Tác giả : SK&DS

* BỆNH TIÊU CHẢY Ở TRẺ EM

Hỏi: Tôi có một cháu trai 3 tuổi, thời gian gần đây, cháu hay bị ấm đầu, nôn và đi ngoài nhiều lần, phân có lẫn chất nhầy và máu. Xin bác sĩ cho biết có phải cháu bị bệnh đường ruột không? Cách pḥng ngừa và điều trị ra sao?

(Văn Hùng - An Giang)

Trả lời: Trẻ đi ngoài nhiều lần và phân lẫn máu có thể là dấu hiệu của một bệnh nghiêm trọng, cần được bác sĩ chuyên khoa nhi khám và điều trị. Tuy nhiên mọi bà mẹ đều nên trang bị một số kiến thức cơ bản về bệnh tiêu chảy ở trẻ em. Tiêu chảy là khi trẻ đi ngoài phân lỏng trên 3 lần mỗi ngày, nhiều khi kèm theo nôn nên dễ mất nước, máu bị đặc lại, rất dễ dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách. Nguyên nhân có thể là do ăn uống mất vệ sinh gây nhiễm khuẩn đường ruột, hay do người chăm sóc không rửa tay sạch (đổ bô, lau nhà, đại tiện... ) và lây nhiễm cho trẻ. Nếu trẻ bị tiêu chảy cấp nhưng chưa có dấu hiệu mất nước (c̣n tỉnh táo, chơi nghịch, không khát nước, khóc vẫn có nước mắt) cần cho trẻ uống ngay Oresol (đều có bán ở các hiệu thuốc) hoặc nước cháo muối. Khi thấy trẻ đi ngoài phân lỏng nhiều lần (trên 5 lần), lờ đờ, khát nước, phân có máu... cần đưa đến khám bác sĩ. Nếu trẻ tiêu chảy cấp có dấu hiệu mất nước (quấy khóc, kích thích vật vă, khát nước, uống nước vồ vập, môi khô, da khô, mắt trũng, khóc không có nước mắt, véo vào da bụng nếp véo lâu trở lại trạng thái ban đầu) th́ cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất, cho uống Oresol càng nhiều càng tốt, không nên tự chữa trị cho trẻ.

BS. ĐÀO XUÂN DŨNG

* NHỮNG TRIỆU CHỨNG CỦA NHÓM CÁC BỆNH KHỚP LIÊN QUAN ĐẾN CỘT SỐNG

Hỏi: Em là công nhân may công nghiệp, từ 3 năm nay thường bị đau vùng thắt lưng, đau cả vùng xương chậu và xương cụt. Khi ngồi lâu có cảm giác đau và tê khắp hai chân, đi tiểu cũng đau và rát... Em đă đi khám, xét nghiệm máu, chụp UIV thận, soi bọng đái... nhưng vẫn không t́m ra bệnh trong khi t́nh trạng đau lại ngày càng tăng. Xin BS cho biết em bị bệnh ǵ và có thể điều trị ở đâu?

(Nguyễn Thanh Hải - TPHCM)

Trả lời: Các triệu chứng mà em mô tả như đau vùng thắt lưng kéo dài, đau cả vùng xương chậu và xương cụt, ngồi lâu đau và tê hai chân, đi tiểu đau rát... là những triệu chứng thường gặp trong nhóm các bệnh khớp liên quan đến cột sống, huyết thanh chẩn đoán âm tính (Seronegative Spondyloarthropathies). Bao gồm các bệnh viêm khớp phản ứng, viêm cột sống dính khớp, hội chứng Reiter, viêm khớp vảy nến, viêm khớp liên quan đến viêm ruột. Bệnh thường gặp ở nam giới (90% là nam), tuổi trẻ (80% là người dưới 30 tuổi), có liên quan chặt chẽ tới yếu tố cơ địa (Đa số người bệnh mang kháng nguyên HLA B27) và có tính chất gia đ́nh. Các triệu chứng chung của nhóm bệnh này là:

- Đau vùng thắt lưng kéo dài, có thể giảm độ giăn cột sống, giảm độ giăn lồng ngực gây hạn chế khi thực hiện các động tác cúi, ngửa, nghiêng và giảm dung tích thở của phổi.

- Đau và viêm khớp cùng chậu 2 bên.

- Đau và viêm các khớp lớn ở chi dưới (khớp háng, khớp gối, khớp cổ chân), thường không đối xứng.

- Teo cơ sớm và nhanh.

- Tiền sử hoặc hiện tại có triệu chứng viêm đường tiết niệu (tiểu gắt, tiểu buốt, tiểu đau).

- Tiền sử hoặc hiện tại có triệu chứng viêm mống mắt, viêm giác mạc...

- Có tính chất gia đ́nh (bố và con trai, anh em trai bị bệnh).

Các triệu chứng bệnh của em cũng có thể do ảnh hưởng của nghề nghiệp (ngồi may cả ngày, không nghỉ và thư giăn giữa giờ).

Trong thư em không nói rơ tuổi, giới tính, đă làm nghề may bao nhiêu lâu, cũng không mô tả đầy đủ các biểu hiện của bệnh nên chỉ có thể gợi ư các nhóm bệnh nêu trên. Em nên đến Bệnh viện Chợ Rẫy, chuyên khoa Xương khớp, là nơi có đầy đủ phương tiện kỹ thuật để khám và xác định bệnh chính xác, từ đó mới có những biện pháp điều trị thích hợp và hiệu quả.

TS.BS. LÊ ANH THƯ

* CHẾ ĐỘ ĂN GIÚP TĂNG CÂN

Hỏi: Năm nay em 19 tuổi, cao 1,70m, nặng 47kg. Xin bác sĩ cho biết như thế em có ốm quá không? Có người bảo em do máu nóng nên không thể mập được, có đúng không? Theo bác sĩ em nên ăn uống thế nào và phải dùng thuốc ǵ để có thể tăng cân? Em có thể truyền vitamin C vào người được không?

(Nguyễn Tiến Dũng - Đồng Nai)

Trả lời: Theo chiều cao và cân nặng của em hiện nay, đúng là em c̣n thiếu cân, ít nhất khoảng 10kg. Không phải người có máu nóng hơn người khác th́ không thể tăng cân. Muốn xác định nguyên nhân, em cần đến bệnh viện để đo mức chuyển hóa cơ bản qua chức năng tuyến giáp th́ mới có cơ sở khoa học. Em không nên truyền tức là tiêm vào tĩnh mạch vitamin C v́ hệ tiêu hóa của em vẫn b́nh thường. Em nên chọn ăn những thực phẩm có nhiều chất dinh dưỡng cũng như vitamin C, như vậy sẽ vừa an toàn, ngon miệng và đỡ tốn kém hơn nhiều.

Em cũng nên đi ngủ sớm, khoảng 21 giờ. Ngủ ít nhất 8 giờ mỗi tối, ngủ trưa chừng 1/2 giờ đến 1 giờ, tập thể dục chừng 1 giờ/ngày (thí dụ đi bộ nhanh 1/2 giờ và bơi lội 1/2 giờ/ngày). Ăn uống điều độ từ 3 bữa/ngày trở lên. Tránh hút thuốc lá, uống rượu và cà phê (quá 2 tách). Nên tập uống sữa tươi 1/2-1 lít/ngày, có thể ăn trung b́nh 1 trứng gà/ngày theo chế độ sau đây:

THỨC ĂN

SỐ LƯỢNG

1. Nhóm ngũ cốc - khoai (quy ra gạo)

Không muốn ăn cơm, có thể thay thế 1/2 lon gạo = 1 ổ bánh ḿ 160g hoặc

= 2 x củ khoai lang 150g hoặc

= 4 x củ khoai tây 150g.

1 lon 1/2

2. Nhóm dầu, mỡ, bơ (để chiên, xào v.v)

2-3 muỗng canh

3. Nhóm thức ăn giàu đạm (quy ra thịt)

Có thể thay thế 60g thịt bằng một trong

những thức ăn sau đây = 1 trứng gà

= 1/2 b́a tàu hũ

= 1 ly sữa tươi

= 2-3 hũ yaourt

(Nên ăn 3-7 trứng gà mỗi tuần, mỗi ngày uống ít nhất 1 ly sữa).

275g

4. Nhóm rau lá xanh và rau khác

(Nên ăn 1/2 dưới dạng rau sống, 1/2 dưới dạng xào, luộc, hoặc canh; rau lá, củ quả càng đậm màu càng giàu vitamin).

300-400g

5. Nhóm nước mắm, nước chấm

1-1,5 muỗng canh

6. Nhóm trái cây tráng miệng

(Có thể thay thế chuối bằng

= 300-350g đu đủ

= 2 trái cam hay quít

= 2 trái vú sữa

= 1/2 trái bưởi

(vừa sạch miệng, nhuận trường lại có nhiều vitamin C, giúp cơ thể tăng sức đề kháng).

2 - 3 trái chuối vừa

BS. NGUYỄN LÂN ĐÍNH

* PH̉NG NGỪA VÀ ĐIỀU TRỊ XƠ VỮA ĐỘNG MẠCH

Hỏi: Tôi thường nghe xơ vữa động mạch là căn bệnh rất nguy hiểm, có thể dễ dàng dẫn đến tử vong. Xin bác sĩ cho biết hiện đă có cách nào pḥng ngừa và điều trị bệnh này chưa?

(Trần Thanh T. - B́nh Dương)

Trả lời: Xơ vữa động mạch là tiến tŕnh tự nhiên của quá tŕnh lăo hóa. Quá tŕnh này thực sự đă xảy ra ngay từ những năm 20 tuổi, kéo dài cho đến trên 40 tuổi, nhất là sau 60 tuổi th́ bắt đầu xuất hiện các biến chứng như thiếu máu cục bộ cơ tim gây cơn đau thắt ngực, thiếu máu năo, nặng hơn là tai biến mạch máu năo, thiếu máu nuôi chân gây cơn đau ở chân khi đi lại nhiều... Người ta nhận thấy những yếu tố sau đây thường thúc đẩy quá tŕnh xơ vữa động mạch: cao huyết áp, hút thuốc lá, bệnh tiểu đường, béo ph́, tăng cholesterol máu và những thành phần mỡ gây hại khác trong máu. Những yếu tố khác cũng ảnh hưởng xấu đến tiến tŕnh xơ mỡ động mạch là ít vận động thể lực, yếu tố gia đ́nh. Tiến tŕnh xơ mỡ động mạch ở nam diễn ra nhanh hơn ở nữ, bệnh động mạch vành tim ở nam cao gấp 6 lần so với nữ ở tuổi 35-44.

Điều trị xơ vữa động mạch như thế nào?

V́ xơ vữa động mạch là tiến tŕnh tự nhiên của quá tŕnh lăo hóa nên những can thiệp vào quá tŕnh này cũng rất hạn chế. Chúng ta có thể giảm thiểu tối đa các yếu tố thúc đẩy quá tŕnh xơ vữa động mạch bằng các biện pháp:

- Ngưng hút thuốc lá.

- Giảm cân nặng, không để bị béo ph́.

- Giảm cholesterol trong thức ăn.

- Kiểm soát tốt bệnh tiểu đường, cao huyết áp, mỡ trong máu cao.

- Khi đă có hiện tượng hẹp tắc động mạch đến nuôi tim, năo, bác sĩ sẽ cho dùng thêm các loại thuốc cần thiết khác.

BS. PHAN HỮU PHƯỚC