26o BỆNH TẬT TRẺ EM
VI. NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN BỘ PHẬN SINH DỤC VÀ BÀI TIẾT
92. BỘ
PHẬN sinh dục bị sưng tấy.
Bạn có bao giờ thấy con ḿnh hay đưa tay vào bộ phận sinh dục
của nó hay không? Nếu có, chắc là Bé thấy khó chịu ǵ đó, chúng ta CẦN CHÚ Ư ĐỂ
CHỮA TRỊ CHO BÉ.
ở bé trai, đầu dương vật của cháu
đỏ, bị sưng và đôi khi có mủ. Những cháu nào bị hẹp da quy đầu (PHIMOSIS) thường
hay có các hiện tượng như trên (coi bài hẹp quy đầu (PHIMOSIS)).
Với các cháu gái, đôi khi các môi lớn bị ngứa và phồng giộp
có thể có mủ chảy ra (coi bài Viêm âm hộ (Vulvite).
Cả 2 trường hợp của Bé trai và Bé gái đều cần giữ sao cho bộ
phận sinh dục không bị hấp hơi, ẩm ướt: muốn vậy, không nên cho các cháu mặc
quần áo chật, hoặc các loại quần áo khó thấm bằng vải tổng hợp hay cao su.
Cũng cần lưu ư, sau các buổi tắm biển mùa hè, đừng để CÁT LỌT
VÀO BỘ PHẬN SINH DỤC VÀ LƯU LẠI Ở đấy.
Tắm và rửa bộ phận sinh dục cho các cháu bằng loại xà pḥng
giàu tính xút, nhiều khi cũng khỏi. Nếu không có kết quả, cần nói cho bác sĩ
biết.
93. Tật lỗ tiểu thấp.
KHI BÉ TRAI CÓ LỖ TIỂU KHÔNG Ở GIỮA ĐẦU DƯƠNG VẬT MÀ LẠI Ở phía dưới dương vật th́ cần phải phẫu thuật để tạo ra đường ống
tiểu thẳng b́nh thường.
94. Hẹp da quy đầu.
B́nh thường, lớp da bọc chung quanh quy đầu của con trai có
thể kéo tuột ra đằng sau, để lộ phần đầu dương vật ra ngoài. Sẽ không thực hiện
được việc làm này nếu phần da bọc bi dính vào quy đầu hoặc quá chật, chỗ bao
quanh quy đầu nhỏ hơn chỗ chu vi lớn nhất của quy đầu khiến lớp da không tuột ra
sau được.
Trước đây, người ta cho rằng những trường hợp như thế cần
phải phẫu thuật lớp da bao quy đầu, ngay khi cháu bé c̣n nhỏ tuổi, để đảm bảo
vấn đề vệ sinh, rửa sạch quy đầu.
Nhưng, hiện nay người ta thấy không cần thiết phải lo sớm như
thế. Nhiều cháu bé có da bọc chật như vậy là điều tự nhiên. Lớp da này sẽ rộng
ra khi các cháu lớn lên. Nếu cần, sẽ phẫu thuật cho các cháu ở ĐỘ 3 - 4 TUỔI. CHỈ CẦN THỰC HIỆN SỚM hơn
nếu, v́ lớp da quá hẹp mà khi cháu bé đi tiểu, nước tiểu làm phồng quy đầu,
khiến nước tiểu khó thoát ra.
Phẫu thuật cắt mở rộng da quy đầu sớm quá có thể dẫn đến
những sự trục trặc về sau này như : lớp da tụt xuống vĩnh viễn không trở lại
được vị trí cũ để bao bọc và bảo vệ quy đầu nữa. Nếu lớp da này tạo thành một
cái ṿng thít chặt lấy đoạn gốc quy đầu cần thiết phải phẫu THUẬT CẤP CỨU ĐỂ
GIẢI TỎA SỰ TUẦN HOÀN Ở quy đầu.
Khi da bọc quy đầu bị sưng đỏ, tiểu thấy đau rát, có mủ,
người ta thường chữa trị bằng thuốc bôi sát trùng sau khi rửa sạch.
95. Cắt da quy dầu.
Tiểu phẫu thuật cắt da quy đầu của đứa trẻ mấy ngày sau khi
sinh chỉ là tục lệ của người Do Thái Israel, và một số dân tộc theo đạo HỒI,
KHÔNG PHỔ BIẾN Ở CÁC nước
khác.
96. Tinh hoàn.
Về đôi tinh hoàn, gọi nôm na là ḥn dái, có thể có những TRỤC
TRẶC SAU ĐÂYỞ BÉ TRAI :
TINH HOàN KHôNG XUốNG (TINH HOàN LạC Vị)
Đôi khi, trong túi đựng tinh hoàn (b́u) của cháu nhỏ, chỉ có
1 tinh hoàn. Như vậy, không phải là cháu bị thiếu, mà v́ một tinh hoàn C̉N NẰM Ở
PHẦN BỤNG, CHƯA tụt xuống túi. Hăy đặt cháu nằm dài trên giường, hoặc trong bồn
tắm nước ấm rồi lấy tay ấn nhẹ vào phía trên bộ phận sinh dục, ngang tầm háng để
làm cho một tinh hoàn nằm trong đó, tụt xuống dưới. Trước khi đến tuổi dậy th́,
có thể cái "hột" này sẽ tụt xuống nằm đúng vị trí của nó ở TRONG TÚI.
Sau 6 tuổi, ít có khả năng tinh hoàn có thể tụt xuống được
nữa, v́ thế cần phải tiến hành một cuộc phẫu thuật nhỏ.
B́U TO - Các cháu trai mới sinh ra
có b́u dái to v́ có chất lỏng bên trong cùng với các tinh hoàn. Sau một vài
tuần, chất lỏng này sẽ tiêu đi và b́u lại có kích thước b́nh thường.
XOắN TINH HOàN - Ở TRẺ SƠ SINH VÀ TRẺ NHỎ CÓ TINH HOÀN bị
xoắn sẽ làm cho b́u sưng to lên, màu đỏ tía. Tuy không đau mấy và không sốt,
nhưng vẫn cần phải mổ gấp ngay, để cứu cho tinh hoàn khỏi bị hư hoại.
97. Viêm âm hộ, âm đạo.
CÁC CHÁU GÁI CÓ THỂ BỊ VIÊM Ở bộ phận sinh dục, có mủ từ âm đạo chảy ra. Bác sĩ thường yêu cầu
lấy một ít mủ để xét nghiệm và cho cháu uống thuốc kháng sinh. Trong trường hợp
bị nặng, cần xem cháu có bị vật ǵ lạ chọc vào âm đạo hay không.
98. ÁI
NAM, ái nữ.
Là trạng thái của đứa trẻ ngay từ khi mới ra đời đă có bộ
phận sinh dục dị dạng, không phân biệt được nam hay nữ. Sự dị dạng này bắt đầu
từ khi bộ phận sinh dục được h́nh thành trong dạ con.
Trường hợp thường gặp nhất là bộ phận sinh dục nữ bị nam hóa
có âm vật phát triển lồi ra ngoài như dương vật. Hai môi lớn chảy xệ xuống như
cái b́u nhưng bên trong không có tinh hoàn.
Người ta cho rằng nguyên nhân của hiện tượng này là do một
chứng bệnh của tuyến thượng thận đă sản xuất ra hoóc-môn nam một cách bất b́nh
thường, quá mức. Cũng có thể do người mẹ đă dùng thuốc chữa trị bằng hoóc-môn
trong giai đoạn đầu của thời gian mang thai.
Hiện tượng này thường gây khó khăn cho các bậc cha mẹ khi ĐI
KHAI SINH CHO CON, KHÔNG BIẾT KHAI LÀ NAM HAY NỮ. TỐT
nhất là khai: giống chưa xác định.
Người ta thường phải đợi tới khi cháu bé lớn lên, theo dơi
xem sự phát triển của cơ thể và bộ phận sinh dục của cháu thiên về phái nào
nhiều hơn. Sau đó, có thể can thiệp thêm bằng phương pháp phẫu thuật để định
giống cho cháu.
99. Sự lưu thông ngược cháu bàng quang - niệu đạo .
Sự lưu thông của nước tiểu từ bàng quang về thận cũng là một
sự lưu thông bất thường, ngược chiều tự nhiên. Hiện tượng này thận bị tổn
thương. Các cuộc xét nghiệm về X-quang có thể cho thấy bệnh nặng hay nhẹ.
Để chữa trĩ, bác sĩ thường cho uống những đợt thuốc kháng
sinh trong thời kỳ đầu, trong thời gian một vài tháng để chống viêm niệu đạo.
Nếu không khỏi, có thể cần phải phẫu thuật.
100. Viêm đường tiết niệu.
Nhiều trẻ sơ sinh bị viêm đường tiểu tiện. Không thể đ̣i hỏi
các cháu cho biết những biểu hiện của bệnh như người lớn như đi tiểu tiện thấy
rát và đi luôn v.v. .. Bởi vậy, khi thấy cháu có những cơn sốt cao mà không phải
do viêm họng chẳng hạn, th́ chú ư ngay. Nhiều khi bệnh của cháu chỉ biểu hiện
bằng các dấu hiệu như không chịu ăn, mặt tái nhợt, đau vùng bụng, không hoặc kém
tăng cân.
Việc xét nghiệm nước tiểu sẽ cho bác sĩ biết cháu có bị bệnh
hay không. Nếu cháu bị viêm đường tiểu tiện th́ phải dùng thuốc kháng sinh ngay.
Bệnh này phải chữa trị lâu, phải làm xét nghiệm nước tiểu nhiều lần để kiềm tra
và là bệnh khó chữa.
Đôi khi, nguyên nhân bệnh là do bộ máy tiểu tiện của cháu có
dị tật bẩm sinh. Bởi vậy, bác sĩ cần phải tiến hành ḍ bệnh bằng cách chụp
X-quang hay dùng phương pháp siêu âm nữa. Nếu quả thật có hiện tượng DỊ TẬT Ở
CÁC ỐNG DẪN TIỂU th́ lại phải đưa cháu tới bác sĩ chuyên khoa về tiết niệu.
Hiện tượng đường tiểu không thông khiến có sự dồn tắc và nước
tiểu chảy ngược từ bọng đái lên thận có thể là nguyên nhân của các cơn đau đi
đau lại.
101. Axêtôn.
Axêtôn là một chất được tạo thành ở gan từ chất mỡ. Khi cơ
thể có một lượng axêtôn bất thường th́ hơi thở sẽ phảng phất mùi rượu táo. Người
ta có thể phát hiện axêtôn trong nước tiểu bằng giấy thử Labstix.
Hiện tượng dư axêtôn c̣n kèm theo các triệu chứng như: ói mứa
nhiều lần, mệt, sốt, tái mặt.
Khi chúng ta nhịn đói, cơ thể sẽ tiêu thụ lượng mỡ dự trữ
trong người cũng làm lượng axêtôn được sản xuất vượt mức b́nh thường. Đối với
trẻ em, chỉ cần nhịn đói qua một đêm là cơ thể cũng có hiện TƯỢNG NÀY, NHẤT LÀ Ở
CÁC cháu đang ốm, sốt, không chịu ăn và bị nôn ói.
Tuy vậy, cũng nên chú ư rằng hiện tượng nôn ói liên tiếp
nhiều lần cũng có thể do bị đau ruột thừa, đau màng óc, hoặc có bệnh tiểu đường,
(bệnh này dễ được xác định bằng cách thử nước tiểu hoặc đo độ đường trong máu).
Triệu chứng nôn ói có liên quan tới axêtôn, có thể tiến triển mạnh làm đứa trẻ
có vẻ hốt hoảng, ngất v́ bị mất nước nhiều.
102. Anbumin.
Khi phát hiện trong nước tiểu có chất anbumin th́ đó là một
dấu hiệu bất thường có thể do một bệnh về thận gây ra.
Tuy vậy, nên chú ư rằng việc thử anbumin bằng giấy thử sau
khi bị viêm họng hoặc viêm phổi có thể có kết quả dương tính mặc dù lượng
anbumin trong nước tiểu chưa vượt mức b́nh thường. Để xác định rơ ràng, các bác
sĩ phải tiến hành đo lượng anbumin có trong nước tiểu trong ṿng 24 giờ. Nếu
lượng này cao hơn 0,1g th́ mới đáng chú ư và c̣n phải thử nghiệm thêm các chức
năng của bộ máy bài tiết nữa.
Kết quả thử anbumin dương tính có thể là dấu hiệu của các
bệnh về thận như viêm thận cấp tính hoặc măn tính, hoặc rối loạn chức năng thận.
103. Bệnh đái ra chất Phenylcetone.
Bệnh này hiếm xảy ra, nhưng là loại bệnh trạng dẫn tới sự
chậm phát triển về trí khôn. Nếu phát hiện được bệnh ngay từ những ngày đầu tiên
của trẻ em sau khi sinh th́ có thể tránh bệnh được, nhưng cháu bé phải giữ một
chế độ ăn uống đặc biệt hàng nhiều năm tiếp theo. Bác sĩ xác định bệnh bằng
những xét nghiệm nước tiểu và máu, nhất là máu (xét NGHIỆM GUTHNE).
Ớ PHÁP, BỆNH VIỆN SẢN NÀO CŨNG THỰC hiện những xét nghiệm này cho các
cháu sơ sinh. Bởi vậy các bà mẹ nên nh́n qua quyển sổ sức khỏe của Bé, xem Bé đă
được xét nghiệm chưa.
Nếu kết quả xét nghiệm dương tính, nên yêu cầu xét nghiệm lại
lần nữa cho chắc chắn, trước khi tiến hành chữa trị .
104. Đái dầm
Trẻ em thường đái dầm v́ chưa chủ động điều khiển được hoạt
động của bọng đái. Đa số các cháu cứ như thế cho tới tuổi lên 4, LÊN 5. MỘT SỐ
KHÔNG KIỂM SOÁT ĐƯỢC CẢ CƠ BẮP Ở hậu môn nên c̣n tật ị đùn nữa.
CÓ CÁC
CHÁU ĐÁI DẦM CẢ BAN NGÀY LẪN BAN ĐÊM. SỐ đông, thường chỉ đái dầm vào ban đêm.
Nghiên cứu về vấn đề này, các bác sĩ thường t́m xem cháu BÉ
CÓ BỊ TỔN THƯƠNG G̀ Ở BỘ máy
bài tiết hay không. Kết quả cho thấy phần lớn các cháu nhỏ chưa thành thói quen
điều khiển một cách chủ động sự bài tiết ra ngoài.
CÓ CHÁU
BÉ đă thôi đái dầm một thời gian rồi lại bị lại, do những yếu tố tâm lư. Thấy
bạn hoặc em bị chế giễu, cháu bé lo sợ cho ḿnh, luôn nghĩ tới vấn đề đó và ban
đêm lại đái dầm như để giải phóng khỏi sự ức chế ban ngày.
Trong khi săn sóc trẻ em, người lớn nên thông cảm với nỗi khổ
tâm này của các cháu, v́ chúng không muốn như thế. Không nên mắng hoặc chế giễu
chúng chóng mà chỉ nên an ủi, động viên để hỗ trợ cho chúng chóng có được một
trạng thái tâm lư và tinh thần mạnh khỏe và chủ động.
105. Tiểu đường.
Bệnh tiểu đường là bệ nh của cơ thể không hấp thụ được chất
đường glucose từ thực phẩm. Nguyên nhân bệnh là do thiếu insulin - một loại
hoócmôn do tụy tạng sinh ra. Người bệnh có các triệu chứng: cảm thấy đói, khát
liên tục, người sút cân mau chóng, đi tiểu luôn và tiểu nhiều. Nếu không được
chữa trị, nước tiểu sẽ có chất axêtôn và có thể bị hôn mê.
Bệnh tiểu đường dễ phát hiện bằng xét nghiệm để thấy: nước
tiểu có glucô và tỷ lệ glucô trong máu cao.
Trẻ em bị bệnh tiểu đường cần phải chữa tri thật chu đáo: bác
sĩ có thể chích insulin cho các cháu hàng ngày. Tiểu đường là một bệnh gia
truyền. Nếu gia đ́nh, họ hàng có người bị bệnh, cần phải đặc biệt chú ư và cho
bác sĩ biết để xét nghiệm đề pḥng.
MỤC LỤC
YKHOANET - Website Y Khoa Việt Nam
|