|
RỐI LOẠN NHÂN CÁCH CHỐNG XĂ HỘI
(Antisocial personality disorder)
BS Ngô Văn Lương
Khoa Tâm Thần
Bệnh viện TW Huế
Rối
loạn nhân cách chống xă hội hay mất cân bằng tâm thần
là một trạng thái không b́nh thường của nhân cách biểu hiện chủ
yếu bằng sự khó hoặc không thích ứng thường xuyên với các qui
tắc đạo đức xă hội và pháp luật.
Phần lớn
những người rối loạn nhân cách chống xă hội xuất thân trong
những gia đ́nh không được hoà thuận trong cuộc sống, vắng bố
hoặc chịu sự giáo dục không thích hợp, thường là bố quá nghiêm
khắc trong khi mẹ quá nuông ch́u. Lớn lên trong môi trường xă
hội không ổn định, nhiều tội phạm, thường là những đối tượng bị
ruồng bỏ, ngược đăi…Nghiên cứu tiền sử gia đ́nh cho thấy những
người có rối loạn này thường có bố nghiện rượu và rối loạn nhân
cách chống xă hội, mẹ có nhân cách kịch tính (histrionic) và rối
loạn phân ly (histeria). Theo nhiều tác giả chính sự kết hợp hai
yếu tố môi trường xă hội và di truyền đă h́nh
thành kiểu rối loạn nhân cách này.
Rối loạn
thường xuất hiện ở tuổi dậy th́ ở trẻ gái và sớm hơn ở trẻ trai.
Biểu hiện của rối loạn nhân cách thể hiện rỏ nét ở sự mất ḱm
chế bản thân, thường có những hành vi xung động như
không thích ứng được khi có xung đột hay những sự kiện gây bất
măn, không nhận thấy lỗi lầm của ḿnh, luôn qui trách nhiệm cho
người khác và xem ḿnh là nạn nhân, không tính đến điều phải
trái cũng như hậu quả, do đó dễ dẫn đến kích động, đập phá,xâm
phạm, bỏ trốn hay tự sát…Khí sắc thường không ổn định,lo âu,
trầm cảm, hay thay đổi chỗ ở, lạm dụng rượu; ma tuư…Người bị rối
loạn nhân cách cũng thường vi phạm các qui tắc đạo đức xă hội,
nhất là trong hoạt động t́nh dục. Ở nữ giới thường thấy có những
nét kịch tính của rối loạn phân ly. Do đặc điểm nhân cách
không b́nh thường này, người bị rối loạn thường có những hành vi
phạm tội.
Do càng
ngày càng có kinh nghiệm hơn trong cuộc sống, được giáo dục đúng
cách trong môi trường thích hợp rối loạn có thể giảm sau nhiều
năm. Ngược lại, rối loạn tiến triển ngày càng nặng hơn nếu tiếp
tục sống trong điều kiện môi trường không thuận lợi và thường có
tỉ lệ tử vong cao do thanh toán lẫn nhau giữa các băng nhóm, do
biến chứng của việc sử dụng rượu, ma tuư, tai nạn hoặc tự sát…
Để hạn
chế sự h́nh thành rối loạn nhân cách chống xă hội chủ yếu vẫn là
sự giáo dục đúng hướng và đảm bảo một môi trường sống lành mạnh. |
