoa
học vào thực hiện nhiệm vụ và nơi đây đă và đang là địa chỉ tin
cậy để “t́m ra sự thật, nói đúng sự thật” trên nhiều lĩnh vực.
Ngô Anh Thu |
