(Mai Nhật Linh - Hà Giang)

Trả lời: Còn gọi là vùi đầu thảo, vui sầu.

Tên khoa học Schizocapsa plantaginea Hance.

Thuộc họ Râu hùm Taccaceae.

a. Mô tả cây

Cây thuộc thảo, sống hàng năm, cao 0,50-0,80m, mọc thành từng bụi. Lá giống lá nghệ. Thân rễ phình to, dẻo, thịt màu vàng nâu, mùi thơm hăng như nghệ.

b. Phân bố, thu hái và chế biến

Hồi đầu thảo mọc hoang ở rừng núi hoặc trồng trong vườn, thường ưa mọc ở những nơi ẩm thấp, ven bờ suối. Các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Hà Giang, Tuyên Quang, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Lào Cai đều có. Tuy nhiên việc khai thác còn ít.

Đào lấy củ (thân rễ), rửa sạch, thái mỏng, phơi hay sấy khô. Khi dùng sao vàng mà tán bột sắc uống.

c. Công dụng và liều dùng

Hồi đầu thảo hiện còn là một vị thuốc dùng trong phạm vi kinh nghiệm nhân dân để chữa các bệnh tiêu hóa, đau bụng tiêu chảy, sốt vàng da, phụ nữ kinh nguyệt không đều, thần kinh suy nhược, đau các dây thần kinh, huyết áp cao. Mỗi ngày dùng 4-20g dưới dạng thuốc sắc.

Có thể ngâm rượu uống.

Đơn thuốc có vị hồi đầu thảo

Đơn thuốc chữa huyết áp của phụ nữ: Hồi đầu thảo 1,2g, hương phụ 18g, nước 300ml. Sắc còn 200ml chia 3 lần uống trong ngày.

GS. ĐỖ TẤT LỢI

* THUỐC ĐIỀU TRỊ VIÊM GAN B CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THAI?

Hỏi: Tôi bị viêm gan B, đã uống thuốc điều trị 3 tháng, nay lại vừa có thai. Xin bác sĩ cho biết như vậy bệnh có ảnh hưởng đến thai không?

(Mai Hương - Hà Nội)

Trả lời: Nếu phụ nữ là người mang virus viêm gan B thì có tới 70-90% nguy cơ trẻ sẽ bị nhiễm virus viêm gan B trong cuộc sinh hay sau đó. Nguy cơ con bị nhiễm virus càng cao hơn nhiều nếu người mẹ đã từng có con bị nhiễm. Nguy cơ cũng rất cao nếu người mẹ bị viêm gan B khi đang mang thai và bị lây nhiễm trong 3 tháng giữa hoặc 3 tháng cuối, hoặc trong vòng 2 tháng trước khi sinh.

Thai có thể bị lây nhiễm khi còn trong tử cung, nhưng sự lây nhiễm thường xảy ra quanh thời điểm sinh, khi trẻ nuốt phải dịch có nhiễm virus của người mẹ, hoặc máu của mẹ đi vào máu của con. Hầu hết trẻ bị nhiễm virus khi sinh và trở thành người mang virus viêm gan B nếu không được điều trị ngay. May mắn là con của những bà mẹ mang virus viêm gan B có thể được điều trị ngay từ khi sinh ra để không trở thành người mang virus mạn tính và phát triển thành bệnh sau này. Ngày nay nhiều bệnh viện có tiến hành làm xét nghiệm thông lệ để phát hiện bệnh viêm gan B ở phụ nữ mang thai.

Hiện nay đã có vaccin phòng lây nhiễm HBV hiệu quả. Những người có nguy cơ cao bị lây nhiễm HBV đều cần tiêm phòng vaccin. Tiêm dự phòng sau khi bị phơi nhiễm với bệnh bằng globulin miễn dịch cũng có hiệu quả (những người chưa tạo được miễn dịch nhưng đã bị phơi nhiễm, ví dụ bị kim tiêm chọc vào tay).

Viêm gan virus B do một loại virus thuộc họ Hepadnaviridae gây ra, có thể gây thành dịch. Viêm gan B mạn tính có thể thuộc loại “virus vẫn sinh sôi nẩy nở” hoặc “virus không sinh sôi nẩy nở”. Ở loại thứ hai, tốc độ phát triển của virus ở gan chậm và không phát hiện được kháng nguyên viêm gan, còn khi bị viêm gan B mạn tính loại đầu thì có thể phát hiện được kháng nguyên HbeAg trong huyết thanh, loại này thường có tiên lượng xấu hơn và dễ phát triển thành xơ gan hoặc ung thư gan. Một trong những mục đích của điều trị là chuyển viêm gan mạn tính B từ thể phát triển sang thể không phát triển.

Bạn không nói rõ đã được điều trị bằng các thuốc gì nhưng chúng tôi được biết Interferons Alpha (Roferon A) là sự lựa chọn đầu tiên cho những người bị viêm gan B mạn tính, khoảng 40% bệnh nhân sẽ hết HbeAg sau 16 tuần điều trị bằng interferon.

Cũng giống như việc sử dụng các thuốc chống ung thư khác, phụ nữ được điều trị bằng Interferon alpha nên áp dụng các biện pháp tránh thai hữu hiệu. Không nên dùng thuốc ở phụ nữ có thai, trừ khi lợi ích đem lại cho người mẹ nhiều hơn so với nguy cơ cho thai. Mặc dù các thử nghiệm trên động vật không cho thấy Interferon alpha là thuốc gây quái thai, nhưng không nên loại trừ việc gây hại cho thai khi sử dụng trong thai nghén, nhất là 3 tháng đầu. Không có nghiên cứu trên phụ nữ về tác dụng gây sẩy thai. Nếu đã lỡ dùng thì cần được thầy thuốc theo dõi sự phát triển của thai, cũng như theo dõi chức năng gan của phụ nữ đã từng bị viêm gan B để đề phòng biến chứng khi chuyển dạ. Viêm gan cấp khi chuyển dạ là tình trạng nghiêm trọng nhưng khi đã chuyển thành mạn tính thì tiên lượng tốt hơn.

BS. ĐÀO XUÂN DŨNG

* VIÊM ĐA KHỚP DẠNG THẤP

Hỏi: Tôi bị bệnh viêm đa khớp dạng thấp 3 năm nay, đã chữa nhiều lần ở BV. Bạch Mai - Hà Nội, được cho uống nhiều thuốc như Prednisolon, Ticotil, Voltaren, Chloroquind. Điều trị đỡ đau nhưng bỏ thuốc là đau lại. Dùng thuốc Bắc, thuốc Nam không thấy đỡ. Nay lại biến chứng vào thận, tiểu có hồng cầu nên uống thuốc vào là đau vùng thận, sốt nhẹ buổi chiều và biến dạng một số khớp. Tôi nghe nói thuốc Viatril thành phần Glucosamine trị thoái hóa khớp, viêm khớp không có tác dụng phụ. Xin hỏi trong hoàn cảnh hiện nay, tôi nên uống thuốc nào?

(Vũ Thu - Hà Nội)

Trả lời: Viêm đa khớp dạng thấp thuộc thể tự miễn khó xác định nguyên nhân thật sự, do đó việc điều trị để hết hẳn hay tránh biến chứng hư khớp còn khá nhiều khó khăn.

Nước tiểu có hồng cầu, đau vùng lưng chưa hẳn là do biến chứng của thuốc bạn uống, cần phải siêu âm vùng thận để loại trừ bệnh sỏi thận cũng có triệu chứng y như vậy. Thuốc Viatril-s có chất Glucosamine là một chất trích từ lớp vỏ cứng loài nhuyễn thể, hiện tác dụng còn gây nhiều tranh cãi, tác dụng phụ dù ít nhưng hiệu quả chưa thống nhất.

Bệnh này dùng thuốc thường có nhiều biến chứng ngoại ý. Theo tôi, đừng nên dùng thuốc theo quảng cáo trên báo hay theo lời giới thiệu của bạn bè, mà tốt nhất nên đi khám bệnh ở bác sĩ chuyên khoa xương khớp.

BS. DƯƠNG MINH HOÀNG

* ĐIỀU TRỊ THOÁI HÓA CỘT SỐNG BẰNG RƯỢU TỎI

Hỏi: Tôi năm nay hơn 70 tuổi, bị bệnh thoái hóa cột sống cổ. Cách đây 6 năm tôi đã dùng bài thuốc “Cải lão hoàn đồng của Tây Tạng” (rượu tỏi) thấy có hiệu quả tốt. Nay bệnh tái phát, xin bác sĩ cho biết có nên dùng tiếp bài thuốc này không? Bài thuốc này có tác dụng phụ gì không? Vì sao một bài thuốc hay như vậy mà ngành y tế lại không phổ biến sâu rộng cho mọi người biết và sử dụng?

(Cao Văn Hội - TPHCM)

Trả lời: Thoái hóa cột sống nói chung và thoái hóa cột sống cổ nói riêng thực chất là một quá trình lão hóa của các tổ chức như sụn khớp, đĩa đệm... của cột sống. Đương nhiên quá trình này tiến triển nhanh hay chậm, nhiều hay ít, hậu quả nặng hay nhẹ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi tác, khí hậu, điều kiện sống và làm việc... Ở người vào lứa tuổi 30, hầu như không một cột sống nào còn nguyên vẹn (chưa có sự biến đổi, thoái hóa). Bởi vậy, nếu cho rằng có một thứ thuốc hoặc phương pháp nào chữa khỏi thoái hóa cột sống là hoàn toàn không có căn cứ tin cậy, có chăng chỉ làm giảm hoặc hết các triệu chứng như đau nhức, tê bì... tạm thời trong thời gian dài hay ngắn. Bài thuốc rượu tỏi mà bác sử dụng có thể cũng có khả năng điều trị triệu chứng như vậy, tuy nhiên để khẳng định tác dụng chính xác thì cần phải tiến hành các công trình nghiên cứu khoa học một cách nghiêm túc.

Trong mươi năm gần đây, công thức rượu tỏi có tác dụng “cải lão hoàn đồng” của Tây Tạng (có người nói của Ai Cập) đã được báo chí đăng tải và lưu truyền rộng rãi trong nhân dân. Tuy nhiên cho đến nay, không ai dám quả quyết rằng mình biết được công thức chính xác của loại rượu này vì nguyên bản không có và tài liệu, báo chí đưa tin mỗi nơi một khác. Trong đời sống hàng ngày, tỏi là một trong những gia vị hết sức thông dụng, được dùng để chế biến khá nhiều món ăn ngon và hấp dẫn. Theo y học cổ truyền, tỏi vị cay, tính ấm, có công dụng hành trệ khí (làm khí được lưu thông), noãn tỳ vị (làm ấm tỳ vị), tiêu tích, giải độc và sát trùng, thường được dùng để chữa các chứng bệnh như thực tích (đầy bụng, chậm tiêu), đau bụng do lạnh, tiêu chảy, kiết lỵ, bách nhật khái (ho gà), ngược tật (sốt rét), mụn nhọt, vết thương do côn trùng và rắn cắn... Nghiên cứu hiện đại cho thấy tỏi có khá nhiều tác dụng như chống viêm, kháng khuẩn, kháng virus, hạ huyết áp, tăng sức co bóp cơ tim, chống rối loạn lipid máu, làm chậm quá trình vữa xơ động mạch, ức chế sự phát triển của tế bào ung thư... Bởi vậy, việc dùng tỏi nói chung và rượu tỏi nói riêng là rất hữu ích, đặc biệt là đối với những người ở vào độ tuổi trên 70 như bác. Về loại rượu tỏi “cải lão hoàn đồng” mà bác đã dùng, theo chúng tôi, cũng là một phương thức sử dụng tỏi độc đáo, với liều lượng như vậy thì không sợ độc hại gì cả.

Thạc sĩ HOÀNG KHÁNH TOÀN