Chương 13: KHOẺ TRÊN ÐƯỜNG DU LỊCH

Hàng năm thường có tới 30 triệu người Mỹ đi du lịch khắp nơi, trong nước và ngoài nước. Và không ít người đã gặp chuyện không may.

Theo sự điều tra của Viện nghiên cứu quốc gia về sức khoẻ, cứ ba người đi du lịch thì có một người gặp chuyện rắc rối như: rộp da, say nắng, lạc đường, chuột rút. Một số khác lại bị bệnh cúm, sốt rét, sốt vàng da, tiêu chảy...

Nếu trước khi đi, có sự chuẩn bị đề phòng, thì chắc chắn sẽ giảm bớt được rất nhiều những chuyện không may như trên, nhất là về vấn đề bệnh tật.

283. Những việc cần làm thuốc khi lên đường

- Lo sắp xếp việc bảo quản nhà 'chu đáo trước khi đi.

- Trao chìa khoá nhà cho hàng xóm, người trong gia đình hay bạn thân và dặn dò họ kiểm tra hộ cả phần bên trong nhà lẫn chung quanh nhà.

- Nếu bạn đi xa lâu hơn một tháng, phải báo cho các nơi bạn vẫn mua hàng trả chậm để thanh toán tiền trước khi bạn lên đường.

(Coi thêm bài 312 về các điều cần chú ý trước khi bạn rời nhà).

284. Tiêm phòng dịch trước khi đi

- Ði tiêm miễn dịch về các bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, sởi, quai bị. Nhiều người đã tiếp xúc và làm quen với một số bệnh trên từ nhỏ nên cơ thể họ đã được miễn dịch tự nhiên. Còn bạn, cần phải chích phòng thí dụ như bệnh uốn ván, cứ 10 năm 1 lần.

- Hỏi bác sĩ về các thuốc phòng bệnh sốt rét, cúm, viêm phổi và viêm gan.

số bệnh.

- Hỏi bác sĩ các thứ thuốc bạn cần mang theo cho chuyến du lịch.

- Ðựng thuốc trong một túi nhỏ. Không nên để thuốc trong những "hành lý gửi", vì dễ bị mất hay hỏng.

- Nếu bạn phải dùng thuốc nước, yêu cầu người bán thuốc để chai thuốc trong một bọc hoặc hộp nhựa để khỏi vỡ.

- Ðể tránh bị nhân viên Hải quan nơi đến tịch thu thuốc, phải giữ thuốc nguyên hộp với đầy đủ nhãn hiệu.

286. Những loại thuốc cần mang theo

Bảng các loại thuốc dưới đây sẽ giúp các bạn khỏi suy nghĩ nhiều để xem nên mang theo những thứ thuốc gì. Nên mang theo:

- Rượu xoa bóp.

- Hydrogen peroxyt (nước sát trùng oxy già).

- Kem hoặc ống phun thuốc diệt vi khuẩn.

- Băng keo

- Bông gạc và băng

- Thuốc cảm hoặc chống đau nhức như: aspirin, acetaminnophen hoặc ibuprofen.

- Thuốc chống axít chua

- Thuốc ho

- Thuốc đau bụng, ỉa chảy

- Nhiều loại thuốc kháng sinh khác nhau.

Nếu bạn đi máy bay, nên tránh mang theo các thuốc có chứa khí ép để phun thuốc vì trên máy bay, ống thuốc có thể bị nổ do sự khác nhau giữa áp suất ống thuốc và áp suất trong máy bay.

287. Vấn dề bảo hiểm

Khi bạn đi du lịch ra ngoài nước, không chắc hãng bảo hiểm của bạn có chi phí cho bạn về các khoản tiền y tế, thuốc thang hay không. Bởi vậy, nên:

- Nếu không, bạn phải mua một thẻ bảo hiểm cho thời gian bạn đi du lịch tới nơi đó.

- Nếu thấy cần thiết, bạn có thể mua cả loại thẻ đảm bảo cho bạn có phương tiện về nhà - trường hợp bạn gặp khó khăn, bất trắc dọc đường.

- Nên hỏi kỹ thề lệ hưởng tiền bảo hiểm vì có một số công ty không chịu chi trong trường hợp bạn có bệnh kinh niên, gặp tai nạn vì chơi thể thao, hoặc bạn có bầu từ tháng thứ 3 trở lại.

288. Tránh stress khi du lịch

Mặc dù bạn vẫn mơ tưởng chuyến du lịch có nhiều ánh nắng mặt trời và những điều thú vị khác, bạn vẫn có thể gặp nhiều vấn đề làm mình bị căng thẳng thần kinh, nếu bạn không biết chuẩn bị trước cho mình về tư tưởng và vật chất. Thí dụ, đi du lịch có nghĩa là bạn sẽ bước vào những ngày phải thay đổi những thói quen về nếp sống, cách ăn uống, ngủ và cả thời tiết nữa. Bởi vậy, bạn nên:

- Xếp quần áo, đồ mang theo xong trước lúc đi 1 ngày. Chuẩn bị xong, nên để thời gian còn lại để thư giãn tinh thần bằng cách đọc sách, tắm hoặc nghe nhạc.

- Dành thời gian rộng rãi cho việc đi ra bến xe hoặc tới sân bay.

- Khi tới nơi du lịch rồi, đừng bỏ nhiều thời gian quá cho việc mua sắm, ngắm cảnh, thể thao hoặc tham dự các cuộc vui. Nên giữ mình thật điều độ.

- Không ăn no quá, nhất là về buổi tối.

- Nên ngủ nhiều. Nếu không thế ngày về bạn khó có thể khỏe và sung sức hơn ngày đi.

- Nên tập luyện đều hàng ngày.

- Nên về nhà một ngày trước khi phải đi làm để có thời gian hoà nhập với cuộc sống cũ.

289. Sự mệt mỏi đặc biệt khi đi xa bằng máy bay

Máy bay có thể đưa bạn tới mọi phương trời trong một thời gian ngắn. Chính vì vậy mà cơ thể của bạn dễ bị mệt mỏi vì sự thay đổi về khoảng cách thời gian trong việc ăn và ngủ. Do đó bạn có thể cảm thấy mình bị mệt, mất nề nếp sinh hoạt, đầy bụng, nhức đầu, mất ngủ. Người ta gọi chung những triệu chứng đó là "chứng rối loạn vì đi máy bay". Ði du lịch từ Ðông sang Tây mệt hơn là từ Tây sang Ðông. Còn du lịch từ Bắc tới Nam thường không có điều gì lạ vì cùng trong một múi giờ.

Ðể đỡ bị "rối loạn vì đi máy bay", bạn nên:

- Ðổi giờ đi ngủ trước khi đi. Nếu bạn đi về phía Ðông, nên đi ngủ sớm hơn mọi khi 1 giờ. Nếu bạn đi về phía Tây, đi ngủ chậm hơn mọi khi 1 giờ.

- ĂN THEO chế độ được chỉ dẫn bởi Phòng thí nghiệm Argonne, Illinois như sau:

+ Trước khi đi 3 ngày, ăn nhiều prôtêin như thịt gà, phó-mát trong các bữa sáng; nhiều rau, bột buổi chiều. Hôm sau, ăn thức ăn nhẹ, súp, trái cây, thịt nướng. Ngày thứ ba, ăn theo chế độ ngày thứ nhất.

+ Từ 3 giờ tới 5 giờ chiều, hết sức tránh hoặc hạn chế việc uống trà và cà phê.

+ Nếu bạn đi về phía Tây, hôm đi nên nhịn tới buổi trưa. Buồi sáng sớm, có thể uống cà phê.

+ Nếu bạn đi về phía Ðông, cả ngày hôm đi không nên ăn gì cả. Nếu cần, uống cà phê trong khoảng 6-11 giờ chiều.

+ Khi tới nơi, ăn điểm tâm các món nhiều prôtêin và chất tươi như rau và trái cây.

- Trong khi bay, tránh uống thuốc ngủ, rượu, cà phê. Nên uống nhiều nước và nước trái cây, để tránh trạng thái cơ thể bị thiếu nước vì không khí trên máy bay rất khô.

- Khi tới nơi, nên ra ngoài trời một thời gian.

- Chờ tới buổi tối - giờ địa phương - hãy đi ngủ.

290. Chống mỏi mệt khi bay

Phải ngồi yên trên chiếc ghế chật hàng giờ cơ thể làm bạn bị chuột rút, đau cơ bắp ở- người và chân, cảm thấy mệt mỏi. Ðể giảm bớt những sự khó chịu đó bạn có thể làm như sau:

- Duỗi bàn chân ra trong 5 giây rồi lại trở lại vị trí bình thường. Làm nhiều lần, chú ý, sao cho các bắp thịt. Làm nhiều lần, chú ý sao cho các bắp thịt làm việc tại các khu vực gan bàn chân, đùi, mông, vai, cổ, cánh tay, bàn tay.

- Lắc cổ sang 2 bên rồi quay tròn từ từ. Làm 4 lần rồi đổi chiều.

- Nhún 2 vai rồi quay tròn.

- Giơ cao tay lên trần. Tay trái rồi tay phải.

- Cử động các ngón chân, bàn chân lên, xuống nhiều lần.

- Ðứng lên, và nếu có thể, cứ 2 giờ lại dời chỗ để đi một quãng. Tập thở chậm và sâu. Lượng oxy trong máy bay ít hơn trong không khí ngoài trời. Bởi vậy, việc thở chậm và sâu giúp bạn hít được nhiều oxy vào phổi để cung cấp cho máu. Như vậy, bạn cũng sẽ cảm thấy đỡ mệt và nhức đầu.

291. Nhũng người có bệnh, đi máy bay nên chú ý

Có bệnh tật đặc biệt cũng vẫn có thể đi máy bay. Ðể được phục vụ đặc biệt, bạn nên:

- Nếu bạn có chân tay giả hoặc phải đeo máy trợ tim, đi xe lăn, bạn nên mang phiếu sức khỏe lại cho bác sĩ hoặc phòng y tế chứng nhận. Sau đó, đưa vào máy ghi nhận ở sân bay, trước chuyến đi.

- Nếu bạn muốn ăn chế độ đặc biệt, báo cho người bán vé hoặc người phụ trách chuyến bay, 24 giờ trước khi bay. Nhiều hãng máy bay có phục vụ các món ăn ít mặn, ít cholesterol đặc biệt cho những người có bệnh tiểu đường và các món ăn khác.

- Nếu bạn cần ngồi xe lăn, báo cho hãng máy bay 48 giờ trước trước chuyến bay.

- Nếu bạn cần mang theo chó dẫn đường và giúp đỡ, cũng báo cho hãng máy bay trước chuyến bay.

292. Chống ù tai khi bay

Khi đi máy bay, tai bạn có thể bị ù, nhất là khi máy bay bắt đầu rời sân băng, hoặc đang hạ cánh. Chứng ù tai này do phần tai giữa rất nhạy cảm với hiện tượng thay đổi khí áp khi máy bay thay đổi độ cao. Bạn có thể thấy khó chịu hoặc cảm thấy tai đau, nhất là nếu bạn đang đau đầu. Nên nhớ chứng ù tai có thể gây viêm tai.

Lẽ dĩ nhiên, không chỉ chứng ù tai mà bạn không dám đi máy bay. Nhưng nếu bạn bị đau đầu, viêm tai, viêm xoang thì cũng nên hỏi thêm ý kiến của bác sĩ, hoặc hoãn chuyến đi lại đợi cho bệnh mình thuyên giảm.

Nếu bạn cần phải đi ngay không trì hoãn được, thì nên theo những biện pháp sau:

- Luôn nuốt nước bọt, ngáp hoặc tự bịt 2 lỗ mũi rồi ngậm miệng thở ra. Làm như vậy, bạn sẽ làm cân bằng được phần nào áp suất bên trong tai với áp suất bên ngoài. (Nếu bạn đang bị viêm tai, thì không nên dùng biện pháp này).

- Nếu bạn đang bị ngạt mũi, nên dùng thuốc phun hoặc uống thuốc để mũi được thông.

Các cháu nhỏ, khi đi máy bay cũng có thể bị ù tai. Ðể các cháu đỡ ù tai, nên:

- Khì máy bay cất cánh hay hạ cánh nên cho các cháu mút kẹo hay núm bằng chất dẻo.

- Hỏi bác sĩ về việc cho cháu uống một viên thuốc chống dị ứng (antihistamin), trước khi máy bay cất cánh hay hạ cánh 1 giờ.

293. Chứng khó chịu khi đi tàu xe

Nhiều người khi di chuyển bằng tàu, xe thường bị mệt, chóng mặt, buồn nôn hay nôn mửa, mặt tái đi, chân tay đổ mồ hôi. Các chuyên gia nghiên cứu hiện tượng này cho rằng đó là kết quả của việc mắt và tai nhận được những thông tin trái ngược nhau. Trong khi tai trong - bộ phận đảm nhiệm duy trì sự thăng bằng của cơ thể - nhận được thông tin từ não rằng cơ thể đang di chuyển về một hướng (thí dụ sang trái) thì mắt lại nhận được thông tin ngược lại (thí dụ sang phải). Bởi vậy, nếu chúng ta nhắm mắt lại cảm giác khó chịu này sẽ giảm đi.

- Nên tìm chỗ ngồi nơi thoáng, ngoài trời

- MỞ BỘ phận thông gió trên đầu và hướng gió vào mặt mình.

- Nhìn phong cảnh đằng trước mặt, không nên nhìn sang 2 bên.

- Nếu bạn đi du lịch bằng xe hơi, hãy gắng lái xe hơn là ngồi bên. Người lái xe ít khi bị "say xe".

Ngoài ra, các bạn nên:

- Trước khi đi, nên nghỉ ngơi dưỡng sức cho khỏe. Người mệt mỏi dễ bị say tàu, xe.

- Không uống rượu trước và trong khi đi. Không nên làm gì khiến mình mệt mỏi, tối hôm trước.

- Uống thuốc chống say sóng (loại Dramaminne), 30 phút trước khi đi.

- Nếu bạn thấy Dramamine không có hiệu quả đối với 'bạn, nên hỏi bác sĩ để dùng thuốc có scopolamine. Thuốc này có tác dụng gây ổn định cho phần tai trong của bạn.

Tránh đọc sánh hoặc nhìn chăm chú vào một vật gì. Nếu bạn đi tàu - thuyền, hãy tìm chỗ có thể nằm ngửa và nhắm mắt lại.

Nếu có người nào trên tàu, xe bị say, hãy tránh xa hoặc không nhìn vào người đó. Nếu không, bạn cũng bị "lây say".

CÓ NGƯỜI cho rằng nhấm gừng, hoặc bấm vào giữa cổ tay - phần nối lòng bàn tay với cổ tay - cũng tránh được chứng say tàu xe.

Trong khi đi tàu xe, nên:

- Thở chậm và sâu

- Tránh hút thuốc hoặc ngồi nơi có mùi. Nên chọn chỗ thoáng.

- Ðế làm cho thần kinh được thư giãn, cố thả lỏng tất cả các cơ bắp. Hãy tưởng tượng như mình là một cô gái mềm mại đang ngồi trước một cảnh quang thật êm đềm.

Ðể dạ dầy không dư chất lỏng, nên ăn một vài miếng bánh khô.

MỘT SỐ NGƯỜI đi du lịch chỉ chú ý sao cho tinh thần được thoải mái mà không chú ý đúng mức tới cái bụng. Kết quả là một phần ba trong số họ lúc trở về mang đủ các thứ bệnh: đau đầu, ỉa chảy, chuột rút, mệt mỏi và đôi khi cả nôn ói và sốt. Nguyên nhân mang lại những bệnh tật này là thức ăn và nước uống ở NƠI DU LỊCH. VẬY, PHẢI LÀM THẾ NÀO?

- Nếu bạn đi ra nước ngoài, phải hỏi ngay cơ quan du lịch của nước bạn định tới rằng, nước uống nơi đó có thích hợp với bạn hay không? Nhiều khi, nước uống nơi đó có tác hại gì với dân ở ÐỊA PHƯƠNG, VÌ HỌ ÐÃ QUEN RỒI NHƯNG lại gây ra chứng nôn ói và ỉa chảy đối với người ngoại quốc.

- NẾU BẠN NGHI NƯỚC Ở NƠI MÌNH TỚI Ở KHÔNG thích hợp với mình, hãy uống, chải răng súc miệng bằng nước đóng chai THƯỜNG BÁN Ở CÁC CỬA HÀNG. Khi làm nước đá trong tủ lạnh, rửa trái cây, rau hoặc lấy thức ăn cũng phải dùng loại nước đóng chai.

- Nên mang theo dụng cụ đun nước sôi bằng cách nhúng trực tiếp vào nước (loại ruồi gà điện). Nước để uống phải được đun sồi 10 phút, rồi để nguội.

- Nếu không có điều kiện đun, nên dùng các viên thuốc lọc NHƯ HALAZONE HOẶC POTABLE A QUA CÓ BÁN Ở HIỆU THUỐC VÀ CÁC cửa hàng dành cho thể thao.

- KHI UỐNG Ở CỬA hàng, không nên uống với nước đá.

- Không ăn rau sống, và trái cây cả vỏ. Loại trái cây bóc vỏ nên tự bóc vỏ lấy.

- Không ăn các loại thịt chưa nấu thật chín, nhất là các loại hải sản vì dễ bị viêm gan.

- Không ăn các thức ăn sẵn, vì phần lớn đã để lâu, không được che đậy khiến các loại vi trùng dễ phát triển.

- Tránh ăn sữa và pho mát làm tại địa phương vì thường không được khử trùng tốt.

- Nếu việc lựa chọn thức ăn làm bạn phải kiêng khem nhiều quá, nếu uống thêm các loại vitamin và viên thuốc có thành phần kim loại cần thiết cho cơ thể hàng ngày, để bổ sung.

Hỏi bác sĩ về việc dùng thuốc ngừa bệnh loại Pepto - Bismol. Bạn nên uống liên tục thuốc này mỗi ngày 2 viên từ ngày đi tới ngày về, trừ trường hợp bạn phản ứng với aspirin và đi lâu quá 2 tuần.

295. Phương pháp trị bệnh tiêu chảy trên dùng du lịch

Nếu bạn đã bị kiêng khem đủ thứ mà vẫn bị tiêu chảy nên:

- Uống nhiều nước đóng chai, không có chất cà phê, nước ngọt hoặc nước trái cây để chống hiện tượng cơ thể thiếu nước.

- Ðể cơ thể không thiếu các nguyên tố kim loại, nên uống Gatorade hoặc Gastrolyte, Pediolyte. Nếu không có, thay mỗi ngày bằng 8 ly nước trái cây pha thêm mật ong,

đường và ít muối. Uống xen kẽ thêm 8 ly nước lọc pha 1/4 thìa cà phê thuốc tiêu (sođa).

- Tránh không ăn các thức ăn đặc cho tới khi hết tiêu chảy.

- Không ăn sữa và các sản phẩm của sữa, thức ăn nhiều chất xơ, thức ăn có mỡ cho tới khi khỏi ỉa chảy được 2 ngày.

- Cứ 30 phút lại uống 2 viên Pepto - Bismol. Nếu bạn bị sốt hoặc có chứng tắc mạch, thì không nên dùng thuốc này. Hỏi ý kiến bác sĩ.

- Không nên dùng các thuốc Enterovioform và Mesafoem là những THUỐC CƠ QUAN THỰC PHẨM VÀ Ma tuý Mỹ đã có kết luận là không nên dùng, nhưng nhiều nước khác vẫn

dùng.

Ði mua sắm, ngắm cảnh cả ngày có thể làm cho chân bạn nhức, mỏi. Sau đâu là cách chữa:

- Tháo giầy và tất ra. Lấy một vật cứng (đầu bút có gắn miếng tầy), ấn vào dưới các ngón chân.

- Quay bàn chân vòng tròn theo hai phía.

- Hướng ngón chân lên trần nhà rồi xuống đất.

- Ðứng kiễng người trên ngón chân, mỗi lần đếm tới 25.

- Nếu bạn bị chứng chai chân và lại dự đính đi bộ nhiều, nên tới bác sĩ để làm mỏng hoặc cắt lớp chai đi.

- Hãy mang theo nhũng đôi giầy mà ban đã đi quen chân.

- Tránh dùng giầy mới, giầy cao gót khi phải đi bộ xa. Giầy nhẹ và gót bẹt là thích hợp.

- Nên mang 2 đôi giầy để thay đổi.

- Nên đi tất (vớ) bằng sợi bông. Tránh dùng tất nilông hoặc đi giầy không tất.

Nếu những biện pháp trên chưa đủ, nên:

- Ngâm chân vào nước lạnh pha muối.

- Rửa chân và lau khô hàng ngày. Sau đó, rắc phấn rôm.

- Xoa bóp nhẹ bàn chân băng cồn xoa bóp. Nắn các ngón chân và xoa các chỗ khớp và cơ bắp. Làm như vậy cũng khỏi chứng chuột rút.

- Không nên chích các chỗ bị phổng rộp. Dùng bông - gạc độn giữa chúng với lớp da giầy, dép.

297. Người cao tuổi đi du lịch cần chú ý

- Trước khi mua vé xe hoặc máy bay, nên hỏi kỹ về cuộc hành trình để xem có thích hợp với tuổi của mình hoặc tuổi người bạn đồng hành với mình hay không.

- Nên khám sức khoẻ và răng. Nếu có vấn đề gì về sức khoẻ cần phải thuốc thang, điều trị cho khỏi, trước ngày lên đường.

- Nếu bạn có bệnh cần phải tiếp tục điều trị, nên mang giấy khám bệnh hoặc hồ sơ bệnh đi theo, để bác sĩ nơi bạn đến mau chóng nắm được tình trạng bệnh của bạn, khi bạn cần được chăm sóc.

- Cố dành thời gian để ngủ đẫy giấc trước khi đi du lịch và trong khi du lịch. Mệt mỏi vì thiếu ngủ dề dẫn tới đau ốm.

- Phải tự theo dõi sức khoẻ của mình và dành thời gian để nghỉ 1-2 lần trong ngày.

298. Các bà có thai (bầu), đi du lịch

Nhiều bà mang thai cũng đi du lịch. Các bà nên:

- Hỏi qua ý kiến của bác sĩ để biết có đi được hay không. Có thai từ tháng 4 tới tháng 6 là tương đối an toàn nhất, so với các tháng khác.

- Nếu bạn đi máy bay hay xe lửa, hãy yêu cầu nhân viên cung cấp cho bạn loại ghế tựa đặc biệt trong phòng ngồi và cả trong phòng vệ sinh.

- Trong khi du lịch, không nên làm gì tới mức mệt mỏi.

- Nếu bạn bị say tàu-xe, nên ngồi chỗ thoáng và ăn bánh có thuốc tiêu (sô đa). Không nên uống các loại thuốc chống say.

299. Du lịch mang theo trẻ

ÐI du lịch mang theo trẻ nhỏ có nhiều điều vất vả, vì bạn phải luôn luôn cho chúng khỏi mệt, khỏi quấy, khỏi đói khỏi bệnh và khỏi lạc. Sau đây là một số ý kiến để giúp bạn trong trường hợp này:

- Phải chắc chắn các cháu nhỏ đi theo có sức chịu đựng, thích hợp với các cuộc hành trình.

- Nếu cuộc du lịch chia làm nhiều chặng đường, phải thu xếp thời gian để trước mỗi lần lên đường, trẻ được ngủ một giấc đẫy giấc.

- Nên mang theo các thuốc cho trẻ em như thuốc đau đầu say tàu-xe, cảm lạnh, giải độc (đề phòng ăn phải của độc) và thuốc có kim loại như Pedalyte để thay thế lượng kim loại bị mất khi nôn ói hoặc đi tiêu chảy.

- Mặc cho các cháu đủ quần, áo và giầy.

- Nếu đi xe hơi, cứ 2 giờ lại ngưng xe một lần. Dẫn các cháu xuống đi bộ một lát. Trên máy bay hay xe lứa, cũng cho các cháu đi lại loanh quanh chỗ ngồi ít nhất 2 giờ 1 lần.

- Nếu cháu phải đi một mình, hãy gửi cháu cho một nhân viên trên xe lửa hay của hãng máy bay. Nhờ họ trông nom cháu kỹ càng lúc lên, xuống tàu xe.

- Không nên cho các cháu ăn quà dọc đường. Bộ MÁY TIÊU HOÁ CỦA CÁC CHÁU DỄ NHIỄM bệnh hơn người lớn.

- Luôn nhắc nhở các cháu phải tự giữ gìn trong việc ăn và UỐNG.

300. Tìm bác sĩ và nơi cấp cứu ở đâu?

Có những bác sĩ hoặc tổ chức riêng của Công ty du lịch đặt Ở MỘT SỐ NƯỚC, MÀ BẠN NÊN biết như:

- Trung tâm cấp cứu hải ngoại 1425 K. Street NW, Washington D.C 20005 (202) 647.5225.

- Ðại sứ quán các nước Mỹ, Anh, Canada tại các nước bạn tới.

- Hội chữ thập đỏ quốc tế nơi bạn tới.

- Sốt quá 2 ngày trên nhiệt độ 38,8oC.

- Nôn ói nhiều và đi tiêu chảy.

- Ðau ngực và vùng bụng.

- Khó thở, ngất, kiệt sức.

- Nói líu lưỡi, không ra hơi.