24. Thế nào là thời kỳ dậy th́? Nó sẽ xuất hiện vào lúc nào?
Dậy th́ là chỉ giai đoạn phát triển quá độ về sinh lư từ thời kỳ nhi đồng
sang thời kỳ thành niên.
Ở trẻ dưới 8 tuổi, mặc dù cơ quan sinh dục trong và ngoài của
nam và nữ đă có sự phân biệt, chiều cao và thể trọng của cơ thể tăng rất nhanh
nhưng không có sự khác biệt nhiều về giới tính. Đó là do công năng tuyến sinh
dục của cả nam và nữ đều ở trong trạng thái bị ức chế, nồng độ hoóc môn sinh dục
trong cơ thể cũng rất thấp.
Trung b́nh sau 11 tuổi (phạm vi là 9-12 tuổi), đặc trưng giới
tính của trẻ em gái mới dần dần phát triển, biểu hiện chủ yếu là hai bên vú bắt
đầu nhô lên, đầu vú to dần và màu sắc cũng thẫm dần; nách và cơ quan sinh dục
ngoài bắt đầu xuất hiện lông. Môi lớn, môi bé cũng thẫm lại và lớn lên, âm hộ
bắt đầu xuất hiện những chất dịch màu trắng. Cơ quan sinh dục trong cũng phát
triển, chẳng hạn như âm đạo trở nên rộng, niêm mạc dày và có nhiều nếp nhăn, ống
dẫn trứng dày lên. Thông thường, vào khoảng 13 tuổi (phạm vi 10-16 tuổi), cô gái
sẽ thấy kinh lần đầu và 2-5 năm sau sẽ xuất hiện hiện tượng rụng trứng, là lúc
công năng sinh dục phát triển hoàn thiện. Sự phát triển đặc trưng giới tính của
trẻ em gái từ khi bắt đầu cho đến khi phát dục hoàn toàn mất khoảng 4 năm (phạm
vi 1,5 - 6 năm).
Một số vấn đề quan trọng khác của thời kỳ dậy th́ là:
- Bắt đầu từ khoảng hơn 9 tuổi, chiều cao cơ thể của trẻ em gái
sẽ tăng lên rất nhanh. Vào thời kỳ cao điểm, mỗi năm em sẽ cao thêm 6-8 cm. Sau
đó, sự phát triển chiều cao sẽ chậm dần lại, đến khi hai đầu của ống xương khép
kín lại th́ trẻ sẽ không cao thêm nữa. Đến khoảng 18 tuổi, chiều cao cơ thể có
thể tăng khoảng 25 cm.
- Lượng mỡ tích lại dưới da dày lên, ngực và mông đă rơ nét,
xương chậu và xương hông cũng nở ra, h́nh thành nên những đường cong mềm mại, nữ
tính. Những thay đổi về h́nh dáng bên ngoài này chứng tỏ một đứa bé gái đang trở
thành một thiếu nữ.
Thời gian bắt đầu dậy th́ ở mỗi người khác nhau do yếu tố di
truyền, sức khỏe, t́nh trạng dinh dưỡng, khí hậu, độ cao so với mặt biển, điều
kiện kinh tế, thói quen vệ sinh... Nói chung, thời gian bắt đầu dậy th́ của trẻ
em gái thường sớm hơn so với trẻ em trai 1-2 năm. Những năm gần đây, tuổi thấy
kinh lần đầu của các bé gái ở nhiều quốc gia có xu hướng sớm lên, điều này có
liên quan đến sự phát triển kinh tế và sự nâng cao mức sinh hoạt. Những bé gái
quá gầy hoặc quá béo, chế độ dinh dưỡng không tốt hoặc vận động quá nặng th́
chậm thấy kinh lần đầu. Ngược lại, những bé gái béo vừa phải th́ thường sớm thấy
kinh lần đầu.
|
