|
|
Những điều cần biết về phẫu thuật thẩm mỹ
(phần 20)
Các loại mụn
Các dạng mụn nặng
Có thể xuất hiện rất nhanh sau
tuổi dậy th́, sau một đợt có dạng c̣i mụn hay mụn mủ.
- Mụn bọc to: Đây là
dạng mụn nổi g̣ lên, trong chứa nang mủ, thường xảy ra ở phái nam.
Các khối u hạt viêm có thể chuyển thành áp xe, ṛ mủ, về sau thành
sẹo cứng, lơm da xuống rất xấu. Đây là dạng mụn của các em trai,
thường ở lưng hay mặt trước ngực. Ở phái nữ, loại mụn này thường kết
hợp với bệnh nam hóa.
- Mụn dạng conglobata:
Theo sau mụn bọc to, các loại mụn to lên, đau nhiều, mụn tụ lại
thành đám và ṛ mủ ra da. Bệnh kéo dài đến tuổi trưởng thành và gây
nhiều sẹo xấu.
- Mụn thể nặng: Là loại
mụn conglobata có đi kèm theo sốt, đau nhức các khớp xương và ảnh
hưởng đến toàn trạng người bệnh. Nơi mụn bị loét, đóng vảy, chảy
máu.
Mụn ở trẻ em
- Trẻ nhỏ: Xảy ra khoảng 3 đến 6
tháng sau khi sinh, mặt có c̣i mụn và mụn. Bệnh này chỉ xảy ra trong
một thời gian ngắn do ảnh hưởng kích thích tố nam của người mẹ.
- Mụn ở trẻ lớn: Thường ít gặp,
là mụn đa dạng của trẻ vị thành niên, xảy ra ở những đứa trẻ cha mẹ
bị mụn nhiều.
Mụn ở người lớn
Bệnh tích viêm là chủ yếu
- Ở đàn ông: Bệnh tích chủ yếu ở
cổ và lưng dạng conglobata hay dạng mụn nặng.
- Ở phái nữ: Chủ yếu là mụn do
kích thích tố, thường xảy ra quanh miệng và vùng hàm dưới.
Các thuốc tránh thai có androgène
và progestérone có thể gây ra và làm mụn nặng thêm.
Nếu người bệnh có triệu chứng nam
hóa, phải t́m xem có u thượng thận hay u buồng trứng không. Đặc
biệt, triệu chứng này ở phụ nữ có thể do yếu tố tâm lư.
Bệnh mụn thứ phát
Xảy ra do dùng mỹ phẩm, tiếp xúc
với các tác nhân vật lư, hóa học hay do dùng thuốc.
- Mụn do dùng mỹ phẩm:
Dạng c̣i mụn hoặc những nang nhỏ ở quanh miệng. Bệnh xảy ra do dùng
mỹ phẩm có nhiều chất nhờn, không thích hợp với da.
- Mụn do tiếp xúc với các hóa
chất.
- Mụn do nghề nghiệp: Do
tiếp xúc với chất hydrocarbures (có trong dầu hỏa), tạo thành c̣i
mụn hay nốt mụn ở da nơi tiếp xúc.
- Các tác nhân vật lư như tia X,
tia Cobalt có thể gây mụn nhiều tuần sau khi xạ trị. Tia tử ngoại
trong ánh mặt trời có tính chất diệt trùng nhưng cũng gây mụn.
- Mụn do dùng thuốc trị bệnh:
Thường ở dạng viêm nhiều hơn là tạo thành c̣i mụn.
Các loại thuốc gây nổi mụn thường
gặp là loại Corticoides dùng bôi mặt hay uống; các loại thuốc có
chất Halogène như Brome (Calcibronat), iốt (thuốc trị bướu tuyến
giáp trạng ở cổ), Cobalt (có trong sinh tố B12), Flour (có trong kem
đánh răng).
Các thuốc trị động kinh như
Gardénal, Diphénylhydantoine, Trimetadoine nếu được dùng một thời
gian dài cũng có thể gây nổi mụn ở người lớn.
Một số loại thuốc khác cũng có
thể gây mụn như: Muối của Lithium, Rifampicine, các loại thuốc chứa
chất Progestérone tổng hợp.
Cách điều trị mụn
Việc điều trị mụn nhằm ba mục
đích: giảm bớt chất nhờn, làm tan c̣i mụn và làm giảm phản ứng viêm.
1. Làm giảm chất nhờn
- Dùng thuốc ức chế men 5
alpha-réductase, gồm Progestérone tự nhiên (Progestosol),
Promestriène (Delipoderme), kết hợp kẽm với vitamin B6 (Alphane).
Các chất này trên lư thuyết rất tốt, nhưng thực tế không cho kết quả
nhiều lắm. Đối với phụ nữ, dùng chất kháng Androgène. Ở cả hai phái,
có thể dùng Isorétinoine.
- Các kích tố nữ tác dụng trên ba
cách:
+ Tăng SHBG (globulin mang
kích thích tố sinh dục), làm giảm testotérone tự do hoạt động.
+ Ức chế các điểm tiếp
nhận kích thích tố nam ở tuyến bă.
+ Giảm sự sản xuất
Androgène ở buồng trứng.
Các thuốc này kết hợp với acétate
cyprotérone hay một loại thuốc progesté rone không có tác dụng của
kích tố nam.
Thuốc được dùng cho phụ nữ lớn
tuổi. Đối với phụ nữ trẻ, có thể dùng oestrogen với liều 30 đến 50
mcg (Ovanon 50, Varnoline 30). Ngày nay, Diane là loại thuốc được
nhiều người dùng hơn. Thường đến tháng thứ tư mới có kết quả. Cần
dùng thuốc một thời gian dài, nhiều khi hơn một năm.
- Thuốc Isotretinoine hay
Roaccutane: Dùng để điều trị mụn nặng. Cơ chế tác dụng là làm giảm
nhanh chóng sự bài tiết của tuyến bă không do cơ chế nội tiết. Tác
dụng ức chế tuyến bă này tồn tại ngay cả khi ngưng dùng thuốc. Tiếp
theo, thuốc c̣n làm c̣i mụn được đẩy ra ngoài, giảm số lượng vi
trùng Pa, giảm phản ứng kích thích tế bào viêm của cơ thể. Liều dùng
là 0,5 mg/kg/ngày trong 300 ngày.
Thuốc này làm khô da và có thể
gây một số tác dụng phụ như nhức đầu, đau nhức khớp xương, không
dùng được cho phụ nữ mang thai.... Nó chỉ được dùng khi bị mụn
nhiều, điều trị thuốc khác không kết quả.
2. Làm tan c̣i mụn
Các thuốc này làm sạch da, đẩy
c̣i mụn ra (hai hoặc ba tháng sau khi bắt đầu điều trị nội khoa).
- Các loại thuốc thoa ngoài da
như Isotrétinoine loại dung dịch (gel) kết hợp với kháng sinh tại
chỗ cho kết quả tương đối tốt và ít bị phản ứng phụ.
- Điều trị tổng quát với các
thuốc kháng viêm, kháng sinh tại chỗ và toàn thân
3. Điều trị sẹo mụn
Sau khi hết hẳn mụn từ 6 tháng
đến 1 năm, có thể điều trị mụn bằng phương pháp lột, cà da mặt hoặc
phẫu thuật cắt bỏ sẹo và ghép da.
Trên thực tế, việc điều trị mụn
thường ít kết quả v́ các nguyên nhân gây mụn ít được chú ư và giải
quyết triệt để. Các sẹo này tuy vậy vẫn điều trị được bằng phẫu
thuật thẩm mỹ.
Đề pḥng và điều trị các loại mụn mặt mà
không để lại sẹo thâm
"Cháu rất sợ bị mụn. Có một
số bạn gái cùng tuổi bị mụn, sau đó da mặt có nhiều sẹo thâm đen rất
xấu. Có cách nào khỏi bị mụn không, và khi lỡ bị mụn rồi th́ nên
điều trị như thế nào để khỏi bị sẹo xấu?".
Câu hỏi của cháu khá dài, gồm hai
chuyện: Đề pḥng và điều trị mụn. Chúng ta đă biết mụn do nguyên
nhân bên ngoài và bên trong cơ thể gây ra. Các nguyên nhân bên ngoài
là: dị ứng với mỹ phẩm, hóa chất, một số loại thuốc điều trị bệnh;
nhiễm trùng da mặt do vi trùng Propionibacterum Acnes... Nguyên nhân
bên trong cơ thể là: da tiết nhiều chất nhờn (do ảnh hưởng của kích
thích tố nam), da bị sừng hóa nhiều nơi các lỗ chân lông mặt và viêm
nhiễm tại chỗ da mặt. Do có nhiều nguyên nhân như vậy nên đối với
từng trường hợp cụ thể, phải xem đâu là nguyên nhân chính gây mụn và
điều trị tập trung vào đó.
Nói chung, việc giữ da mặt được
sạch tốt, chỉ dùng mỹ phẩm khi cần thiết, hạn chế tiếp xúc với hóa
chất, có chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi điều độ có thể giúp cháu tránh
được một số trường hợp về mụn.
Khi bị mụn, nên điều trị sớm và
đúng cách để tránh sẹo xấu. Khi bị sẹo rồi, dù có điều trị thật tích
cực với đủ các phương tiện cần thiết, da cũng khó trở lại hoàn toàn
như trước.
Điều trị sẹo mụn
"Khi bị sẹo thâm do mụn để
lại th́ nên làm ǵ để trị hết?".
Cách điều trị khác nhau tùy theo
sẹo sâu hay cạn.
- Đối với các lỗ sẹo mụn sâu,
phải cắt bỏ và ghép da. Mỗi lỗ sẹo được ghép một mảnh da tṛn nhỏ.
Một thời gian sau, khi da mọc đều và phẳng lại sẽ không thấy lỗ.
- Vết thâm hoặc sẹo cạn: Có thể
cà da cho bằng phẳng lại. Phương pháp cà da mặt c̣n được dùng để
điều trị các trường hợp mụn do da sừng hóa nhiều ở các lỗ chân lông
(thường gọi là da mặt dày). Đây là một cách điều trị mới. Cà da mặt
được áp dụng khi điều trị mụn bằng phương pháp thông thường kéo dài
mà kết quả ít. Dùng cách này phải hết sức cẩn thận, tránh nhiễm
trùng lan rộng và sau khi cà da phải tránh nắng nhiều tháng.
- Đối với người bị kết hợp cả hai
bệnh tích, vừa bị sẹo sâu, vừa bị vết thâm, việc điều trị phức tạp
hơn. Có thể phải lột hoặc cà da mặt trước để làm giảm tầng ngoài
cùng, cho da mỏng lại. Sau khi ổn định, cắt bỏ sẹo và ghép da.
Điều trị mụn kéo dài
"Cháu năm nay 22 tuổi, da mặt
tương đối nhiều chất nhờn, đặc biệt khoảng một năm nay cháu bị rất
nhiều mụn. Cháu đă dùng rất nhiều loại thuốc, kiêng cữ ăn uống rất
cẩn thận nhưng mụn cũng không hết được. Tại sao vậy?".
Mụn do nhiều nguyên nhân gây ra.
Đa số trường hợp khó t́m nguyên nhân. Một số trường hợp t́m đúng
nguyên nhân rồi nhưng việc điều trị cũng mất rất nhiều thời gian, có
khi phải mất nhiều tháng. Do đó, cháu không nên quá lo lắng, cứ từ
từ chắc bệnh sẽ khỏi thôi. Trong trường hợp cần thiết lắm, bị mụn
kéo dài, điều trị thuốc không kết quả, có thể dùng phương pháp cà da
mặt.
Dùng sữa ḅ tươi trị sẹo mụn trứng cá
"Năm nay tôi 25 tuổi, trước
đây có nhiều mụn trứng cá. Hiện nay mụn đă giảm nhưng để lại nhiều
sẹo lơm, khiến da khô và sần. Tôi có thể dùng sữa ḅ tươi để bôi lên
da mặt vào mỗi buổi sáng được không? Khi làm như vậy có cải thiện
được ǵ không và tôi có phải kiêng nắng không?".
Rất tiếc là tôi chưa đọc được tài
liệu nào nói về việc dùng sữa ḅ tươi cho da mặt bị sẹo và khô do
mụn. Tuy nhiên, sữa ḅ có thể làm da đỡ khô (nhờ chất béo trong
sữa). Ngoài ra, các chất đạm, vitamin, kháng thể có trong sữa có thể
cũng giúp nuôi dưỡng trực tiếp da và làm giảm nhiễm trùng da do mụn.
Tuy nhiên, cô chỉ nên dùng sữa ở con ḅ hoàn toàn khỏe mạnh và sữa
mới được lấy từ ḅ ra. Tránh dùng sữa để lâu (v́ nó có thể chứa vi
trùng gây bệnh) và chỉ nên bôi sữa lên da mặt ngày vài lần, sau đó
nên rửa sạch. Nếu kết quả tốt, cô cứ tiếp tục, nếu xấu đi th́ ngừng,
chắc không có ǵ hại.
Điều trị sẹo mụn ở mặt
"Trước đây, tôi có rất nhiều
mụn hai bên má. Sau khi lập gia đ́nh và sinh cháu bé vài năm th́
hoàn toàn hết hẳn mụn, nhưng da mặt hiện c̣n rất nhiều sẹo mụn nhỏ.
Nếu làm mất các sẹo mụn này th́ hay biết mấy! Xin bác sĩ cho biết có
cách nào làm hết sẹo mụn không?".
Trường hợp này có thể dùng phương
pháp lột da mặt trước để lấy bớt các tổ chức da dày, xấu chung quanh
nơi sẹo mụn, làm cho da mỏng lại và mềm hơn. Sau đó vài tuần, tiến
hành cà da mặt, cà da độ vài lần, mỗi lần cách nhau độ vài tháng.
Sau khi cà da, nếu c̣n một vài chỗ sẹo mụn sâu quá, có thể cắt bỏ
sẹo và ghép da. Nói chung việc điều trị tốn nhiều thời gian và khá
phức tạp. Trong suốt thời gian điều trị, cô cần tránh nắng.
|
|
Kỹ thuật mới
Sách Giải Phẫu Thẩm Mỹ
Biến đổi da khi lớn
Chống nếp nhăn ở mặt
Các loại mụn
Có nên vừa lột da mặt vừa căng da mặt?
Căng da mặt.
Hút mỡ bụng
Hút mỡ và nâng ngực
Mũi
Phẫu thuật da mặt ở người cao tuổi
Phẫu thuật nâng ngực
Phẫu thuật xóa vết xăm
Thuật cà sẹo
Tái tạo da mặt
Vitamin C và sự lăo hóa
Vitamin E và sự lăo hóa
Xóa nốt ruồi, vết xăm
Điều trị da mặt
Điều trị sẹo
Điều trị sẹo mụn
Điều trị thu nhỏ tuyến vú ở phái nam
Điều trị tật vành tai.
Đôi điều về phẫu thuật thẩm mỹ
Ảnh hưởng của thuốc là đối với da
|
|
|
BS PHAN XUÂN TRUNG
"Lăng tử giữa thương trường"
WHO
definition of HEALTH:
Health is a state of complete physical, mental and social well-being and
not merely the absence of disease or infirmity.
Hệ thống phần mềm quản lư bệnh viện
YKHOA.NET
|
|
