Nghệ thuật của pháp y (phần I)
 |
| John Emil List. |
Khi John Emil List đóng cánh cửa căn hộ của ḿnh tại New Jersey
vào tháng 11/1971, hắn cho rằng ḿnh đă khép lại một chương trong cuộc đời. Sau
cánh cửa đó, mẹ đẻ của hắn, đă chết, nằm trên sàn, vợ và 3 đứa con đang mất máu
dần v́ những vết thương chí mạng.
Hắn đă bắn họ vào buổi sáng ngày hôm đó rồi lái xe tới sân
bay, bỏ lại chiếc xe và chứng minh thư của ḿnh và lên máy bay. Hắn không biết
rằng gần 20 năm sau đó, các nhà khoa học pháp y đă đưa được hắn ra trước sự công
minh của pháp luật.
Khi các nhà chức trách phát hiện ra 5 xác chết trong căn hộ,
họ hầu như có thể khẳng định chắc chắn kẻ nào gây ra vụ đó. Tại cơ quan, List để
lại một bức thư dài cho người quản lư ḿnh, nêu lư do tại sao hắn lại phải ra
tay giết cả nhà. Vấn đề là không ai biết lúc đó hắn đang ở đâu. V́ hắn để đèn
sáng và bật nhạc nên trong suốt nhiều tuần liền sau vụ giết người, hàng xóm
không ai phát hiện có điều ǵ bất thường xảy ra trong căn nhà. Khi cảnh sát được
gọi tới th́ List đă cao chạy xa bay.
Qua nhiều năm, những dấu vết c̣n lại dường như đă mờ nhạt. Đến
khoảng năm 1988, cảnh sát mới có trong tay bức ảnh của List, được "cập nhật" nhờ
phương pháp tính toán mức độ già đi của khuôn mặt hắn sau 20 năm. Họ đưa những
bức ảnh này lên hệ thống thông tin trên toàn nước Mỹ và hy vọng có người nào đó
sẽ nhận ra hắn.
Wanda Flannery, một người hàng xóm của gia đ́nh Bob và Delores
Clark, nh́n ra sự giống nhau giữa bức ảnh và Bob. Cô chợt thấy rằng bạn ḿnh,
Delores, đă lấy phải một kẻ khá nguy hiểm. Cô lập tức mang tấm ảnh sang cho
Delore, nhưng bị cô này gạt phắt đi. Ngay sau đó, Delore và gia đ́nh chuyển về
miền đông sinh sống.
Cũng trong năm 1988, chương tŕnh tivi có tên Những kẻ bị
truy nă trên toàn nước Mỹ quyết định giải quyết những vụ án c̣n tồn đọng
lại. Họ thuê chuyên gia điêu khắc và pháp y Frank Bender tạo ra một phiên bản 3
chiều của những kẻ tội phạm chưa bị bắt rồi trưng bày h́nh ảnh đó trên tivi.
Bender đă làm rất nhiều bức tượng như vậy, của cả những nạn nhân c̣n mất tích
lẫn những tên tội phạm đang trốn chạy. Nhưng với ông, dù quen việc đến đâu, việc
“cập nhật” h́nh dáng khuôn mặt của một kẻ đă mất tích 17 năm nay không phải là
điều đơn giản.
Để tạo ra một bức tượng miêu tả chính xác kẻ giết người,
Bender hiểu rằng phải thực hiện nghiên cứu tâm lư của tên tội phạm để có thể tóm
được cái “hồn” mà hắn thể hiện trên khuôn mặt qua nhiều năm trốn chạy. Kết hợp
với chuyên gia tâm lư học h́nh sự Richard Walter, ông nghiên cứu lại tập hồ sơ
về List. Cả hai người không bỏ qua bất kỳ chi tiết nào, dù nhỏ, về thói quen của
List, về những điều hắn viết trong lá thư gửi cho cấp trên trước khi tàn sát gia
đ́nh và những ǵ người ta nói về hắn. Sau đó, họ quyết định xem phần nào trong
tính cách của hắn sẽ giữ nguyên không thay đổi và những phần nào đă đổi khác. Họ
dự đoán được rằng hắn vẫn giữ kiểu kính cũ, vẫn hành nghề kế toán, vẫn đi lễ nhà
thờ, và có nhiều khả năng đă lấy vợ. Bụng hắn chắc đă phệ ra sau từng ấy năm, da
dẻ nhăn nheo hơn ở vùng xung quanh cằm, mắt và quanh chân tóc. Nhiều khả năng
hắn không phẫu thuật chỉnh h́nh để sửa lại dáng vẻ bên ngoài. Đáng chú ư nhất là
hắn có một vết sẹo phía sau tai bên phải và chắc là nó vẫn ở nguyên chỗ đó, và
hắn chắc hẳn vẫn có vấn đề về tiền bạc.
Họ đă nghĩ tới việc lư giải điều ǵ đă khiến cho một người đàn
ông mộ đạo và bảo thủ như vậy ra tay giết chết cả gia đ́nh ḿnh. Bender và
Walter mất nhiều ngày nghĩ về lư do khiến hắn trở nên tức giận và tuyệt vọng
cũng như việc hắn đă lên kế hoạch trốn thoát sau vụ giết người như thế nào.
 |
| Bender với bức tượng bán thân của List. |
Từng bước, Bender tạo ra những nét trên khuôn mặt của bức
tượng mà ông tin là đang phác họa chính xác h́nh ảnh của List vào thời điểm hiện
tại đó. Và hiệu quả của nó đă được chứng minh. Sau một chương tŕnh truyền h́nh
năm 1989, Wanda Flannery gọi cho cảnh sát và yêu cầu họ kiểm tra nhân thân của
Bob Clark. Cô cung cấp cho họ địa chỉ của hắn. Và cô chắc chắn đó là người mà họ
đang t́m kiếm.
Các nhân viên FBI lập tức tới điều tra và bắt giữ Bob Clark
tại nơi hắn làm việc. Dù rằng Bob khăng khăng khẳng định họ đă nhầm, hắn vẫn
phải cho FBI lấy dấu vân tay. Kết quả, Bob chính là John Emil List. Hắn bị buộc
tội giết 5 người.
Xuân Tùng dịch
|
