* ĐẬU ĐENTác giả : SK&ĐS
* ĐẬU ĐEN(Phạm Văn Mạo - Bắc Ninh)
Trả lời: Đậu đen tên khoa học là Vigna cylindrica Skeels (Dolichos catjang Burm. f), thuộc họ cánh bướm Fabaceae (Papilionaceae).
Tên khoa học của đậu đen hiện nay chưa được xác định chính xác, nó c̣n có tên gọi là Vigna catiang Endl. var.
a. Mô tả cây
Đậu đen là một loại cỏ mọc hằng năm, toàn thân không có lông. Lá kép gồm 3 lá chét mọc so le, có lá kèm nhỏ, lá chét giữa to và dài hơn lá chét hai bên, hoa màu tím nhạt, quả giáp dài tṛn, trong chứa từ 7-10 hạt màu đen. Ngay trong đậu đen lại có loại đậu đen trắng ḷng và đậu đen xanh ḷng. Đậu đen xanh ḷng có nhân màu xanh nhạt.
b. Phân bố, thu hái và chế biến
Đậu đen được nhân dân miền Bắc trồng nhiều để lấy hạt nấu chè hoặc thổi xôi. Hạt cũng thường được dùng trong việc chế thuốc và làm thuốc. Mùa thu hoạch: tháng 5-6. Ở Campuchia cũng thấy có trồng loại đậu này.
c. Công dụng và liều dùng
Ngoài công dụng làm thực phẩm (nấu chè, thổi xôi), đậu đen được dùng trong Đông y để chế thuốc như nấu với hà thủ ô, làm cho vị thuốc có màu đen. Theo Đông y, những vị thuốc chế với đậu đen có tác dụng bổ thận thủy.
Trên thực tế, người ta nhận xét thấy những người ăn chè đậu đen thường xuyên có nước tiểu trong và nhiều hơn. Người ta c̣n cho đậu đen có tác dụng bổ thận.
Liều dùng: Ngày dùng 20-40g. Có thể hơn.
GS. ĐỖ TẤT LỢI
(Cao Văn Tường - Cần Thơ)
Trả lời: Nếu muốn tăng cường và giữ được sức khỏe, trong sinh hoạt hàng ngày, chúng ta cần biết vận dụng hợp lư 5 vấn đề chính sau đây:
1. Bỏ hoặc nếu không cũng phải hạn chế uống rượu
Nếu hạn chế được ở mức cho phép th́ rượu không có hại đối với sức khỏe, nhưng nếu uống nhiều th́ chắc chắn có khả năng làm tổn hại tới năo và gan. Lượng rượu cho phép là 1 hoặc 2 ly 30ml rượu vang (wine)/ngày, tốt nhất là uống trong bữa ăn.
2. Chế độ ăn lành mạnh có lợi cho sức khỏe
Một chế độ ăn có chất mỡ thấp nhiều chất xơ, rau, hoa quả có lợi cho cả tim mạch, đại tràng và xương.
Ăn được chế độ như vậy chắc chắn sẽ giúp chúng ta chống được sự phát triển của các bệnh như tim mạch, ung thư đại trực tràng (colorectal cancer) và bệnh loăng xương.
3. Xử lư các stress (căng thẳng thần kinh, tinh thần)
Đừng suy nghĩ về những điều làm cho bản thân dễ bực bội, căng thẳng thần kinh. Luôn luôn nghĩ rằng tinh thần càng căng thẳng càng không có lợi cho sức khỏe. Để giảm bớt hoặc làm mất stress nên kiên tŕ, đều đặn tập thể dục hàng ngày.
4. Cai thuốc lá
Luôn nhớ rằng hút thuốc lá sẽ tạo điều kiện cho nhiều bệnh phát triển. Nếu bạn điều trị các bệnh về hô hấp mà vẫn hút thuốc lá th́ thật là vô bổ. Cai được thuốc lá sẽ giúp hạn chế rơ rệt tác hại của bệnh tim, ung thư phổi và một số rối loạn về tuần hoàn khác. Một nhà khoa học Mỹ đă nói rằng: “Bỏ được thuốc lá và rượu ở tuổi nào cũng tốt, không bao giờ muộn cả”.
5. Tập thể dục
Tập thể dục đều đặn và điều độ hàng ngày tùy theo hoàn cảnh, điều kiện thực tế của ḿnh như: tập theo động tác, theo bài đă có hoặc chạy, đi bộ... đều tốt. Tuy nhiên cần chú ư đến thời lượng và tần số tập, muốn có tác dụng thực sự, lượng thời gian tập phải đảm bảo được 30-45 phút/lần và mỗi ngày tập 1 lần. Tuy điều này có vẻ đơn giản nhưng cũng đ̣i hỏi bạn phải kiên tŕ và có nghị lực để duy tŕ đều đặn.
Trên đây là 5 vấn đề đơn giản về bảo vệ sức khỏe được đúc kết trong các tài liệu của Pháp, Mỹ. Xin giới thiệu cùng độc giả để thực hiện và vận dụng có hiệu quả.
GS. LÊ SĨ LIÊM
(Nguyễn Bá Hùng - Daklak)
Trả lời:
Công dụng của mật ong
- Ở miệng: Nhờ tính sát trùng tự nhiên, người ta vẫn thường dùng mật ong để rơ miệng, lưỡi của trẻ em hay ngay cả người lớn khi bị viêm miệng, lưỡi khiến ăn uống hay bị đau rát, nhất là khi tiếp xúc với các thức ăn có vị chua.
- Ở dạ dày: Theo DS. Bùi Kim Tùng, mật ong vừa có tác dụng kích thích tiêu hóa vừa giúp điều ḥa độ acid trong dạ dày. Uống xa bữa ăn, mật ong có tác dụng làm giảm được độ acid cao hơn b́nh thường của những người bị viêm hay loét bao tử... Trái lại, nếu uống gần bữa ăn, mật ong lại làm độ acid tăng, có lợi cho những người biếng ăn, ít cảm thấy đói bụng.
- Ở ruột kết: Theo một công tŕnh nghiên cứu mới đây của trường Đại học Michigan, do trong mật ong có chứa một số carbonhydrat có thể lên men được, đáng kể nhất là oligosaccharid, thành phần độc đáo này khiến mật ong có tác dụng làm tăng sức tăng trưởng, hoạt tính và khả năng tồn tại của các vi khuẩn Bifidus trong sữa và cả trong các sản phẩm từ sữa lên men. Mà các vi khuẩn Bifidus lại chính là một thành phần quan trọng của nhóm vi khuẩn hiện diện trong ống tiêu hóa của người lành mạnh. Các vi khuẩn Bifidus hay bị hủy diệt khi người ta uống kháng sinh trị bệnh viêm họng, tiêu chảy v.v... và dễ bị rối loạn tiêu hóa. Giờ đây nhờ bổ sung mật ong, các sản phẩm từ sữa dùng làm môi trường nuôi cấy các vi khuẩn cho acid lactic và Bifidus nhằm đưa chúng tái nhập vào ống tiêu hóa, sẽ làm tăng hiệu quả gấp nhiều lần. Tuy nhiên vẫn c̣n phải giải quyết vấn đề làm sao cho các vi khuẩn này tồn tại và phát triển trong quá tŕnh chế biến và lưu trữ ở nhiệt độ thấp. Ở đây sữa được dùng làm thức ăn vận chuyển (carrier food), khi nào thành canh cấy có nhiều vi khuẩn sống được (viable culture) mới đưa vào “tái định cư” trong ruột kết (Từ chuyên môn cho “canh cấy” (= sữa) là chất phụ sinh (probiotics)). Mật ong khi được chọn làm chất kích thích các vi khuẩn Bifidus tăng trưởng và hoạt động th́ gọi là chất tiền sinh (prebiotics).
BS. NGUYỄN LÂN ĐÍNH
(Cao Văn B. - Hà Nội)
Trả lời: Tuổi tác có ảnh hưởng đến chức năng t́nh dục của cả nam và nữ, nhưng với nam giới ở độ tuổi 45 mà đă giảm ham muốn t́nh dục th́ có lẽ hơi sớm, mặc dù chức năng t́nh dục có tính cá biệt rất lớn. Tất nhiên giảm ham muốn t́nh dục vẫn có thể xảy ra do yếu tố tâm lư (lối sống gây nhàm chán, bất ḥa gia đ́nh, lo phiền trong công việc...), nghĩa là ngoài lư do sức khỏe th́ tâm lư là yếu tố gây trở ngại cho đời sống t́nh dục thường được nhấn mạnh nhất.
Sống vui vẻ, lạc quan, năng động và quan tâm đến t́nh dục: Khi đă hoàn toàn quên chuyện t́nh dục th́ chẳng thể nào có ham muốn t́nh dục. Sức khỏe t́nh dục không tách rời sức khỏe thể chất và tinh thần. Theo từng giai đoạn của cuộc đời, những tác nhân gây kích thích có hiệu quả khác nhau đến sự đáp ứng của cơ thể (ví dụ trước đây thích xem băng h́nh khêu gợi nhưng nay lại thấy nhạt nhẽo, thô thiển). Yếu tố kích thích bền vững nhất lại chính là cách cư xử, cách tổ chức cuộc sống thường ngày, phá bỏ sự đơn điệu, nhàm chán.
Đảm bảo một không gian của riêng 2 người: yên tĩnh, kín đáo, chuông điện thoại réo không đúng lúc có thể làm nguội lạnh hẳn một ham muốn mới bắt đầu, sự khởi động lại h́nh như khó khăn hơn thời trẻ. Văn minh công nghiệp cũng có những phiền toái của nó. V́ thế, t́m một thời gian thích hợp để sự riêng tư của cuộc sống vợ chồng ít bị phân tán hay gián đoạn nhất.
Ngẫu hứng là điều có thể chấp nhận: Ham muốn t́nh dục có thể đến bất chợt và nên biết tận dụng. Không nhất thiết chỉ đến giờ đi ngủ, có khi nhu cầu ngủ lại mạnh hơn mọi nhu cầu khác sau một ngày mỏi mệt và nhất là sau bữa ăn nhiều mỡ. Vợ chồng nên chọn thời điểm cả hai cùng khỏe khoắn, tỉnh táo nhất.
Cởi mở, chia sẻ chân thành: Tại sao không thể nói với vợ hoặc chồng cái ǵ ḿnh thích nhất và cái ǵ ḿnh không thích; đừng bao giờ nên phỏng đoán, nhiều chuyên gia tâm lư cho rằng bi kịch gia đ́nh nhiều khi xảy ra khi vợ chồng không biết nhu cầu của nhau.
Khởi động và khám phá: Vuốt ve, mơn trớn và những lời âu yếm giống như khúc dạo đầu của bản giao hưởng để chuẩn bị cho cao trào - bước chuẩn bị này đánh thức cảm xúc t́nh dục. Nhu cầu, sở thích, kinh nghiệm sống, hiểu biết thay đổi theo năm tháng th́ tại sao đời sống t́nh dục vợ chồng lại không có những thay đổi, v́ thế khám phá về nhau là việc cần làm suốt đời. Để ḥa hợp, vợ chồng cần nâng cao chính ḿnh bằng việc học không ngừng, gồm cả những hiểu biết về t́nh dục.
BS. ĐÀO XUÂN DŨNG