* CÔNG DỤNG CỦA MƠ

Hỏi: Gia đình tôi rất thường ngâm quả mơ với đường cho lên men để uống giải khát. Nghe nói theo y học cổ truyền, quả mơ có tác dụng rất tốt. Xin bác sĩ cho biết cụ thể hơn về công dụng và liều dùng.

(Trần Văn Tiến - Hà Nội)

Trả lời: Còn có tên là ô mai, hạnh, khổ hạnh nhân, abricotier (Pháp), má pheng (Thái), mai.

Tên khoa học Prunus armeniaca L. (Armeniaca vulgaris Lamk).

Thuộc họ Hoa hồng Rosaceae.

Cây mơ cho ta những vị thuốc sau đây:

1. Khổ hạnh nhân (Semen Armeniacae) là hạt khô của quả mơ.

2. Nước cất hạt mơ Aqua Armeniacae amarae (chế từ hạt mơ).

3. Ô mai (Fructus Armeniacae praeparatus) là quả mơ chế và phơi hay sấy khô.

4. Dầu hạnh nhân (Oleum Armeniacae) dầu ép từ hạt mơ.

A. Mô tả cây

Cây mơ là một loại cây nhỏ, cao chừng 4-5m. Lá mọc so le, có cuống, phiến lá hình bầu dục, nhọn ở đầu, mép lá có răng cưa nhỏ. Cuối mùa đông ra hoa có 5 sắc trắng hoặc hồng, mùi thơm. Quả chín vào tháng 3-4. Ðây là một quả hạch, hình cầu, màu vàng xanh, có nhiều thịt, trong có một hạt. Ngoài cây mơ nói ở đây, tại một số tỉnh miền Bắc có loài song mai, mỗi đốt mọc 2 quả được coi là quý hơn.

B. Công dụng và liều dùng

Nước cất hạt mơ có độc, dùng phải cẩn thận. Dùng để chữa ho, khó thở, nôn mửa, đau dạ dày. Mỗi lần dùng 0,5-2ml. Cả ngày có thể dùng 2-6ml. Liều tối đa một lần 2ml. Liều tối đa cả ngày là 6ml.

Ô mai được dùng trong nhân dân làm thuốc chữa ho, trừ đờm, hen suyễn, khó thở, phù thũng. Ngậm hoặc sắc uống. Ngày uống từ 3-6g. Còn dùng chữa giun (phối hợp với các vị thuốc khác), đặc biệt trong trường hợp giun chui ống mật. Ô mai có tác dụng do môi trường acid làm cho giun chui khỏi ống mật trở về ruột và bị tống ra. Ô mai còn dùng chữa chai chân, làm rụng trĩ.

Dầu hạt mơ làm thuốc bổ, thuốc nhuận tràng với liều 5-15ml dưới hình thức thuốc sữa. Ngoài ra còn dùng làm thuốc bôi trừ nẻ, bôi cho tóc trơn và bóng.

Rượu mơ dùng làm rượu bổ giúp ăn ngon, đỡ khát nước. Có thể pha nước uống giải khát. Ngày uống 30-60ml.

Ðơn thuốc có mơ và ô mai

Chữa kiết lỵ khát nước: Ô mai 2-3 quả, thêm nước vào đun sôi, giữ sôi 15 phút. Dùng uống thay nước trong ngày.

Chữa giun chui ra mồm, mũi: Ô mai 2 quả, thêm 300ml nước, đun sôi, giữ sôi 15 phút, thêm đường vừa đủ ngọt, uống vào buổi tối trước khi đi ngủ.

Chữa băng huyết: Ô mai 7 quả, thiêu tồn tính, tán nhỏ, chia làm 3 lần uống trong ngày. Dùng nước cơm để chiêu thuốc.

GS. ÐỖ TẤT LỢI